II SA/Bd 23/12

Dnia 6 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 6 marca 2012 roku sprawy ze skargi J. T. na decyzję Szefa [...] w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę. II SA/Bd 23/12 Uzasadnienie Decyzją Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z [...] odmówiono J. T. stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] z [...] r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Sierżant szt. rez. J. T. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku starszy magazynier - pluton zaopatrzenia - kompania zaopatrzenia - dowództwo - 12 batalionu zaopatrzenia. Został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 października 2001 r., na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 ze zm.) wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego. Podstawą wypowiedzenia stosunku służbowego było przeformowanie [...] batalionu zaopatrzenia, skutkujące zmniejszeniem stanu etatowego jednostki oraz brakiem możliwości wyznaczenia zainteresowanego na inne stanowisko służbowe. Decyzję o wypowiedzeniu stosunku służbowego doręczono żołnierzowi 20 czerwca 2001 r. i stała się ona ostateczna. Następnie na wniosek strony skrócono okres wypowiedzenia. Ostatecznie żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 października 2001 r. W dniu 31 grudnia 2010 r. J. T. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wnioskodawca zarzucił decyzji wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) przez to, że nie uległo likwidacji zajmowane przez niego stanowisko służbowe oraz, że organ nie ustalił czy były możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. W tych okolicznościach wypowiedzenie nastąpiło z naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 2 (lub 3) ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego organ zwrócił uwagę, że wobec przeformowania jednostki wojskowej istniały przesłanki do wypowiedzenia stosunku służbowego, gdyż istniał bezpośredni związek między zmianami organizacyjno - etatowymi a likwidacją stanowiska służbowego i wypowiedzeniem. Brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe w macierzystej jednostce zostało stwierdzone przez dowódcę [...] batalionu zaopatrzenia. O zamiarze wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie w trybie wypowiedzenia informowano zainteresowanego (notatka z [...]r.). W zakresie obsady przeformowanej jednostki organy wojskowe były uprawnione do swobodnego doboru (art. 35 § 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Odnosząc się do zarzutu żołnierza, że naruszono art. 78 ust. 2 pkt 2 (lub 3) ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych organ podniósł, że art. 78 ust. 2 pkt 3 nie miał zastosowania, gdyż przepis ten dotyczył żołnierzy w służbie stałej, którzy nie wyrazili pisemnej zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe. Nie było też podstaw do oferowania dwóch innych etatów, gdyż nie przewidywał tego przepis prawa. Nim wprowadzono nowy etat w jednostce, zlikwidowano wszystkie stanowiska służbowe. W odwołaniu od decyzji J. T. ponownie zarzucił rażące naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Decyzją Szefa [...] nr [...] r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podkreślił, że okolicznością bezsporną jest wprowadzenie w tamtym okresie zmian strukturalnych i organizacyjnych w Służbach Zbrojnych. Konieczność przeformowania lub rozformowania wielu jednostek wynikała z ustawy o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001 -2006 (Dz. U. Nr 76, poz. 804 ze zm.). Oceniając legalność wypowiedzenia stosunku służbowego należało odwołać się do dnia jego dokonania, zatem, późniejsza restytucja stanowiska nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Z dniem 31 grudnia 2001 r. nastąpiła reorganizacja [...] Dywizji Zmechanizowanej na podstawie stosownych rozkazów. W wyniku reorganizacji stan etatowy jednostki uległ zmniejszeniu o 18 stanowisk. Przed wypowiedzeniem stosunku służbowego przeprowadzono stosowne procedury - przeprowadzono rozmowę z zainteresowanym, sporządzono 18 kwietnia 2001 r. notatkę a strona nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń. Po zwolnieniu zainteresowanego wprowadzono etat starszego magazyniera na który wyznaczono M. U. Organ podkreślił jednak przede wszystkim, że wniosek skarżącego dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W takim przypadku sprawę należy zbadać pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 kpa a więc istnienia kwalifikowanych wad prawnych będącej przedmiotem wniosku decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie dotyczy postępowania, w którym tę decyzję podjęto. Usunięcie wad proceduralnych odbywa się w trybie postępowania wznowieniowego. Oceniając decyzję objętą wnioskiem z punktu widzenia wad określonych w art. 156 § 1 nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności, gdyż według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania aktu zawierała ona wskazanie właściwej podstawy prawnej i wydana została w oparciu o przesłanki materialnoprawne właściwe dla wypowiedzenia stosunku służbowego - art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 137 ust. 2 rozporządzenia MON z 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 7, poz. 38). Jednostka wojskowa podlegała rozformowaniu lub zmniejszeniu się jej stanu etatowego i brak było możliwości wyznaczenia żołnierzowi na inne stanowisko służbowe. W skardze do Sądu J. