II SA/Bd 234/18

PostanowienieWSA w Bydgoszczy2018-11-20

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy referendarz sądowy może odmówić zmiany postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zwolnieniu od kosztów sądowych w sytuacji, gdy skarżąca nie wykazała zmiany okoliczności majątkowych lub rodzinnych uzasadniających taką zmianę?
Ratio decidendi
Referendarz sądowy nie bada słuszności wcześniejszego rozstrzygnięcia, lecz ocenia, czy zaszły zmiany okoliczności sprawy uzasadniające zmianę postanowienia. W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy, konieczne jest wykazanie istotnej zmiany sytuacji majątkowej lub rodzinnej. Brak wykazania takiej zmiany, w szczególności bez udokumentowania zwiększonych kosztów, uzasadnia utrzymanie w mocy dotychczasowego postanowienia.
Stan faktyczny
Skarżąca B. O. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zwolnieniu od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Referendarz sądowy przyznał prawo pomocy, a następnie odmówił zmiany tego postanowienia po ponownym wniosku skarżącej, która wskazała na pogorszenie sytuacji majątkowej i zdrowotnej oraz utrzymanie syna i spłatę kredytu. Skarżąca złożyła sprzeciw od odmowy zmiany postanowienia.
Rozstrzygnięcie
Utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 września 2018 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. O. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 234/18 w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 22 marca 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przyznał B. O. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Skarżąca zwróciła się do Sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy oznajmiając, że jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu. Wskazała na zły stan zdrowia. Oświadczyła ponadto, że ma na utrzymaniu syna i spłaca kredyt. Postanowieniem z dnia 13 września 2018 r. II SA/Bd 234/18 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy odmówił zmiany postanowienia z dnia 22 marca 2018 r., którym przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Uzasadniając powyższe, referendarz sądowy wyjaśnił, że nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302– dalej: "P.p.s.a.") i wzruszenie postanowienia z dnia [...] listopada 2017 r. Referendarz ocenił, że dane, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia z dnia [...] listopada 2017 r. oraz dane przedstawione w ponownym wniosku niczym się od siebie nie różnią. W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie, Skarżąca podniosła, że jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu i nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować wskazując na zły stan zdrowia, kredyt i utrzymanie syna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jej obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Słusznie referendarz sądowy przyjął, że kolejny wniosek powinien być rozpatrywany w świetle art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Istota tej regulacji polega na tym, że referendarz sądowy nie bada słuszności wydanego wcześniej orzeczenia, to bowiem może być kwestionowane sprzeciwem skierowanym do Sądu, a jedynie ocenia, czy w sprawie doszło do zmiany okoliczność uzasadniającej inną niż uprzednio treść rozstrzygnięcia. W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy, okoliczności te muszą dotyczyć sytuacji rodzinnej bądź majątkowej wnioskodawcy oraz winny być na tyle istotne, by przemawiały za inną, niż dotychczas dokonana w sprawie, oceną. Z ponownego wniosku Skarżącej oraz złożonego przez nią sprzeciwu nie wynika, żeby okoliczności te zmieniły się w odniesieniu do wskazywanych w uprzednim wniosku. Zdaniem Sądu referendarz sądowy słusznie ocenił, że z porównania tych wniosków wynika, że zarówno stan majątkowy, sytuacja rodzinna, jak też wysokość dochodów w gospodarstwie domowym Skarżącej nie uległy zmianie. Nowych okoliczności nie wskazano również w złożonym sprzeciwie. Natomiast w odczuciu Skarżącej okoliczności te zmieniły się, bowiem pogorszył się jej stan zdrowia. Ponadto skarżąca podała, że ma na utrzymaniu syna i spłaca kredyt. Jednakże mimo, że wnioskodawczyni wymienia koszty swego utrzymania i kredytu, to jednak nie wskakuje czy uległy one zwiększeniu od czasu rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W żaden sposób kosztów tych również nie udokumentowała, poprzez chociażby załączenie faktur czy rachunków. W takim wypadku Sąd nie miał możliwości ustosunkowania się do twierdzeń Skarżącej i oceny, czy koszty te rzeczywiście wzrosły oraz czy wzrosły na tyle by można było mówić o zmianie okoliczności, o której mowa w art. 165 P.p.s.a. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 P.p.s.a., Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło