II SA/Bd 246/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Beaty Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2005 r., Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z [...] 2005 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] 2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swoje oparł o następujące ustalenia i rozważania: Decyzją z dnia [...] 2004 r. Prezydent Miasta B. orzekł w stosunku do Beaty Z. w sprawie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci: Mateusza S., Norberta S., Dawida S. i Laury S. W odwołaniu strona zakwestionowała ustalenia dokonane przez organ I instancji w części wskazującej na brak uprawnień do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zauważyło, co następuje: Regulację prawną dla świadczeń rodzinnych od 1 maja 2004 r. stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Stosownie do jej art. 5 zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Z kolei w myśl art. 8 ustawy do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu m.in.: samotnego wychowywania dziecka. Na potrzeby niniejszej sprawy należy dodać, że zgodnie z zawartą w ustawie definicją pod pojęciem samotnego wychowywania dziecka – rozumie się wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka (art. 3 pkt 17 ustawy). Jak wynika z akt sprawy zainteresowana nie spełnia ustawowych kryteriów pozwalających na orzeczenie w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego we wnioskowanym zakresie. Nadmienić należy, iż zarówno we wniosku o świadczenia, jak i w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym wskazano, że Beata Z. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi oraz ich ojcem, a konkubentem zainteresowanej. W świetle powyższego w sprawie występuje negatywna przesłanka uniemożliwiająca orzeczenie w przedmiocie prawa doświadczeń. W skardze wniesionej do Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak wynika z treści skargi. Czyniła zarzut dokonania przez organy błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że wychowuje ona dzieci wspólnie z ich ojcem. Podniosła, że fakt ten miał miejsce jedynie do września 2004 r., a od tego czasu ojciec dzieci nie łoży na ich utrzymanie, ani nie świadczy pomocy w ich wychowaniu, poza przypilnowaniem dzieci, kiedy skarżąca odwozi starsze dziecko do szkoły. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, opierając się na dotychczasowej argumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, należało stwierdzić, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art.77 § 1 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z przepisu art. 8 pkt 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 79, poz. 856), do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki, a w tym z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Z akt administracyjnych wynika, że decyzją Prezydenta Miasta B. z [...] 2004 r., przyznano skarżącej zasiłek rodzinny na małoletnie dzieci: Norberta, Mateusza i Dawida rodzeństwa S., a decyzją Prezydenta Miasta B. z [...] 2004 r. zasiłek ten przyznany został również na małoletnią córkę skarżącej Laurę S. Skarżąca spełnia więc warunek uprzedniego przyznania jej zasiłku rodzinnego. Koniecznym jednak wymogiem uzyskania prawa do dochodzonego dodatku, jest zaistnienie sytuacji, w której panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, wdowa lub wdowiec, wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Wynika to z przytoczonego przez organy przepisu art. 3 pkt 17 w/w ustawy. W konsekwencji rzeczą organów było dokonanie ustaleń w przedmiocie istnienia w/w przesłanek. Tymczasem dokonane przez organy obu instancji ustalenia, nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, a ponadto zostały poczynione z naruszeniem w/w przepisów postępowania administracyjnego, które nakazują organowi administracji publicznej, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. I tak, w decyzji organu I instancji stwierdzono, że na podstawie zgromadzonych dokumentów i informacji w sprawie ustalono, że skarżąca prowadzi z konkubentem i dziećmi wspólne gospodarstwo domowe, utrzymuje się (w decyzji użyto określenia "państwo") z połączonych dochodów, a tym samym wychowuje dzieci wspólnie z ich ojcem. Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że ustalenia te są nieprzydatne dla sprawy już choćby z tej przyczyny, iż nie wskazano, na jakich to konkretnie dowodach organ ustalił powyższe fakty, skoro materiał dowodowy zawiera dowody sprzeczne z powyższymi ustaleniami. We wniosku strony o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci z [...] 2004 r., skarżąca oświadczyła, że prowadzi sama z czwórką małoletnich dzieci gospodarstwo domowe, nie zamieszkuje od września z ojcem dzieci, który ich nie alimentuje (vide: k. 36 akt administracyjnych). We wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na małoletnich Norberta, Mateusza i Dawida rodzeństwa S. oraz dodatków do tego zasiłku z 4 maja 2004 r., strona podała, że nie wychowuje dziecka razem z ojcem (vide: k. 13 akt administracyjnych). Jakkolwiek istnieje w aktach administracyjnych dowód w postaci oświadczenia skarżącej z [...] 2004 r., w którym stwierdza, że "z konkubentem i dziećmi prowadzimy gospodarstwo domowe i utrzymujemy się z zasiłku dla bezrobotnych konkubenta oraz moich świadczeń rodzinnych", to jednak, samo istnienie tego dowodu nie może stanowić przesłanki przesądzającej o zasadności rozstrzygnięcia. Organ ten, wbrew dyspozycji art. 107 § 3 kpa, nie wymienił wyżej wskazanych dowodów przeciwnych, ani nie wskazał przyczyn, z jakich powodów odmówił im wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto w oparciu o oświadczenie o prowadzeniu z konkubentem i dziećmi gospodarstwa domowego, poczynił ustalenie, że jest to "wspólne" prowadzenie gospodarstwa domowego, a tą z kolei sytuację utożsamił ze "wspólnym wychowywaniem dzieci z ich ojcem" bez poczynienia jakiejkolwiek analizy takiego wnioskowania i to w sytuacji, kiedy w aktach sprawy znajdowały się oświadczenia strony o nie wychowywaniu dzieci razem z ich ojcem. Co się zaś tyczy oceny legalności zaskarżonej decyzji, to należy stwierdzić, że organ odwoławczy w całości podzielił orzeczenie pierwszoinstancyjne, nie dokonując samodzielnych dodatkowych ustaleń ani rozważań, które mogłyby usunąć omówione już wyżej uchybienia, a ponadto w sposób wadliwy powołał dowody, mające uzasadniać przyjętą tezę o prowadzeniu przez skarżącą wraz z konkubentem wspólnego gospodarstwa domowego (, co z resztą jak to już podkreślono wyżej nie jest stanem tożsamym z negatywną przesłanką ustawową do odmowy świadczenia, określoną jako brak wspólnego wychowywania dziecka). Organ odwoławczy wskazał bowiem, że wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego wynika z wniosku o świadczenie, jak i z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Jak to już wskazano poprzednio, z wniosku o świadczenie wynika całkiem inna, przeciwna okoliczność, a mianowicie, o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego przez skarżącą. Co się zaś tyczy wywiadu środowiskowego, to jakkolwiek w aktach administracyjnych istnieje wniosek o jego przeprowadzenie (vide: k. 43), to jednak brak jest pisemnego sprawozdania z wywiadu, za które nie można uznać pisemnego oświadczenia strony z [...] 2004 r., ani też pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z [...] 2004 r., albowiem ma ono charakter krótkiej informacji, nie nawiązującej do przeprowadzenia jakiegokolwiek wywiadu u strony. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 §1 pkt 1lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.