II SA/Bd 242/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-10-07
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Anna Klotz, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakaz zgromadzenia publicznego, polegającego na przejeździe ciągników rolniczych ulicami miasta, jest uzasadniony w sytuacji, gdy zawiadomienie o zgromadzeniu nie spełnia wymogów formalnych, a organy administracji opierają się na ogólnikowych opiniach i przypuszczeniach co do potencjalnych zagrożeń?Ratio decidendi
Zakaz zgromadzenia publicznego jest nieuzasadniony, jeśli organy administracji nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego, nie zweryfikowały treści zgłoszenia pod kątem wymogów formalnych i nie wykazały konkretnych, udokumentowanych zagrożeń dla życia, zdrowia lub mienia. Ogólnikowe opinie i przypuszczenia nie mogą stanowić podstawy do ograniczenia konstytucyjnej wolności zgromadzeń.Stan faktyczny
Organizacja rolnicza złożyła zawiadomienie o zgromadzeniu publicznym w formie przejazdu ciągników rolniczych ulicami miasta oraz przechodzenia po przejściach dla pieszych. Organy administracji wydały decyzje zakazujące zgromadzenia, powołując się na negatywne opinie policji, zarządu dróg i wydziału transportu, wskazujące na potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, utrudnienia w ruchu i paraliż komunikacyjny. Organizator wniósł skargę do sądu administracyjnego, kwestionując zasadność zakazu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zakazu zgromadzenia publicznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta G. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...].
Decyzją z dnia [...] marca 2015r. znak [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1990r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. z 2013r. poz. 397 z późn.zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. D., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta G. nr [...] z dnia [...] marca 2015r. zakazującą zgromadzenia publicznego w dniach od [...] marca 2015r. do [...] marca 2015r. od godz. 10 do 21 na terenie miasta G. w formie przejazdu około 100 ciągników ze sprzętem rolniczym ulicami miasta G. oraz przechodzenia od godz. 10 do 21 po przejściach dla pieszych na ulicach: P., A. 23 S., M., F. – przyjmując za podstawę prawną art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 1990r. Prawo o zgromadzeniach.
Organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
W dniu [...] lutego 2015r. M. D., reprezentujący Z. Z. R. S. złożył do Prezydenta G. zawiadomienie o zgromadzeniu publicznym planowanym w dniach od [...] do [...] marca 2015r. w godzinach od 10 do 21, na terenie Miasta G. W zawiadomieniu organizator podał, że zgromadzenie będzie miało formę przejazdu 100 ciągników ze sprzętem rolniczym wskazanymi ulicami miasta, pikiet pod siedzibami Prezydenta G. i Starosty oraz przechodzenia po pasach na przejściach dla pieszych na ulicach: A. 23 S., P., F.. Przewidywana liczba uczestników zgromadzenia - 200 do 500 osób.
W trakcie postępowania administracyjnego organ I instancji zwrócił się o zaopiniowanie wniosku do Komendanta Miejskiego Policji, Zarządu Dróg Miejskich oraz Wydziału Transportu Urzędu Miejskiego w G. Zarząd Dróg Miejskich w G. (pismo z [...].03.2015r.) negatywnie zaopiniował wniosek, uzasadniając stanowisko tym, że blokada wymienionych traktów znacząco wpłynie na pogorszenie przepustowości dróg podstawowego układu komunikacyjnego miasta, wprowadzając znaczne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, w tym również realne zagrożenie dla utraty zdrowia i życia mieszkańców. Komendant Miejski Policji w G. również przedstawił opinię negatywną (pismo z [...].03.2015r.), wskazując na zagrożenia wynikające z planowanego blokowania dróg krajowych i wojewódzkich na terenie miasta, co może spowodować wydłużony czas reakcji służb ratunkowych, a zatem zagrożenie życia i zdrowia mieszkańców. Blokowanie dróg przyczyni się również do utrudnień w ruchu kołowym dla komunikacji miejskiej i pieszej dla mieszkańców G. Wydział Transportu UM w G. zwrócił uwagę, że przejazd ciągników wraz ze sprzętem wskazanymi ulicami spowoduje znaczne opóźnienia w kursowaniu komunikacji miejskiej, bowiem trwająca modernizacja sieci tramwajowej wyklucza wskazanie alternatywnych tras przejazdu autobusów.
Biorąc powyższe pod uwagę Prezydent G., decyzją z dnia [...] marca 2015r. nr [...], na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 lipca 1990r. Prawo o zgromadzeniach, zakazał zgromadzenia publicznego od 10 do 21 w dniach od [...] marca 2015r. do [...] marca 2015r. na terenie miasta G., w formie przejazdu około 100 ciągników ze sprzętem rolniczym ulicami miasta G. oraz przechodzenia od godz. 10 do 21 po przejściach dla pieszych na ulicach: P., A. 23 S., M., F. – mającego na celu protest rolników w związku z trudną i pogarszającą się sytuacją w rolnictwie, o którym organ gminy został zawiadomiony przez organizatora reprezentującego Z. Z. R. S.
M. D. w odwołaniu od powyższej decyzji podniósł, że protest ma charakter pokojowy a dotychczasowe protesty, które odbywały się w G. były spokojne i nie zagrażały mieszkańcom.
Utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie, wskazaną na wstępie decyzją, organ odwoławczy zważył, że wolność zgromadzeń gwarantuje zarówno art. 57 Konstytucji RP jak i art. 11 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., a jedyne ograniczenia tego prawa mogą określać ustawy. Ustawa z dnia 5 lipca 1990r. Prawo o zgromadzeniach respektując wolność zgromadzeń, stanowi w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2, że organ gminy zakazuje zgromadzenia publicznego, jeżeli:
- jego cel lub odbycie sprzeciwiają się ustawie o zgromadzeniach lub naruszają przepisy ustaw karnych,
- odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi lub mieniu w znacznych rozmiarach.
W ocenie organu odwoławczego, przeprowadzenie zgromadzenia w formie przejazdu kolumny stu ciągników ze sprzętem rolniczym, wskazanymi we wniosku ulicami może stworzyć realne zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców G. i straty w mieniu w znacznych rozmiarach. Ponadto przejazd kolumny ciągników rolniczych wraz ze sprzętem, może spowodować znaczne utrudnienia w ruchu drogowym, które mogą w konsekwencji doprowadzić do paraliżu komunikacyjnego miasta, co stwarza realne zagrożenie całkowitego zablokowania przejazdu dla służb pogotowia ratunkowego, straży pożarnej czy innych służb ratowniczych. W ocenie Wojewody, w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy.
W dniu [...] marca 2015r. M. D. (jako Przewodniczący Z.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015r. utrzymującą w mocy decyzję o zakazanie zgromadzenia publicznego w dniach od [...] do [...] marca 2015r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zwolnienie od kosztów sadowych. Skarżący podniósł, że nie zgadza się z decyzją Wojewody, że zgromadzenie w dniach [...] - [...] marca 2015r. mógłby narazić życie lub zdrowie mieszkańców i ich mienie. Podkreślił, że w G. były już przeprowadzane protesty i zgromadzenia, które były pokojowe, bezpieczne dla ludzi, zdrowia i życia oraz mienia mieszkańców.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na zarządzenie Przewodniczącego wezwano M. D. do oświadczenia, czy skargę wniósł w imieniu własnym, czy w imieniu organizatora zgromadzenia zbiorowego planowanego w dniach [...]-[...] marca 2015r. – jak wynika ze zgłoszenia z [...] lutego 2015r. ZZR "S." w W.; a w przypadku gdy skargę w imieniu własnym do wykazania we wskazanym terminie własnego interesu prawnego w sprawie lub w przypadku, gdy skarga została wniesiona w imieniu organizatora zgromadzenia do uzupełnienia jej braków formalnych, w terminie siedmiu dni, poprzez wykazanie stosownymi dokumentami, że wnoszący skargę jest uprawniony do reprezentowania ZZR "S." w W. w postępowaniu przed sądem administracyjnym, lub przedłożenie odpisu skargi podpisanej przez osobę upoważnioną do reprezentowania organizatora, pod rygorem odrzucenia skargi.
W dniu [...] października 2015r. nadano za pośrednictwem operatora pocztowego upoważnienie Przewodniczącego ZZR S. L. K. z dnia [...].10.2015r. dla M. D., "jako reprezentanta Z. Z. R. S. powiat G., który występował w skardze w imieniu organizatora zgromadzenia od [...].03 do [...].03.2015r."
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm., dalej jako: "P.p.s.a.") wojewódzki sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie organu administracji uchyla to rozstrzygnięcie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie (§ 2).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Skarga podlegała uwzględnieniu zasadniczo z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.
Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w przedmiocie zakazu przeprowadzenia zgromadzenia publicznego od godziny 10.00 do 21.00 w dniach od [...].03 do [...].03.2015 r. na terenie miasta G., w formie przejazdu około 100 ciągników ze sprzętem rolniczym ulicami miasta G. oraz przechodzenia od godz. 10.00 do 21.00 po przejściach dla pieszych na ulicach: P., A. 23 S., M., F. o których organ został zawiadomiony przez organizatora – Przewodniczącego zgromadzenia Pana M. M., reprezentującego Z. Z. R. S., A. J. [...], lok. [...] w W.
Na wstępie podkreślić należy, że wolność zgromadzeń pokojowych jako istotny atrybut demokratycznego ustroju państwa, znajdujący umocowanie w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 57) oraz ustawie z dnia 5 lipca 1990r. – Prawo o zgromadzeniach (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 397 z późn.zm.) zobowiązuje organy administracji publicznej do jej wykonywania bez względu na treści będące przedmiotem zgromadzenia chyba, że cel lub odbycie zgromadzenia sprzeciwiają się ustawie lub naruszają przepisy ustaw karnych, a także, gdy odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach. To samo prawo gwarantuje także art. 11 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (zmienionej następnie Protokołami), ratyfikowanej przez Polskę 19 stycznia 1993r. (Dz.U. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 21 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. z 1977r., Nr 38, poz. 167) ratyfikowanego przez Polskę w 1977 r.
Uwzględniając powyższe wskazać należy, że wszelkie regulacje ustawowe, mogące być poczytywane za ograniczenie wolności zgromadzeń należy rozumieć z uwzględnieniem prymatu normy konstytucyjnej stanowiącej to prawo.
Zgromadzenie to zgrupowanie osób, zwołane w celu wspólnych obrad lub wspólnego wyrażenia stanowiska (art. 1 pkt 2). Zgromadzenia organizowane na otwartej przestrzeni dostępnej dla nieokreślonych imiennie osób, zwane dalej "zgromadzeniami publicznymi", wymagają uprzedniego zawiadomienia organu gminy właściwego ze względu na miejsce zgromadzenia (art. 6 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2- 3) – tzw. obowiązek notyfikacji.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, prawo organizowania zgromadzeń przysługuje osobom mającym pełną zdolność do czynności prawnych, osobom prawnym, innym organizacjom, a także grupom osób.
W myśl art. 7 ust. 2 ustawy, zawiadomienie organizatora zgromadzenia publicznego organu gminy o zgromadzeniu powinno zawierać następujące dane:
1) imię, nazwisko, datę urodzenia i adres organizatora oraz nazwę i adres osoby prawnej lub innej organizacji, jeżeli w jej imieniu organizuje on zgromadzenie;
1a) imię, nazwisko, datę urodzenia, zdjęcie i adres przewodniczącego zgromadzenia;
2) cel i program oraz język, w którym będą porozumiewać się uczestnicy zgromadzenia;
3) miejsce i datę, godzinę rozpoczęcia, czas trwania, przewidywaną liczbę uczestników, a w przypadku gdy planowane jest przejście uczestników zgromadzenia także trasę przejścia ze wskazaniem miejsca jego rozpoczęcia i zakończenia;
4) określenie planowanych przez organizatora środków służących zapewnieniu pokojowego przebiegu zgromadzenia oraz środków, o których dostarczenie zwraca się do organu gminy.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, organ gminy zakazuje zgromadzenia publicznego, jeżeli: 1) jego cel lub odbycie sprzeciwiają się niniejszej ustawie lub naruszają przepisy ustaw karnych; 2) odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach.
Decyzję o zakazie zgromadzenia publicznego doręcza się organizatorowi na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a jej kopię wraz z aktami sprawy wojewodzie. Organizatorowi przysługuje odwołanie od tej decyzji, które wnosi się bezpośrednio do wojewody w terminie 24 godzin od jej otrzymania (art. 9 ust. 1 - 3).
Decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania organizatorowi doręcza się niezwłocznie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej (ust. 5).