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż nie zachodziły przesłanki uzasadniające zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Zdaniem skarżącego nie likwidowano stanowiska starszego magazyniera, zatem nie spełniono przesłanek do wypowiedzenia stosunku służbowego. Nie było też przeszkód do wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawą materialnoprawną stwierdzenia nieważności decyzji jest art. 156 kpa. Wśród możliwych przyczyn stwierdzenia nieważności przepis ten w § 1 pkt 2 wymienia wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Należy jednak podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dotyczy wyłącznie wadliwej decyzji. W ramach postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, organ bada wyłącznie czy decyzja administracyjna w dacie jej podjęcia była dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa i w zależności od dokonanych w tym zakresie ustaleń stwierdza jej nieważność, bądź też odmawia stwierdzenia nieważności (art. 158 § 1 kpa). Organ nie prowadzi natomiast ponownego postępowania wyjaśniającego i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, co do jej istoty, tak jak ma to miejsce w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest trybem nadzwyczajnym co oznacza, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i według reguł tego postępowania. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją prawną, służąca eliminacji z obrotu prawnego aktów administracyjnych dotkniętych jedną z kwalifikowanych wad z art. 156 § 1 kpa, dopuszczalne jest ono więc jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa i odnosi skutek ex tunc. To prowadzi do konstatacji, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ nie może dokonywać merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Postępowanie nieważnościowe jest rozstrzygnięciem sprawy procesowej (B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP2001, nr 28 s. 31). Jednym z warunków stwierdzenia nieważności decyzji jest rażące naruszenie prawa, które należy rozumieć jako oczywistą niezgodność w przypadku zestawienia treści rozstrzygnięcia z treścią zacytowanego przepisu jako podstawy prawnej. Rażące naruszenie prawa to też powstanie skutków niemożliwych do zaakceptowania na gruncie wymagań praworządności. Ponadto rażące naruszenie prawa do kwalifikowania postaci naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki - oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04 Lex 165717). Jeśli natomiast wystąpiły ewentualne wady odnoszące się do postępowania o jakich mowa w podstawach wznowieniowych nie mogą być one weryfikowane w trybie postępowania nieważnościowego, nawet jeśli prowadzą do wydania wadliwej decyzji. Organ bowiem w postępowaniu nieważnościowym nie może prowadzić ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowo wydanej decyzji, chyba że jest oczywiste naruszenie prawa w zestawieniu normy prawnej będącej podstawą rozstrzygnięcia z treścią decyzji. Jeżeli źródłem wadliwej decyzji są błędy w ustaleniach faktycznych i np. pojawiły się nowe okoliczności to dotyczą one prowadzonego uprzednio postępowania. Implikuje to możliwość weryfikacji takich wad w trybie postępowania wznowieniowego, ale jest to też ograniczone katalogiem okoliczności wynikających z art. 145 § 1 kpa. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sporna decyzja wydana została na podstawie obowiązującego poprzednio brzmienia ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 10, poz. 55) przy zastosowaniu art. 78 ust. 2 pkt 2 stąd brak jest podstaw do stwierdzenia, że wydano ją bez podstawy prawnej. W rozpoznawanej sprawie decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego opierała się na przesłankach wymienionych w cyt. przepisie. Były to rozformowanie lub zmniejszenie stanu etatowego jednostki wojskowej przy braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe. Na podstawie rozkazu Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z [...] r. podjęto reorganizację [...] Dywizji Zmechanizowanej z dniem 31 grudnia 2001 r. w jednostce wojskowej, w której zainteresowany pełnił zawodową służbę wojskową. To wymusiło zmiany organizacyjno - etatowe i wiązało się z likwidacją zajmowanego stanowiska, zatem nie ma podstaw do twierdzenia, że organ wydając decyzję z [...] r. dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Skarżący zarzucił, że organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że pomimo reorganizacji stanowisko starszego magazyniera nadal istniało. Organ zwrócił jednak uwagę, że po wypowiedzeniu i zwolnieniu skarżącego ze służby doszło do późniejszej restytucji tego stanowiska. Nie można więc uznać, że w chwili wypowiedzenia stosunku służbowego i zwolnienia to stanowisko było wolne do obsadzenia. Ponadto w notatce z [...] r. dowódca [...] batalionu zaopatrzenia stwierdził brak możliwości wyznaczenia sierż. szt. rez. J. T. na inne stanowisko służbowe o czym poinformowano zainteresowanego. Implikuje to konieczność uznania, że przy wydaniu decyzji nie doszło do rażącego naruszenia prawa a skarżący przyjął do wiadomości fakt zmiany i reorganizacji jednostki, których nie kwestionował. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. R. Owczarzak J. Wichrowski A. Klotz