II SA/Bd 233/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA J. B. po rozpoznaniu w dniu [...] grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. O. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 233/18 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości postanawia I. zmienić zaskarżone postanowienie w pkt 2 i ustanowić adwokata, II. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w pkt 1. W dniu [...] października 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) uczestniczki B. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Podała, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Ma na utrzymaniu pełnoletniego, uczącego się syna. Łączny dochód gospodarstwa wynosi [...] zł miesięcznie z tytułu wynagrodzenia z umowy o pracę, dodatku mieszkaniowego oraz alimentów. Wskazała, że posiada mieszkanie o powierzchni 44,15 m2. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Wnioskodawczyni zadeklarowała, że jej miesięczne zobowiązania i stałe wydatki wynoszą ok. [...] zł (m.in. raty kredytu hipotecznego, czynsz, media). Oprócz tego na żywność i środki czystości przeznacza [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. o sygn. akt II SA/Bd 233/18 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy wskazał, że skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Konieczność przyznania prawa pomocy skarżąca uzasadniła trudną sytuacją finansową. Podała, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Ma na utrzymaniu pełnoletniego, uczącego się syna. Łączny dochód gospodarstwa wynosi [...] zł miesięcznie z tytułu wynagrodzenia z umowy o pracę, dodatku mieszkaniowego oraz alimentów. Wskazała, że posiada mieszkanie o powierzchni 44,15 m2. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Wnioskodawczyni zadeklarowała, że jej miesięczne zobowiązania i stałe wydatki wynoszą ok. [...] zł (m.in. raty kredytu hipotecznego. Odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, referendarz sądowy zaakcentował fakt, iż sytuacja majątkowa skarżącej jest trudna. Stwierdził jednakże, iż ustanowienie pełnomocnika na obecnym etapie nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem B. O. powołując się swoją trudna sytuację materialną złożyła sprzeciw wnosząc o zmianę postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "p.p.s.a.", od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (p. postanowienie NSA z [...] lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl.: [...]). Orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów postępowania, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy oraz jej aktualnych możliwości płatniczych. Brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką przyznania pomocy prawnej jest wykazanie braku środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów postępowania. Według przywołanej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć kosztów postępowania. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną strony skarżącej, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Dokonując analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy Sąd doszedł do wniosku, iż strona wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika i w związku z tym nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wprawdzie z oświadczeń i przedstawionych dokumentów wynika, że osiąga on stałe dochody jednakże w ocenie Sądu uzyskiwane świadczenia niewątpliwie pozwalają na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb wnioskodawcy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.