Kompetencje organów właściwych w sprawach dotyczących zgromadzeń publicznych podlegającej obowiązkowej notyfikacji w okresie poprzedzającym ich odbycie obejmują badanie, czy spełniono warunki formalne, o jakich mowa w art. 7, w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy, to jest czy dokonano zawiadomienia zawierającego prawem przewidziane elementy i czy zachowano przepisane terminy oraz czy organizator spełnia wymagania stawiane przez art. 3 ust. 1 ustawy (zdolność do czynności prawnych, osobowość prawna, itp.). Na organizatorach spoczywa bowiem obowiązek dopełnienia niezbędnych formalności i zapewnienia pokojowego przebiegu zgromadzenia zgodnie z prawem i przyjętym programem. Wolność zgromadzeń obejmuje nie tylko uprawnienie do zorganizowania zgromadzenia, ale wyboru czasu i miejsca zgromadzenia, nie wyłączając ulic i placów w miastach. W związku z tym na władzach publicznych ciąży obowiązek zapewnienia spokojnego i niezakłóconego przebiegu zgromadzenia, jak też ochrony jego uczestników przed działaniami przeciwników celów, dla jakich zgromadzenie zostało zwołane.
W takim kontekście prawnym i z zastrzeżeniami wcześniej wymienionymi dotyczącymi sposobu rozumienia przepisów ustawy organ winien dokonać oceny, czy mają miejsce wymienione w art. 8 ustawy okoliczności uzasadniające zakaz zgromadzenia, co zachodzi tylko w dwóch wcześniej wymienionych przypadkach, to jest wtedy, gdy cel lub odbycie zgromadzenia sprzeciwiają się ustawie (pkt 1) lub gdy naruszają przepisy ustaw karnych, albo gdy odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach (pkt 2).
Obowiązkiem organów administracji publicznej jest podanie nie tylko przypuszczeń co do ewentualnych zagrożeń, lecz wskazanie i identyfikacja tych zagrożeń na tle konkretnych okoliczności sprawy, co wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na ocenę wchodzących w grę uprawnień i interesów różnych podmiotów oraz ustalenia relacji między tymi interesami, to zaś dopiero pozwala na rozstrzygnięcie ewentualnego konfliktu tych interesów i przekonujące uzasadnienie decyzji.
W kontrolowanej przez Sąd sprawie, jak z jej akt wynika, organizator dokonując zgłoszenia zgromadzenia publicznego nie wypełnił przesłanek notyfikacyjnych wynikające z ustawy, a organy orzekające w sprawie bez należytego ustalenia i zweryfikowania treści zgłoszenia – czyli okoliczności faktycznych sprawy te nieprawidłowości pominęły, przedwcześnie przystępując do rozstrzygania co do ewentualnych (potencjalnych tylko) zagrożeń związanych z niekompletnym zawiadomieniem o zgromadzeniu publicznym.
Wskazać przyjdzie, że w aktach sprawy zalega zawiadomienie o zgromadzeniu publicznym z [...] lutego 2015r. (wpływ do organu gminy) zawierające następujące informacje:
I. Informacje o zgromadzeniu
1. Data zgromadzenia: od [...].03.2015 do [...].03.2015
2. Godzina rozpoczęcia i planowany czas trwania zgromadzenia: od godz. 10 do 21
3. Miejsce zgromadzenia: parking pod Starostwem, ul. M. oraz 23go S. w G.
4. Planowana trasa przejścia: przejazd ciągnikami i sprzętem rolniczym ulicami: P., P., K., M. pod Starostwo. Przejazd ulicami P., F., W., C., G., most im. B.M.
5. Przewidywana liczba uczestników: ok. 100 ciągników i ok. 200-500 osób
6. Trudna i pogarszająca się sytuacja w rolnictwie, zgromadzenie pod Starostwem w G. Pikieta, przechodzenie po pasach na przejściach na ulicach Al. 23 s., P., F., pikieta i zgr. Pod siedzibą Prezydenta Miasta G. od godz. 1000 do 2100.
7. Język, którym posługiwać się będą uczestnicy zgromadzenia: polski
8. Informacja na temat planowanych przez organizatora środków służących zapewnieniu pokojowego przebiegu zgromadzenia oraz środków, o których dostarczenie zwraca się do organu gminy: odpowiedzialnych będzie 10 osób oznaczonych kamizelkami odblaskowymi, oflagowanie ciągników we flagi państwowe i związkowe
9. Dodatkowe informacje (...): odczytanie postulatów, przemówienia, pikieta, petycja do ministra rolnictwa i premiera
II. Organizator zgromadzenia
1-4 M. D. (oraz dane osobowe),
5. Nazwa i adres osoby prawnej lub innej organizacji: ZZR S. w W.
6. Imię i nazwisko przewodniczącego zgromadzenia: M. D. (dane osobowe)
Przedmiotowe zawiadomienie o zgromadzeniu, jako jego organizator podpisał M. D. Do zawiadomienia dołączył druk oświadczenia przewodniczącego zgromadzenia, w którym oświadczył on, że wyraża zgodę "na pełnienie funkcji przewodniczącego zgromadzenia organizowanego w dniu [...].03.2015r. przez ZZR S. w godzinach 10.00 – 21.00 w miejscu/trasie chodzenie po przejściach dla pieszych na ulicach P., 23 s., M., F. w godz. 10.00 – 21.00 oraz, że jest świadomy praw i obowiązków, które spoczywają na przewodniczącym zgromadzenia, wynikających z przepisów ustawy z dnia 5 lipca 1990r. Prawo o zgromadzeniach. Jednocześnie złożył pismo informujące, że w zawiadomieniu o zgromadzeniu publicznym błędnie wpisano od [...].03.2015r. do [...].03.2015r., a powinno być od [...].03.2015r., pozostałe punkty bez zmian.
Rozpoznając niniejszą sprawę uwzględnić należało wykładnię prawa i skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2014r. sygn. akt K 44/12 (opubl. Dz.U. z 2014r. poz. 1327 z dnia 3.10.2014r.), w sprawie zgodności z Konstytucją RP wielu przepisów ustawy z dnia 5 lipca 1990r. Prawo o zgromadzeniach. Jak stwierdził TK w pkt 6.2 uzasadnienia tego wyroku, a stanowisko to Sąd w całości podziela: "Notyfikowanie zgromadzeń ma istotne znaczenie informacyjne, a w efekcie odgrywa także ważną rolę gwarancyjną z punktu widzenia jednostki. Pozwala bowiem organom władzy publicznej na podjęcie działań umożliwiających realizowanie wolności pokojowego zgromadzania się. Poinformowanie o zamiarze zorganizowania zgromadzenia w określonym miejscu i czasie obliguje właściwe organy władzy do zapewnienia ochrony osobom organizującym to przedsięwzięcie oraz biorącym w nim udział. (...) Osoby zgłaszające zamiar odbycia zgromadzenia mogą oczekiwać, że notyfikowane przez nich zgromadzenie zostanie objęte niezbędnymi działaniami ochronnymi władzy publicznej. Gwarancyjny aspekt notyfikacji wiąże się również z wydaniem decyzji zakazującej odbycia się zgromadzenia. Chodzi tu o możliwość zapobiegania zwołaniu i przeprowadzeniu zgromadzeń, które stwarzają realne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi bądź mają spowodować wystąpienie znacznych szkód materialnych. W tym wypadku notyfikacja stwarza organom władzy publicznej okazję do oceny charakteru zgromadzenia i ewentualnego stwierdzenia, że w danych okolicznościach nie ma ono charakteru pokojowego. Aspekt gwarancyjny wiąże się przy tym z umożliwieniem jednostkom weryfikacji takiej decyzji w odpowiednio ukształtowanej procedurze odwoławczej. Chodzi tu o stworzenie gwarancji prawnych, aby wszelkie pokojowe zgromadzenia publiczne mogły się odbyć w terminie i miejscu przewidzianym przez organizatorów oraz były objęte ochroną organów władzy publicznej.
Ustawowy wymóg notyfikacji polega na zawiadomieniu właściwego organu władzy publicznej o zamiarze zorganizowania i przeprowadzenia zgromadzenia publicznego. Tak ukształtowanego modelu regulowania granic wolności jednostki nie można utożsamiać z odmiennym w swej istocie modelem ubiegania się o zgodę na podjęcie określonej działalności. Notyfikowanie nie może być rozumiane jako składanie przez jednostkę wniosku o zezwolenie na korzystanie z wolności zgromadzeń. Możliwość korzystania z tej wolności wynika bowiem z samej istoty konstytucyjnej wolności przysługującej jednostce. W efekcie brak zawiadomienia bądź też uchybienia w formie nie mogą - same przez się - skutkować uznaniem tak notyfikowanego zgromadzenia publicznego za nielegalne. W przeciwnym razie zgłoszenie stawałoby się w istocie warunkiem zgromadzenia i przesądzało o możliwości jego przeprowadzenia. Trybunał Konstytucyjny podtrzymał stanowisko, że niespełnienie przesłanki notyfikacji nie może prowadzić do uznania pokojowego zgromadzenia za wyjęte spod ochrony konstytucyjnej (zob. wyrok o sygn. P 15/08, cz. III, pkt 7.1). Pogląd ten nawiązuje do wypowiedzi orzeczniczych ETPC, w których również wskazywano, że uchybienie obowiązkowi notyfikacji nie jest wystarczającą przesłanką uznania zgromadzenia za nielegalne (por. wyrok ETPC z 17 lipca 2007 r. w sprawie Bukta i inni przeciwko Węgrom, skarga nr 25691/04)".
Wobec treści wskazanych przepisów ustawy Prawo o zgromadzeniach stwierdzić przyjdzie, iż analiza powyższych dokumentów prowadzi do stwierdzenia, że zawiadomienie o zgromadzeniu publicznym z [...].02.2015r. nie spełnia ustawowych wymogów określonych w art. 7 ust. 2 ustawy.
Po pierwsze, zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy, zawiadomienie powinno zawierać określenie miejsca i datę, godzinę rozpoczęcia, czas trwania, przewidywaną liczbę uczestników, a w przypadku gdy planowane jest przejście uczestników zgromadzenia także trasę przejścia ze wskazaniem miejsca jego rozpoczęcia i zakończenia. W ocenie Sądu, brak jakichkolwiek podstaw aby przyjąć, że złożone przez M. D. w dniu [...] lutego 2015r. zawiadomienie dotyczyło jednego zgromadzenia publicznego, które miało trwać od [...] do [...] marca 2015r. czyli, co wymaga podkreślenia – przez 17 dni. W sytuacji bowiem gdy w zawiadomieniu jako datę zgromadzenia wskazano w istocie wielodniowy okres: od [...].03.2015r. do [...].03.2015r., w rubryce godzina rozpoczęcia i planowany czas trwania zgromadzenia wskazano: od godz. 10 do 21, to przede wszystkim należało rozważyć i ewentualnie wezwać zawiadamiającego do sprecyzowania czy oznacza to, że organizator zamierza codziennie przez 17 kolejnych dni, w dniach od [...] do [...] marca w godzinach od 10.00 do 21.00 organizować zgromadzenia publiczne w tym samym wskazanym miejscu i o tej samej wskazanej dalej trasie przejścia. W tej bowiem sytuacji należałoby złożyć albo odpowiednią ilość zawiadomień, albo uszczegółowić złożone zawiadomienie w taki sposób, aby wobec każdego z tych zgromadzeń zawierało wszystkie wymagane ustawowo dane. Jeżeli bowiem wskazano, jako godzinę rozpoczęcia zgromadzenia godzinę 10.00, a planowany czas trwania zgromadzenia do godziny 21.00, to oznacza, że przykładowo w dniu [...] marca zgromadzenie rozpocznie się o godzinie 10.00, a zakończy o godz. 21.00 w tej samej dacie. Zatem o ile kolejnego dnia organizator znów zamierzał organizować, nawet analogiczne, zgromadzenie publiczne w godzinach od 10-21, to będzie ono odrębnym zgromadzeniem publicznym (o określonej dacie, godzinie rozpoczęcia i planowanym czasie trwania, miejscu i ewentualnej trasie przejścia uczestników zgromadzenia, co do której należy wskazać miejsce jego rozpoczęcia i zakończenia).
Jak stwierdził w ww. wyroku z 18 września 2014r. TK, "wymaganie, aby zawiadomienie o planowanym zgromadzeniu publicznym określało również jego czas trwania nie stanowi nieproporcjonalnego naruszenia wolności zgromadzeń oraz nie narusza istoty tej wolności. Czas trwania, przewidywana liczba uczestników, miejsce (trasa przejścia) i data oraz godzina rozpoczęcia są elementami niezbędnymi do identyfikacji konkretnego zgromadzenia publicznego. Bez podania tych informacji nie da się określić prawidłowo jego charakteru; nie jest możliwe odpowiednie zlokalizowanie takiego zgromadzenia. Skoro więc ustawodawca przewiduje wymóg notyfikacji zgromadzenia, to zrozumiałe jest także, że nakłada na organizatora takiego wydarzenia obowiązek podania podstawowych informacji związanych z jego przebiegiem. Jedną z takich informacji stanowi również wskazanie czasu trwania zgromadzenia. Nie ma w tym kontekście istotnego znaczenia, czy chodzić tu będzie o podanie planowanego (szacowanego) czasu zgromadzenia, czy też ustawodawca posłuży się bardziej kategorycznym sformułowaniem, żądając po prostu wskazania czasu trwania zgromadzenia (pkt 7.2).
W dalszej kolejności Sąd zważył, że także określenie miejsca notyfikowanego "zgromadzenia publicznego" oraz planowanej trasy przejścia, nie odpowiada wymogom prawa i budzi wątpliwości, czy zawiadomienie dotyczy jednego zgromadzenia publicznego czy też kilku zgromadzeń publicznych organizowanych przez tego samego organizatora. Sądowi nie jest znana z urzędu topografia Miasta G. i nie należy do kompetencji Sądu prowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, ale sposób wskazania danych w pkt 3-6 zawiadomienia sugeruje co najmniej częściową odrębność miejsc oraz tras przejścia uczestników, co nie zostało w jakikolwiek sposób wyjaśnione, ani nie wynika z akt sprawy.
Podkreślenia wymaga, że nie spełnia wymogów określonych w ustawie wskazanie w zawiadomieniu o organizowaniu zgromadzenia publicznego przez organizatora kilku potencjalnych miejsc zgromadzenia, w kilku potencjalnych datach, o kilku potencjalnych trasach przejścia uczestników, ze wskazaniem przewidywanej liczby uczestników w zakresie od ok. 200 do 500 osób. Nie może budzić wątpliwości, że ustawowy obowiązek notyfikacji konkretnego zgromadzenia publicznego nakłada na organizatora obowiązek wskazania konkretnych danych wymaganych ustawowo, które w sposób jednoznaczny pozwolą właściwym służbom i organom gminy ocenić związane z daną konkretną formą, rozmiarem i zakresem zgromadzenia publicznego ryzyko, niebezpieczeństwo dla innych dóbr prawnie chronionych, zabezpieczenie właściwego działania i ochrony także uczestników zgromadzenia przez służby publiczne. Jeżeli zatem przejście uczestników zgromadzenia ma przebiegać różnymi trasami, należy wskazać miejsce rozpoczęcia i zakończenia każdej z nich. Przykładowo ze względów bezpieczeństwa, a także np. szybkości przejścia uczestników zgromadzenia, z czym wiąże się czas blokady konkretnych dróg publicznych i wyłączenia ich z ruchu, zachodzi istotna różnica pomiędzy przykładowym przejściem 200 osób, a 500 osób. Nadto skoro organizator wskazał jako miejsce zgromadzenia publicznego "parking przed Starostwem, ul. M. oraz ul. 23 s. w G." i określił między innymi, że jedną z form zgromadzenia ma stanowić przejazd 100 ciągników i sprzętu rolniczego wskazanymi ulicami pod Starostwo, konieczne jest w konsekwencji zweryfikowanie przez organ technicznej możliwości takiej formy przejazdu, uwzględniając, że organizator wskazał aż 11 godzinny czas trwania zgromadzenia. Z kolei w pkt 6 zawiadomienia określono, poza celem zgromadzenia, kolejną jego formę i miejsce – pikieta, przechodzenie po pasach na przejściach na ul. Al. 23 s., P., F., pikieta i zgromadzenie pod siedzibą Prezydenta Miasta G. od godz. 10 – 21. Ze stron BIP wynika, że siedziba Starostwa Powiatowego w G. mieści się przy ul. M., a siedziba Prezydenta Miasta przy ul. R. [...].
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyroku z 18 września 2014r. sygn. akt K 44/12 "realizowanie wolności wyrażonej w art. 57 Konstytucji RP nie może sprowadzać się do nadawania jej cech wolności absolutnej. Korzystanie z gwarancji konstytucyjnych nie oznacza możliwości zorganizowania pokojowego zgromadzenia każdej liczby uczestników w każdych okolicznościach, w dowolnie wybranym miejscu i czasie. Wykonywanie wolności zgromadzeń, mające w swej istocie charakter grupowy, musi zawsze uwzględniać status jednostek niedziałających na podstawie art. 57 Konstytucji, ale pragnących - w danej sytuacji - korzystać z innych przysługujących im wolności i praw. Wiąże się to z koniecznością dostosowania i uzgodnienia sposobu realizacji różnych, niekiedy rozbieżnych wolności i praw oraz rozstrzygania ewentualnych konfliktów. W tym kontekście postrzegać należy możliwość wprowadzania ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, na co wskazuje art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przesłanką posłużenia się takim ograniczeniem przez ustawodawcę jest m.in. konieczność ochrony wolności i praw innych osób. Oznacza to konstytucyjnie potwierdzoną możliwość wprowadzania ograniczeń w zakresie jednej wolności z uwagi na realizację innej. Ustawodawca jest uprawniony do wyznaczenia ram prawnych korzystania z wolności i praw jednostek z uwzględnieniem m.in. potrzeby zachowania bezpieczeństwa i porządku publicznego" (pkt 9.3).
