II SA/Bd 234/18
PostanowienieWSA w Bydgoszczy2018-11-20
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy referendarz sądowy może odmówić zmiany postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zwolnieniu od kosztów sądowych w sytuacji, gdy skarżąca nie wykazała zmiany okoliczności majątkowych lub rodzinnych uzasadniających taką zmianę?Ratio decidendi
Referendarz sądowy nie bada słuszności wcześniejszego rozstrzygnięcia, lecz ocenia, czy zaszły zmiany okoliczności sprawy uzasadniające zmianę postanowienia. W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy, konieczne jest wykazanie istotnej zmiany sytuacji majątkowej lub rodzinnej. Brak wykazania takiej zmiany, w szczególności bez udokumentowania zwiększonych kosztów, uzasadnia utrzymanie w mocy dotychczasowego postanowienia.Stan faktyczny
Skarżąca B. O. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zwolnieniu od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Referendarz sądowy przyznał prawo pomocy, a następnie odmówił zmiany tego postanowienia po ponownym wniosku skarżącej, która wskazała na pogorszenie sytuacji majątkowej i zdrowotnej oraz utrzymanie syna i spłatę kredytu. Skarżąca złożyła sprzeciw od odmowy zmiany postanowienia.Rozstrzygnięcie
Utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 września 2018 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. O. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 234/18 w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Postanowieniem z dnia 22 marca 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przyznał B. O. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie.
Skarżąca zwróciła się do Sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy oznajmiając, że jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu. Wskazała na zły stan zdrowia. Oświadczyła ponadto, że ma na utrzymaniu syna i spłaca kredyt.
Postanowieniem z dnia 13 września 2018 r. II SA/Bd 234/18 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy odmówił zmiany postanowienia z dnia 22 marca 2018 r., którym przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Uzasadniając powyższe, referendarz sądowy wyjaśnił, że nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302– dalej: "P.p.s.a.") i wzruszenie postanowienia z dnia [...] listopada 2017 r. Referendarz ocenił, że dane, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia z dnia [...] listopada 2017 r. oraz dane przedstawione w ponownym wniosku niczym się od siebie nie różnią.
W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie, Skarżąca podniosła, że jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu i nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować wskazując na zły stan zdrowia, kredyt i utrzymanie syna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jej obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Słusznie referendarz sądowy przyjął, że kolejny wniosek powinien być rozpatrywany w świetle art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Istota tej regulacji polega na tym, że referendarz sądowy nie bada słuszności wydanego wcześniej orzeczenia, to bowiem może być kwestionowane sprzeciwem skierowanym do Sądu, a jedynie ocenia, czy w sprawie doszło do zmiany okoliczność uzasadniającej inną niż uprzednio treść rozstrzygnięcia. W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy, okoliczności te muszą dotyczyć sytuacji rodzinnej bądź majątkowej wnioskodawcy oraz winny być na tyle istotne, by przemawiały za inną, niż dotychczas dokonana w sprawie, oceną.
Z ponownego wniosku Skarżącej oraz złożonego przez nią sprzeciwu nie wynika, żeby okoliczności te zmieniły się w odniesieniu do wskazywanych w uprzednim wniosku. Zdaniem Sądu referendarz sądowy słusznie ocenił, że z porównania tych wniosków wynika, że zarówno stan majątkowy, sytuacja rodzinna, jak też wysokość dochodów w gospodarstwie domowym Skarżącej nie uległy zmianie. Nowych okoliczności nie wskazano również w złożonym sprzeciwie. Natomiast w odczuciu Skarżącej okoliczności te zmieniły się, bowiem pogorszył się jej stan zdrowia. Ponadto skarżąca podała, że ma na utrzymaniu syna i spłaca kredyt. Jednakże mimo, że wnioskodawczyni wymienia koszty swego utrzymania i kredytu, to jednak nie wskakuje czy uległy one zwiększeniu od czasu rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W żaden sposób kosztów tych również nie udokumentowała, poprzez chociażby załączenie faktur czy rachunków. W takim wypadku Sąd nie miał możliwości ustosunkowania się do twierdzeń Skarżącej i oceny, czy koszty te rzeczywiście wzrosły oraz czy wzrosły na tyle by można było mówić o zmianie okoliczności, o której mowa w art. 165 P.p.s.a.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 P.p.s.a., Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło