II SA/Bd 244/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. S. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 kwietnia 2008 r. w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 kwietnia 2008 r. odmówiono przyznania prawa pomocy skarżącemu – L. S., wobec przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych pozwalających na uznanie, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku, bowiem wysokość stałych miesięcznych dochodów w przeliczeniu na osobę w gospodarstwie domowym – [...] zł świadczy niewątpliwie, iż w zasięgu możliwości finansowych skarżącego pozostaje uiszczenie kosztów sądowych. U podstaw tego rozstrzygnięcia legło dokonane ustalenie wskazujące, że miesięczny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] zł brutto, przy czym posiada dom o powierzchni [...] m2, sklep oraz działkę - położone w [...]. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych oraz powołał się na zły stan zdrowia. Wnosząc sprzeciw na powyższe postanowienie, skarżący oświadczył, iż jego średnie wynagrodzenie miesięczne za ubiegły rok wynosi ok. [...] zł, natomiast wykazany uprzednio dochód w wysokości [...] zł to dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku "bez potrąceń". Ponadto Wnioskodawca oświadczył, ze od [...] lutego 2008 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i z tego powodu ma ograniczone do minimum możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, z której wcześniej uzyskiwał dochody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że wniesienie sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego skutkuje utratą mocy tego orzeczenia a sprawa – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy, podlega rozpoznaniu przez sąd. Instytucja przyznania prawa pomocy jest wyjątkiem od wskazanej w art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasady ponoszenia pełnych kosztów postępowania przez stronę, jako taka powinna więc być interpretowana ściśle. W przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy mowa jest o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym wówczas, kiedy wnioskodawca wykaże niemożność poniesienia kosztów postępowania w pełnym zakresie bez powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak więc to strona - a nie Sąd - jest zobowiązana wykazać, iż znajduje się w takiej sytuacji, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Nadto ustawodawca nie wskazał, iż wystarczy wykazanie jakiegokolwiek uszczerbku, aby nastąpiło przyznanie prawa pomocy w takim zakresie, o jaki ubiegał się wnioskodawca. Oznacza to, iż częściowe przyznanie prawa pomocy następuje odpowiednio do wielkości wykazanego przez wnioskodawcę możliwego uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, przy czym ocena wyników tego dowodzenia należy do Sądu. W świetle powyższego należy uznać, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje nieliczne osoby pozbawione jakiegokolwiek majątku oraz dochodów lub mające wyjątkowo niskie dochody, które dodatkowo wykażą, że nie są w stanie ponieść kosztów w pełnej wysokości. Oznacza to ograniczenie prawa pomocy do wąskiego grona osób, które rzeczywiście potrzebują takiej pomocy. Zatem sama konieczność wygospodarowania, w celu uiszczenia kosztów sądowych, odpowiedniej kwoty ze środków zazwyczaj wydatkowanych na inne cele, nie stanowi przesłanki wystarczającej dla przyznania prawa pomocy. Przedstawiona przez zainteresowanego sytuacja majątkowa, rodzinna oraz możliwości płatnicze, nie potwierdzają zasadności przyznania wnioskowanego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem jak wynika z akt średni dochód trzyosobowej rodziny za ubiegły rok wynosi [...] zł, a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy tj. lutym 2008 r. (jak to wyjaśniono w sprzeciwie) – [...] zł, zważywszy, że od [...] lutego 2008 r. wnioskodawca przebywał na zwolnieniu lekarskim. Niejasna jest również zależność wykazywanych przez skarżącego okresów niezdolności do pracy z powodu choroby, z charakterem prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ jak wynika z dokumentacji załączonej do sprzeciwu – prowadzi on firma "A", którego przychód za ubiegły rok wyniósł [...] przy wykazanych oczywiście kosztach uzyskania tego przychodu w wysokości [...]. Należy podkreślić, że Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy decyduje o wydatkowaniu środków publicznych, nie może zatem rozstrzygać na zasadzie dowolności i przypuszczeń, lecz jest zobligowany szczegółowo badać zgromadzony materiał dowodowy, w zakresie określonym przez wnioskodawcę, występowanie w konkretnej sprawie przesłanek ustawowych dopuszczających lub nie przyznanie prawa pomocy. W omawianej sprawie Sąd, analizując sytuację majątkową, rodzinną oraz realne możliwości płatnicze skarżącego uznał, że sama konieczność wygospodarowania z bieżących wydatków środków na pokrycie kosztów zainicjowanej sprawy sądowoadministracyjnej nie może przesądzać o przejęciu przez budżet państwa obowiązku ich ponoszenia i dlatego, na podstawie 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), postanowiono jak w sentencji.