Zgodnie z art. 10 ust. 1 Prawa o zgromadzeniach, zgromadzenie publiczne powinno mieć przewodniczącego, który otwiera zgromadzenie, kieruje jego przebiegiem oraz zamyka zgromadzenie. W trakcie trwania zgromadzenia jest obowiązany do nieprzerwanego posiadania elementów wyróżniających (wskazanych w art. 10 ust. 3a). Przewodniczący, co szczególnie istotne, odpowiada za zgodny z przepisami przebieg zgromadzenia oraz jest obowiązany do przeprowadzenia go w taki sposób, aby zapobiec powstaniu szkód z winy uczestników zgromadzenia, i podejmuje w tym celu przewidziane w ustawie środki. Przewodniczący ma zatem być gwarantem takiego przebiegu zgromadzenia, w tym kreowania jego ram czasowych, w czasie którego jego uczestnicy, z własnej winy, nie wyrządzą szkód. W celu zapewnienia zgodnego z prawem przebiegu zgromadzenia przewodniczący, na podstawie zdania pierwszego art. 10 ust. 4 ustawy, żąda opuszczenia zgromadzenia przez osobę, która swoim zachowaniem narusza przepisy ustawy albo uniemożliwia lub usiłuje udaremnić zgromadzenie. Zdanie drugie nakazuje przewodniczącemu zwrócenie się o pomoc do policji lub straży miejskiej w sytuacji, w której osoby wezwane do opuszczenia zgromadzenia nie podporządkują się takiemu żądaniu. Jak wskazał TK, uzasadniając ocenę zgodności art. 10 ust. 4 z art. 57 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, art. 11 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 21 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, uprawnienia przekazane przewodniczącemu w art. 10 ust. 4 prawa o zgromadzeniach pełnią dwa istotne cele. Po pierwsze, mają gwarantować odbycie się zgromadzenia, a nadto pełnią funkcję ochronną - ich celem jest zapewnienie bezpieczeństwa zgromadzenia, co należy rozumieć zarówno w odniesieniu do uczestników takiego zgrupowania, jak i osób trzecich, niebiorących w nim udziału. Przewodniczący musi dysponować środkami pozwalającymi na zapobieganie naruszeniom prawa zagrażającym bezpieczeństwu uczestników zgromadzenia. Pozbawienie go możliwości wyłączania danej osoby z grona uczestników, czy też zwracania się o wsparcie do organów władzy publicznej, sprowadzałoby go do roli obserwatora bieżących wydarzeń, który nie może aktywnie reagować w sytuacjach zagrożenia. Mogłoby to nie tylko obniżać poziom bezpieczeństwa uczestników zgromadzenia, ale jednocześnie pozostawało w sprzeczności z podstawowymi funkcjami przewodniczącego, który odpowiada za zgodny z przepisami prawa przebieg zgromadzenia (pkt 14.3).
Zgodnie z 10 ust. 2 ustawy, przewodniczącym jest organizator zgromadzenia, chyba, że inna osoba zgodzi się, w formie pisemnej, na przekazanie jej obowiązków przewodniczącego. Zgoda stanowi załącznik do zawiadomienia, o którym mowa w art. 7. Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy zważyć przyjdzie, iż zawiadomienie o zgromadzeniu publicznym złożone przez M. D. wraz z załącznikami zawiera treści wzajemnie sprzeczne, które budzą wątpliwości tak co do podmiotu będącego organizatorem "zgromadzenia publicznego" w dniach od [...].03. do [...]. 03.2015r., jak i jego przewodniczącym. Na marginesie można jedynie zaznaczyć, iż rozbieżności te, które nie zostały dostrzeżone i zweryfikowane przez organy administracji, mogą też wynikać z nieświadomości skarżącego M. D. co do różnic i charakteru pojęć "organizatora", "organizacji w imieniu której zgłosił zamiar zorganizowania zgromadzenia", "przewodniczącego zgromadzenia publicznego", którego zamiar zorganizowania, jako organizator zgłosił Prezydentowi G.
Zasadniczo prawo organizowania zgromadzeń publicznych przysługuje osobom mającym pełną zdolność do czynności prawnych, osobom prawnym, innym organizacjom, a także grupom osób. Przy czym, w przypadku każdego skonkretyzowanego zgromadzenia publicznego, jego organizator obowiązany jest notyfikować swój zamiar właściwemu organowi, we wskazanym w ustawie zakresie informacyjnym i formie. Odnosząc się zatem do okoliczności rozpoznawanej sprawy, nie jest obojętne czy organizatorem notyfikowanego "zgromadzenia publicznego" miał być M. D. jako osoba fizyczna, czy też organizatorem tego zgromadzenia/zgromadzeń miał być Z. Z. R. "S." z siedzibą w W. O ile jednak skarżący zamierzał zgłosić zamiar zorganizowania zgromadzenia publicznego w imieniu ZZR S., winien udokumentować swoje upoważnienie do działania w imieniu tej organizacji stosownymi dokumentami. Stwierdzić przyjdzie, iż w aktach administracyjnych sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że M. D. zamierzał zorganizować sporne zgromadzenie publiczne w czyimś imieniu (poza jego oświadczeniem). W zawiadomieniu skarżący określił się jako organizator zgromadzenia, wskazując jednocześnie w pkt 5 nazwę ZZR S. Określił również konsekwentnie siebie jako przewodniczącego zgromadzenia. W tej jednakże sytuacji, jako organizator zgromadzenia/zgromadzeń w dniach od [...] – [...] marca 2015r., z mocy art. 10 ust. 2 ustawy, był przewodniczącym notyfikowanego zgromadzenia/zgromadzeń (w ich całokształcie), ponosząc za ich zorganizowanie i zgodny z przepisami ustawy przebieg odpowiedzialność określoną przepisami ustawy (w tym art. 10 oraz art. 13a).
Jednakże w załączonym do zawiadomienia oświadczeniu M. D. oświadczył, że wyraża zgodę na pełnienie funkcji przewodniczącego zgromadzenia organizowanego w jednym tylko dniu tj. [...].03.2015r. przez ZZR S. (jest to dzień poprzedzający datę zgromadzenia określonego, z uwzględnieniem sprostowania, w zawiadomieniu), w godzinach 1000 - 2100 lecz wyłącznie w miejscu/na trasie "chodzenie po przejściach dla pieszych na ulicach P., 23-go S., M., F. w godz. 1000 - 2100. Wobec powyższego organy zobowiązane były do wyjaśnienia tych wątpliwości, bowiem jeżeli skarżący miał być organizatorem notyfikowanego zgromadzenia, to oświadczenie o zgodzie na pełnienie funkcji jego przewodniczącego, i to w węższym zakresie co do czasu, miejsca, formy zgromadzenia jest zbędne i bezskuteczne.
