II SA/Bd 232/10

Dnia 13 kwietnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2010 roku sprawy ze skargi K. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] na rzecz skarżącego kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. zarządza zwrot od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz skarżącego kwotę 400 zł (czterysta) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego. II SA/Bd 232/10 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy [...] zatwierdził projekt podziału działki nr 151/1, Kw [...] położonej w R., stanowiącej własność M. G. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło wszczęcia na wniosek K. Ś. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji z powodu wydania jej na podstawie uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, której nieważność stwierdzona została wyrokiem WSA w Bydgoszczy. Wskazaną decyzję organ uzasadnił tym, że wnioskodawcy nie będącemu właścicielem podlegającej podziałowi nieruchomości oraz nie mającemu do niej innych praw nie przysługiwały prawa strony w postępowaniu o wydanie decyzji zatwierdzającej podział oraz nie był legitymowany do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Wnosząc w piśmie z dnia 21 grudnia 2009 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. o ponowne rozpatrzenie sprawy K. Ś. zakwestionował nie uznanie go za stronę postępowania podnosząc, że nie został sporządzony protokół przyjęcia przebiegu granicy między jego nieruchomością a działką 151/1, co rzutować będzie, przy podziale nieruchomości, na wykonywane przez niego prawo własności własnej nieruchomości np. poprzez jej uszczuplenie w bliżej nieokreślonym zakresie. Poza tym w dacie wydawania decyzji zatwierdzającej podział działki 151/1 istniał wyrok WSA w Bydgoszczy stwierdzający nieważność uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło uchybienie przez wyżej wymienionego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia SKO stwierdziło, że decyzję z dnia [...] K. Ś. odebrał w dniu 8 grudnia 2009 r., zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wysłany pocztą dopiero 23 grudnia 2009 r., a więc niezgodnie z zawartym w postanowieniu pouczeniem dotyczącym terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Ponadto wnioskodawca nie złożył prośby o przywrócenie terminu i nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy. K. Ś. zaskarżył powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że nie może być pozbawiony swoich praw z powodu jednodniowego uchybienia terminu, co nastąpiło w okolicznościach, od niego niezależnych i w związku z tym wynosi o jego przywrócenie oraz rozstrzygnięcie sprawy. Jak wskazał skarżący, przyczyną spóźnionego wysłania wniosku było doręczenie przez pocztę decyzji SKO z dnia [...] zamiast na jego adres, do zakładu pracy oraz przekazanie mu jej przez pracownicę w dniu 22 grudnia 2009 r. po jego powrocie z wczasów leczniczych, na których przebywał od 7 grudnia 2009 r. Gdyby doręczyciel dostarczył przesyłkę na adres domowy, któryś z domowników przekazałby mu informację o jej odbiorze. Ponadto wysyłając 23 grudnia 2009 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy był przekonany, że czyni to w terminie ze względu na adnotację na kopercie zawierającej decyzję, iż wpłynęła 10 grudnia. Niezależnie od powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] zatwierdzającej podział nieruchomości – działki nr 151/1, podnosząc zarzuty merytoryczne, analogicznie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie, sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie zwracając uwagę, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został zamieszczony dopiero w skardze do Sądu oraz, że nie zachodzą ustawowe przesłanki do jego uwzględnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest bada, czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Zatem w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd nie będąc przy ocenie legalności związany granicami skargi, to jest mając obowiązek wykroczenia poza podnoszone w skardze zarzuty i reagowania na niedostrzeżone przez skarżącego wadliwości kontrolowanego aktu, jest jednak związany granicami sprawy. Granice zaś sprawy w zakresie orzekania wyznacza, jak przyjęto w orzecznictwie sądowym, jej przedmiot, przez który należy rozmieć treść określonych praw i obowiązków oraz ich podstawę faktyczną i prawną. Oznacza to, że rozpoznając skargę sąd nie może wykraczać swoimi ocenami prawnymi poza granice sprawy określone przez przedmiot zaskarżonej konkretnej decyzji, czy postanowienia, a zatem ogranicza się do zbadania ich legalności niezależnie od tego, czy rozwiązanie problemów podnoszonych przez skarżącego wykracza poza wydane rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest proceduralne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] wydane w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości. W związku z tym kontroli sądu podlegała wyłącznie legalność wymienionego postanowienia. Nie mogła ona natomiast obejmować prawidłowości decyzji SKO z dnia [...]. Nadto chybione jest zamieszczenie w skardze do sądu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem kompetentny do rozstrzygania w tym przedmiocie jest wyłącznie organ administracji przy czym, jak trafnie stwierdzono w odpowiedzi na skargę, wniosek taki mógłby być skuteczny tylko w razie złożenia go w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarga w zakresie, w jakim Sąd władny był ją rozpoznać, zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 127 § 3 kpa do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ma zastosowanie dotyczący odwołań art. 134 kpa. Obowiązkiem organu wynikającym z art. 134 kpa jest zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesione zostały w przewidzianym przepisami terminie. Termin ten określa art. 129 § 2 kpa stanowiąc, że wynosi on 14 dni od daty doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzję ogłoszono ustnie – od dnia jej ogłoszenia. Powyższy przepis odnosi się również do zaskarżenia decyzji wydanej w I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem, kiedy dla strony zaczął biec termin do dokonania tej czynności, zaś decydujące znaczenie w tym zakresie ma ustalenie daty w której strona osobiście bądź poprzez doręczenie zastępcze otrzymała zaskarżone rozstrzygnięcie. Z akt administracyjnych wynika, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] została odebrana w dniu 8 grudnia 2009 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji, wysłanej – jak wskazuje treść tegoż potwierdzenia- na podany przez stronę adres [...] widnieje obok daty odbioru podpis "D. M. sekretarka." Zdaje się to potwierdzać podnoszoną przez skarżącego okoliczność, że doręczyciel dostarczył przesyłkę do miejsca jego pracy. W aktach brak jest jednak jakkolwiek informacji, czy wskazany przez skarżącego na kierowanej do organu korespondencji adres [...] jest miejscem jego zamieszkania, pod jakim adresem znajduje się jego zakład pracy (można domniemywać, że chodzi o własną firmę) oraz, czy przypadkiem adresy te nie są tożsame. Fakt doręczenia pisma określonej osobie w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony wtedy, kiedy jest pewne, że otrzymała je właściwa osoba lub, że spełnione zostały warunki tzw. doręczenia zastępczego. Zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 kpa pisma (w tym również decyzje, postanowienia) doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Jeśli strona nie uczyniła zastrzeżeń w urzędzie pocztowym lub organie, by korespondencja urzędowa kierowana była wyłącznie do jednego z tych miejsc, to za prawidłowe należy uznać doręczenie na adres zamieszkania jak i miejsca pracy. Z art. 42 § 1 kpa wynika jednocześnie, że w jego trybie pisma mogą być doręczone wyłącznie adresatowi, nie zaś innym osobom. Wskazanie w wymienionym przepisie mieszkania osoby fizycznej będącej adresatem pisma lub miejsca jej pracy oznacza jedynie, że w tych miejscach, z zastrzeżeniem art. 42 § 2 i 3 kpa, można doręczyć pismo osobie będącej jego adresatem. Wprawdzie w procedurze cywilnej istnieje unormowanie (art. 138 § 2 kpc), iż dla adresata, którego doręczający nie zastanie w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism, lecz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a właśnie na podstawie tych przepisów doręczane są pisma przez organ administracji, nie przewidują doręczenia zastępczego w miejscu pracy i winno ono zawsze nastąpić bezpośrednio do rąk adresata. Takie stanowisko zajmowane jest w orzecznictwie sądowym, które skład sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela. (vide wyroki NSA z Krakowie z 2 czerwca 1999 r. I SA/Kr 129/98 – Lex 39698 i WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 11 czerwca 2008 r. II SA/Go 275/08 oraz postanowienie NSA w Warszawie z dnia 1 października 2008 r. I OSK 1168/08). Stąd też, jeżeli doręczyciel nie zastał skarżącego w zakładzie pracy, nawet jeśli i zakład i miejsce zamieszkania mieszczą się pod tym samym adresem oraz nawet gdyby skarżący zastrzegł doręczanie mu korespondencji w miejscu pracy, to powinien podjąć próbę doręczania przesyłki z postanowieniem SKO skarżącemu w jego mieszkaniu, a w przypadku nie zastania go, dokonać doręczenia dorosłemu domownikowi lub sąsiadowi w trybie art. 43 kpa. Brak możliwości doręczenia postanowienia w powyższy sposób w miejscu zamieszkania skarżącego oraz jego nieobecność w miejscu pracy stanowiłyby podstawę do doręczenia mu tylko w trybie przewidzianym w art. 44 kpa, a tym samym możliwość posłużenia się domniemaniem doręczenia zastępczego. Natomiast doręczenie adresowanego do skarżącego postanowienia w dniu 8 grudnia 2009 r. sekretarce zatrudnionej w jego zakładzie pracy nie może być w świetle dokonanej wyżej interpretacji art. 42 § 1 kpa, uznane za skuteczne, jeśli rzeczywiście jak wskazuje na to zwrotne poświadczenie odbioru, fakt ten miał miejsce. Podważenie domniemania prawidłowego doręczenia postanowienia powoduje konieczność weryfikacji przyjętej daty jego odbioru przez adresata i uznania za dzień doręczenia daty, w której skarżący faktycznie postanowienie to otrzymał, co z kolei będzie rzutowało na ustalenie daty rozpoczęcia biegu terminu do złożenia przezeń wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Uznając, że organ odwoławczy w wyniku błędnej interpretacji art. 42 § 1 kpa bądź w następstwie nie zainteresowania się, czyj podpis widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jego decyzji z dnia [...], nie rozważył, czy doręczenie kwestionowanej przez skarżącego decyzji w dniu 8 grudnia 2009 r. było skuteczne i nie poczynił z naruszeniem art. 7, 77 § 1 kpa niezbędnych ustaleń co do rzeczywistej daty doręczenia skarżącemu postanowienia [...], co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku. Podnieść końcowo należy, że jeżeli zakład pracy, o którym jest mowa w skardze, nie jest firmą skarżącego prowadzoną w ramach działalności gospodarczej, lecz należy do jednostek organizacyjnych wymienionych w art. 45 kpa, to o skuteczności doręczenia mu postanowienia SKO będzie mogło świadczyć tylko potwierdzenie jego odbioru przez osobę upoważnioną do odbioru pism, a brak ustaleń w tej kwestii byłby także równoznaczny z istotnym naruszeniem art. 7, 77 § 1 kpa. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 ppsa.