Zawiadomienie kierowane do organu gminy nie stanowi (...) wniosku o wyrażenie zgody na odbycie się zgromadzenia publicznego. Ma charakter informacyjny. Stanowi źródło wiedzy o planowanym przedsięwzięciu, umożliwiając organom władzy publicznej podjęcie działań służących ochronie jego uczestników. Ewentualne rozbieżności między stanem rzeczywistym a deklarowanym w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 7 ust. 2 pkt 3 prawa o zgromadzeniach mogą stanowić podstawę do podejmowania przez organy publiczne działań zmierzających do udaremnienia przeprowadzenia zgromadzenia jedynie w skrajnych i obiektywnie uzasadnionych wypadkach. Organy publiczne muszą przyjmować domniemanie pokojowego charakteru planowanego zgromadzenia i prawidłowości podanych przez organizatora danych. Oczywiście nie są związane przy ocenie charakteru zgłaszanego zgromadzenia publicznego lub kilku zgromadzeń sposobem sformułowania informacji. Jedynie rażące dysproporcje między liczbą uczestników albo czasem trwania zgromadzenia mogłyby stanowić podstawę do podjęcia działań przewidzianych przez ustawę, które skutkowałyby rozwiązaniem zgromadzenia. Chodzić tu może tylko i wyłącznie o skrajne i obiektywne wypadki, których negatywnych skutków nie da się odwrócić, wykorzystując dostępne środki w celu zapobieżenia nieodwracalnym uszczerbkom w dobrach, których ograniczenie równoważy naruszenie wolności zgromadzeń. Z tego względu zgłaszane przez wnioskodawców obawy dotyczące skutków ewentualnych rozbieżności między deklarowanym a rzeczywistym czasem trwania zgromadzenia nie znajdują uzasadnienia w kontekście samego charakteru zawiadomienia.
Organ I instancji, oceniając powyższe okoliczności faktyczne (a organ II instancji podzielił ten pogląd), zakazał: "zgromadzenia publicznego od godz. 10.00 do 21.00 w dniach od [...].03.2015r. do [...].03.2015r. na terenie miasta G., w formie przejazdu około 100 ciągników ze sprzętem rolniczym ulicami miasta G. oraz przechodzenia od godz. 10.00 do 21.00 po przejściach dla pieszych na ulicach: P., A. 23 S., Małomłyńska, F. – mającego na celu protest rolników w związku z trudna i pogarszającą się sytuacją w rolnictwie, o którym został zawiadomiony przez organizatora – przewodniczącego zgromadzenia M. D., reprezentującego Z. Z. R. S., A. J. [...], lok. [...] w W.
Organ I instancji ograniczając się do przytoczenia treści ogólnikowych negatywnych opinii Komendanta Miejskiego Policji, Naczelnika Wydziału Transportu Urzędu Miejskiego oraz Zastępcy Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich wobec zawiadomienia o planowanym "zgromadzeniu publicznym" uznał, że przeprowadzenie zgromadzenia w formie – przejazdu około 100 ciągników ze sprzętem rolniczym ulicami: P., P., K., M. pod Starostwo Powiatowe i dalej przejazd ulicami: P., F., W., Chełmińską, G., most im. B. M. oraz przechodzenie od godz. 10.00 do godz. 21.00 po przejściach dla pieszych na ulicach: P., A. 23 S., M., F. może zagrażać życiu lub zdrowiu mieszkańców G. albo mieniu w znacznych rozmiarach, wobec czego na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 zakazał zgromadzenia publicznego.
Także organ odwoławczy podzielając to stanowisko, bez analizy okoliczności faktycznych sprawy, rozróżnienia dat zgromadzeń publicznych, analizy danych podanych w zawiadomieniu w aspekcie wymogów ustawowych, ograniczył się do stwierdzenia, że przeprowadzenie zgromadzenia w formie przejazdu kolumny 100 ciągników ze sprzętem rolniczym, wskazanymi we wniosku ulicami, może stworzyć realne zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców G. i straty w mieniu w znacznych rozmiarach. Może również spowodować znaczne utrudnienia w ruchu drogowym, które w konsekwencji mogą doprowadzić do paraliżu komunikacyjnego miasta, co stwarza realne zagrożenie całkowitego zablokowania przejazdu dla służb pogotowia ratunkowego, straży pożarnej czy innych służb ratowniczych.
W ocenie Sądu, organy niewłaściwie stosując przepisy art. 1 ust. 2, art. 2, art. 7 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o zgromadzeniach w związku z art. 57 Konstytucji RP, bezpodstawnie uznały, że skarżący zawiadomił o jednym zgromadzeniu publicznym (w określonej dacie, miejscu trasie przejścia), a także że zaistniała przesłanka do zakazu tak wadliwie notyfikowanego zgromadzenia (zgromadzeń) wobec zagrażania życia lub zdrowia ludzi albo mienia w znacznych rozmiarach.
Organy obu instancji, wydając zakaz "przeprowadzenia zgromadzenia od godz. 10.00 do 21.00 w dniach od [...].03.2015r. do [...].03.2015r. na terenie miasta G. (...)" nie dostrzegły, że wskazane wyżej przepisy ustawy Prawo o zgromadzeniach sprzeciwiają się stwierdzeniu, że określone w zawiadomieniu M. D. dane identyfikacyjne dotyczą jednego zgromadzenia publicznego. Przyjmując nawet potencjalnie, co pozostaje w opozycji do zasad logiki i doświadczenia życiowego, że M. D. zgłosił zamiar organizowania i przewodniczenia codziennie przez kolejne 17 dni protestowi rolników trwającemu od godziny 10.00 do 21.00 (czyli przez 11 godzin) polegającemu na przejeździe około 100 ciągników ze sprzętem rolniczym wskazanymi w zawiadomieniu ulicami miasta, do siedziby Starostwa oraz przechodzeniu po przejściach dla pieszych na wskazanych ulicach, przejściu do siedziby Prezydenta Miasta, odczytywaniu i wręczaniu petycji, należałoby stwierdzić, że oznacza to zamiar zorganizowania co najmniej 17 zgromadzeń publicznych. Przy czym opis miejsc zgromadzeń i różnych tras przejścia, różnych godzin ich rozpoczęcia w tej samej nawet dacie, może również wskazywać, że tego samego dnia organizator miał zamiar zorganizować po kilka zgromadzeń publicznych w tym samym celu.
O ile zatem z jednej strony obowiązkiem organizatora zgłaszającego była indywidualizacja i konkretyzacja danych co do wszystkich planowanych zgromadzeń publicznych, zgodnie z wymogami art. 7 ustawy, w szczególności co do miejsca i daty, godziny rozpoczęcia, czasu trwania, przewidywanej liczby uczestników, trasy przejścia uczestników ze wskazaniem miejsca jego rozpoczęcia i zakończenia, określenia planowanych przez organizatora środków służących zapewnieniu pokojowego przebiegu zgromadzenia, oraz środków o których dostarczenie zwraca się do organów gminy, skorelowanym z nim obowiązkiem organów było dokonanie oceny wymogów formalnych i ustalenie okoliczności danej sprawy, aby możliwe było pokojowe przeprowadzenie notyfikowanego zgromadzenia publicznego, a także dokonanie następnie rzetelnej i zindywidualizowanej oceny ewentualnego zaistnienia przesłanek do zakazania organizowania konkretnego zgromadzenia publicznego lub zgromadzeń.
Brak stosownych wyjaśnień i rozważań w tym zakresie przez organy administracji publicznej, a nadto pominięcie tych okoliczności poprzez zbiorczy zakaz odbycia zgromadzeń stanowił podstawę do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta G. w związku z naruszeniem przepisów zarówno postępowania jak i prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.), bowiem skutkowało to naruszeniem konstytucyjnej wolności zgromadzeń publicznych.
Niezależnie od powyższego Sąd zważył, iż zasadnie skarżący zarzuca, że organy nie wykazały w dostateczny sposób, wystąpienie w okolicznościach przedmiotowej sprawy wystąpienia przesłanki art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. Twierdzenia zawarte w uzasadnieniach decyzji są jedynie przypuszczeniem organu nieznajdującym dostatecznego pokrycia w materiale dowodowym.
Przyjęcie przez organy, że odbycie zgromadzenia może grozić narażeniem życia lub zdrowia osób uczestniczących w tym czasie w ruchu drogowym, co może spowodować powstanie szkód w znacznym rozmiarze w związku z trudnościami komunikacyjnymi i możliwością spowodowania utrudnień w ruchu drogowym, sprowadza się do tego, że w zasadzie każde pokojowe zgromadzenie, które nie znajduje akceptacji społeczeństwa lub które może powodować pewne utrudnienia, nie mogłoby dojść do skutku.
Punktem wyjścia do przeprowadzenia wykładni przepisu art. 8 Prawa o zgromadzeniach są wartości wypływające z art. 11 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), który stanowi "Każdy ma prawo do swobodnego, pokojowego zgromadzenia się (...)" oraz art. 21 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), który stanowi, że "Uznaje się prawo do spokojnego zgromadzania się. Na wykonywanie tego prawa nie mogą być nałożone ograniczenia inne niż ustalone zgodnie z ustawą i konieczne w demokratycznym społeczeństwie w interesie bezpieczeństwa państwowego lub publicznego, porządku publicznego bądź dla ochrony zdrowia lub moralności publicznej albo praw i wolności innych osób".
Sąd podzielając poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowym stoi na stanowisku, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola zgodności z prawem decyzji o zakazie odbycia zgromadzenia publicznego powinna przede wszystkim brać pod uwagę prawa obywateli wynikające z wolności zgromadzania się, a w dalszej kolejności odnosić się do ochrony praw i wolności innych osób, w tym przypadku uczestników ruchu drogowego (por. np. wyrok SN z dnia 5 stycznia 2001 r., sygn. akt III RN 38/00, a także zachowujące aktualność poglądy wyrażone w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 1994 r. , W 8/93, OTK 1994 r., nr 1, poz. 18 oraz w cytowanym wyroku TK z 18 września 2014r. K 44/12). Wyważenie wolności konstytucyjnej a domniemanego zagrożenia sprawności ruchu drogowego lub znacznych nawet utrudnień komunikacyjnych nie pozwala na przypisanie temu domniemaniu pierwszeństwa. Art. 57 Konstytucji RP nie daje podstaw do wyprowadzenia wniosku, że jakiekolwiek utrudnienia w ciągłości ruchu drogowego, czy też nawet znaczne opóźnienie w kursowaniu komunikacji miejskiej stanowią podstawę do wyłączenia konstytucyjnych wolności.
Nie jest dopuszczalne przyjęcie przez organ administracji, że system organizacji zgromadzenia polegający na przejeździe wskazanymi ulicami miasta jest przeszkodą dla wyrażenia zgody na odbycie zgromadzenia, chyba, że organ wykaże, iż na podanej trasie i w czasie przejazdu, czy też przemarszu istnieją konkretnie wskazane przeszkody lub inne okoliczności uniemożliwiające udzielenie zgody, ze względu na niebezpieczeństwo określone w art. 8 pkt 2 ustawy. Okoliczności takich jednak w decyzji nie wykazano. Nie rozważono także ewentualnej kolizji jedynie części rozbudowanej notyfikowanej formy organizacji zgromadzenia z innymi wartościami, przykładowo w zakresie skrócenia liczby czasu trwania zgromadzenia, i.t.p. Organy nie wyjaśniły również w czym konkretnie upatrują zagrożenie w mieniu i to "w znacznych rozmiarach".
Wolność zgromadzeń jako jedna z cech demokratycznego ustroju państwa, zobowiązuje organy administracji publicznej, przy rozpatrywaniu zawiadomień organizatora zgromadzeń w trybie art. 7 Prawa o zgromadzeniach do oceny tych zawiadomień pod kątem art. 7 i 8 ustawy, jednakże ocena, czy odbycie zgromadzenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, albo mieniu w znacznych rozmiarach (art. 8 ust. 1 pkt 2) musi być przede wszystkim oparta na zebranych w postępowaniu dowodach odnoszących się do skonkretyzowanych okoliczności, a nie tylko przypuszczeń, czy założeń, a następnie uzasadniona w sposób przekonywający w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się wyłącznie ogólnikowe, oparte na przypuszczeniach i potencjalnych zagrożeniach negatywne hasłowe opinie dotyczące ogólnych zagrożeń związanych z organizowaniem zgromadzeń planowanego typu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 stycznia 2011r. sygn. akt I OSK 1907/10 publ. LEX nr 952004, nie jest faktem powszechnie znanym domniemanie paraliżu ruchu komunikacyjnego miasta, a połączenie do wspólnego rozpoznania wielu spraw dotyczących zawiadomienia o zorganizowaniu zgromadzenia publicznego, zmienia stan faktyczny poszczególnych, odrębnych spraw. Prowadzi to do wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W powyższych okolicznościach, uznając skargę M. D. - jako organizatora zgromadzenia za zasadną oraz uwzględniając, że wady związane z naruszeniem prawa dotykają decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. Wobec braku wniosku skarżącego o zwrot niezbędnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 199 i art. 210 § 1 P.p.s.a., nie orzeczono w tym zakresie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło