II SA/Bd 247/11

Sygn. akt II SA/Bd 24711 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję [...] Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia oddala skargę. Skarżący, zgodnie z rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. Dowódcy POW, został przywrócony do zawodowej służby wojskowej i przyjęty na ewidencję w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w [...] z dniem [...] czerwca 2006 r. Powyższe rozstrzygnięcie było konsekwencją stwierdzenia nieważności przez Dowódcę Wojsk Lądowych (Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r.) decyzji Dowódcy POW Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego skarżącemu. W związku z powyższym wypłacono "należności finansowe" za okres od dnia [...] grudnia 2003 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. bez naliczania odsetek ustawowych. Na wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2006 r. decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] przyznał chorążemu K. T. "prawo do odsetek ustawowych, o których mowa w art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych, za okres od [...] grudnia 2003 r. do dnia [...] czerwca 2006 r." Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Szef WSzW, działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: K.p.a.), uchylił powyższą decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] (dalej jako: Komendant WKU) Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. i jednocześnie przyznał skarżącemu odsetki za zwłokę w wypłacie uposażenia za okres pozostawania "poza służbą" w łącznej wysokości [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania K. T. od powyższej decyzji Dowódca POW decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. uchylił decyzję Komendanta WKU i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, o czym świadczy brak niezbędnych dokumentów w aktach sprawy. Fakt ten uniemożliwia prawidłową kontrolę wydanej decyzji i stanowi jednocześnie naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. co uzasadnia uchylenie decyzji i przesłanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Szef WSzW działając na podstawie art. 154 § 2 uchylił decyzję Nr 10/2006 Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z dnia [...] września 2006 r. i jednocześnie przyznał skarżącemu odsetki za zwłokę w wypłacie uposażenia za okres pozostawania "poza służbą" od dnia uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] (czyli od dnia [...] maja 2006 r.) w łącznej wysokości [...] zł. Jak wskazano w uzasadnieniu uchylona decyzja Komendanta WKU jest w istocie niewykonalna, gdyż odsetki zostały mocą wyżej wskazanej decyzji przyznane, natomiast nie zostało w niej określone kwotowe wyliczenie ich wysokości. W związku z tym, mimo znacznego przekroczenia terminów określonych w art. 33 § 3 k.p.a., zachodzi konieczność uchylenia decyzji i wydania nowej decyzji w trybie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. Organ podniósł, że zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm. – dalej jako: ustawa pragmatyczna) w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. W związku z przyjęciem, że datą uprawomocnienia się decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzenie stosunku służbowego, jest dzień [...] maja 2006 r., (a więc dzień wydania przez Dowódcę POW rozkazu personalnego Nr [...] unieważniającego rozkaz dzienny Komendanta WKU w sprawie zwolnienia K. T. z zawodowej służby wojskowej), Szef WSzW uznał, że K. T. odsetki ustawowe przysługują od dnia [...] maja 2006 r. do [...] lipca 2006 r. Należne skarżącemu odsetki zostały wyliczone według stopy procentowej 11,5% od kwoty [...] zł, stanowiącej zaległe uposażenie za okres pozostawania "poza służbą". Organ ten wskazał ponadto, że suma zaległych uposażeń została pomniejszona o należności pobrane w związku ze zwolnieniem skarżącego ze służby. W ten sposób obliczone świadczenie należne skarżącemu z tytułu odsetek ustawowych za zwłokę, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej, wynosi [...] zł i zostało skarżącemu wypłacone. W ocenie organu określone w art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych przysługuje żołnierzowi od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja o stwierdzeniu nieważności i od tego dnia powinny być naliczane odsetki. Organ zaznaczył jednak, że odsetki ustawowe powinny być naliczane tylko od wypłaconej żołnierzowi zawodowemu różnicy pomiędzy należnym uposażeniem, a wypłaconymi świadczeniami w związku ze zwolnieniem ze służby. Z powyższą decyzją w części nie zgodził się K. T., który we wniesionym odwołaniu podniósł, iż domaga się przyznania mu kwoty pieniężnej w wysokości odpowiadającej sumie odsetek naliczonych od każdego z uposażeń należnych mu za okres od dnia [...] grudnia 2003 r. do [...] czerwca 2006 r. Odwołujący się zarzucił organowi nieprawidłowe obliczenie wysokości odsetek poprzez zaprzestanie ich naliczania od dnia wypłacenia należności głównej, gdy tymczasem powinny być one naliczane do czasu ich zapłaty. Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. Dowódca POW, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielając argumentację organu I instancji wskazał również, iż nabycie praw wynikających z decyzji administracyjnej nie może być utożsamiane z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 § 1 K.p.a. W ocenie organu więc art. 154 k.p.a. chroni prawa nabyte w wyniku wydanej decyzji administracyjnej tylko w sytuacji, gdy są to prawa dobrze nabyte. Ochrona nie służy natomiast prawom nabytym z decyzji dotkniętej wadą powodującą jej nieważność. Na powyższą decyzję K. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], zarzucając organowi administracji publicznej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej oraz nieprawidłowe zastosowanie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę Dowódca POW, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie przytaczając dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo ustosunkował się do twierdzeń organu administracji publicznej. Wskazał w szczególności, że należne skarżącemu zaległe uposażenia nie zostały w całości wypłacone, gdyż "pozwany samowolnie, bez żadnego tytułu wykonawczego, dokonał potrąceń z tego uposażenia." Pełnomocnik stwierdził zatem, że potrąconych nienależnie świadczeń skarżący dochodzi w osobnym postępowaniu. Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 179/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r., Nr [...]. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, iż organ II instancji w zaskarżonej decyzji wprawdzie wskazał, że osnowa decyzji była wadliwa, jednak nie ocenił, jakiego rodzaju była to wadliwość, a powinien był to uczynić, w celu określenia właściwego trybu postępowania. Nadto Sąd zważył, iż organy powinny zwrócić uwagę, że uchylenie lub zmiana decyzji wywołuje skutek ex nunc, na przyszłość, natomiast stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki retrospektywne, a więc ex tunc. Powyższe, zdaniem Sądu, przemawia za tym że niedopuszczalny był zastosowany w sprawie tryb postępowania nadzwyczajnego oparty na art. 154 kpa. W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym prowadzącym do wydania zaskarżonej decyzji pominięta została całkowicie kwestia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, mimo, że możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 154 kpa uzależniona jest od wykazania, że za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Kolejną wadą, którą dostrzegł Sąd jest treść rozstrzygnięcia decyzji albowiem przepis art. 154 kpa dopuszcza jedynie dwa rozstrzygnięcia "uchylenie" lub "zmianę" decyzji natomiast organ pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie o uchyleniu i orzeczeniu, co do istoty sprawy poprzez przyznanie odsetek. Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Szef WSzW, stosując powyższe wskazówki zawarte w wyroku WSA w Bydgoszczy, stwierdził nieważność decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. podkreślając, że z powodu niewykonalności faktycznej decyzja, której nieważność stwierdzono nie podlega wykonaniu. Z powyższą decyzją nie zgodził się K. T., który we wniesionym odwołaniu wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie norm prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie: – art. 157 § 1 K.p.a., a tym samym przyjęcie jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji jedynie przepisu kompetencyjnego i blankietowego, który nie może być samodzielna podstawą prawną rozstrzygnięcia, – art. 156 § 1 pkt 5 i przyjęcie, iż decyzja WKU w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. jest niewykonalna bez jednoczesnej oceny, czy niewykonalność ma charakter trwały. Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Dowódca POW uchylił decyzję Nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Szefa WSzW i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Dowódca podkreślił, iż zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 K.p.a. gdyż nie wskazano w niej podstaw rozstrzygnięcia, a także jej uzasadnienie nie spełnia wymogów przewidzianych w przepisach prawa, a jedynie ogranicza się do lakonicznego stwierdzenia, iż decyzja, której nieważność stwierdzono jest decyzją niewykonalną z uwagi na brak okresowej kwoty. Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Szef WSzW stwierdził nieważność decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. podkreślając, że w okresie pozostawania "poza służbą" odsetki za zwłokę, po wypłacie uposażenia przysługującego żołnierzom zawodowym, nie przysługiwały K. T., ponieważ nie istniał wówczas stosunek obligacyjny, stanowiący podstawę do wypłaty tego typu należności. Tak, więc decyzja zarówno w dacie jej wydania była niewykonalna, jak i obecnie jest niewykonalna, ponieważ K. T. nie nabył prawa do uposażenia za okres pozostawania "poza służbą", od którego mogłyby być naliczane żądane przez niego odsetki ustawowe. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł K. T., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżący ponownie zarzucił rażące naruszenie norm prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie: – art. 157 § 1 K.p.a., a tym samym przyjęcie jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji jedynie przepisu kompetencyjnego i blankietowego, który nie może być samodzielną podstawą prawną rozstrzygnięcia, – art. 156 § 1 pkt 5 i przyjęcie, iż decyzja WKU w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. jest niewykonalna bez jednoczesnej oceny, czy niewykonalność ma charakter trwały, – art. 107 § 3 K.p.a. i uzasadnienia decyzji okolicznościami innymi aniżeli odnoszącymi się do stwierdzonej nieważności przywołanej przez WKU w [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Dowódca POW utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Szefa WSzW w [...] podzielając ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji, a tym samym nie znalazł podstaw do jej uchylenia. Na powyższą decyzję K. T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako niezgodnych z prawem. W ocenie skarżącego uchybiono podstawowym zasadom postępowania administracyjnego w związku, z czym skarżący powielił zarzuty wywiedzione już w odwołaniu, zarzucając rażące naruszenie norm prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie: – art. 157 § 1 K.p.a., a tym samym przyjęcie jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji jedynie przepisu kompetencyjnego i blankietowego, który nie może być samodzielną podstawą prawną rozstrzygnięcia, – art. 156 § 1 pkt 5 i przyjęcie, iż decyzja WKU w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. jest niewykonalna bez jednoczesnej oceny, czy niewykonalność ma charakter trwały, – art. 107 § 3 K.p.a. i uzasadnienia decyzji okolicznościami innymi aniżeli odnoszącymi się do stwierdzonej nieważności przywołanej przez WKU w [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczem do rozpoznania niniejszej sprawy są ustalenia i poglądy zawarte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 179/10. Z uzasadnienia tego wyroku wynikają następujące ustalenia: 1) Skarżący rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. Dowódcy POW skarżącej został przywrócony do zawodowej służby wojskowej i przyjęty na ewidencję w WKU w [...] z dniem [...] czerwca 2006 r. Przywrócenia do służby dokonano w następstwie stwierdzenia nieważności przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzji Dowódcy POW Nr [...] z [...] grudnia 2002 r. w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego. 2) Skarżącemu wypłacono należności finansowe za okres od dnia [...] grudnia 2003 r. do [...] czerwca 2006 r. bez naliczenia odsetek ustawowych. 3) Decyzja nr [...] r. z dnia [...] września 2006 r. przyznano skarżącemu prawo do odsetek ustawowych, a których mowa z art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych, za okres od [...] grudnia 2003 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. 4) Decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2009 r. Szef WSzW działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 K.p.a. uchylił powyższą decyzję i jednocześnie przyznał skarżącemu odsetki za zwłokę w wypłacie uposażenia za okres postanowienia "przez służbę" w łączonej wysokości [...] zł. 5) Dowódca POW decyzją Nr [...] z [...] października 2009 r. uchylił decyzję Komendanta WKU i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Przyczyną uchybienia było nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego 6) Decyzja Nr [...] z [...] lutego 2009 r. Szef WSzW na podstawie art. 154 § 2 uchylił decyzją Nr [...] WKU w [...] z [...] września 2006 r. i jednocześnie przyznał skarżącemu odsetki za zwłokę w wypłacie uposażenia za okres pozostawania "poza służbą" od dnia uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] (czyli od dnia [...] maja 2006 r.) w łącznej wysokości [...] zł. Wskazano, że uchylona decyzja jest w istocie niewykonalna, gdyż odsetki zostały przyznane, natomiast nie zostały w niej określone kwotowe wyliczenie ich wysokości. W podstawie prawnej decyzji wskazano na art. 154 § 2 K.p.a. 7) Dowódca POW decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję . 8) WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. II SA/Bd 179/10 stwierdził nieważność decyzji POW w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr 29 oraz poprzedzającą ją decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...]. Analizując poczynania orzekających w sprawie organów Sąd podniósł, że organy dostrzegły wadliwość kwalifikowaną decyzji o przyznaniu odsetek, która mogłaby być usunięta w trybie nadzwyczajnym w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Sąd wskazał także, że organ nie ocenił rodzaju wadliwości a powinien to uczynić, w celu określenia właściwego trybu postępowania. Należało zaznaczyć potrzebę stwierdzenia nieważności z powodu wady kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd ocenił, że w sprawie niedopuszczalne było stosowanie trybu nadzwyczajnego opartego na art. 154 K.p.a. Prawomocne orzeczenie jest wiążące strony i organy. Wyrok WSA w Bydgoszczy został odczytany w ten sposób, że decyzją z [...] lutego nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] stwierdził nieważność decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] nr [...] z dnia [...] września 2009 r. w sprawie przyznania skarżącemu odsetek za zwłokę i wypłacie uposażenia. Jako postawę prawną wskazano art. 156 § 1 pkt 5 i art. 157 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż z powodu niewykonania faktycznej decyzji, której nieważność stwierdzono nie podlega wykonaniu. Decyzja ta została utrzymana w mocy w administracyjnym toku instancji (decyzja Dowódcy POW Nr [...] z [...] lutego 2011 r.). Sąd przyznaje rację skarżącemu, że podana podstawa prawna stwierdzenia nieważności jest nieprawidłowa. Organy powołały się na niewykonalność faktyczną, która istnieje, ale pominęły dalszą przesłankę - niewykonalność decyzji musi mieć charakter trwały. Cechy trwałości nie posiada decyzja Nr [...] z dnia [...] września 2006r. przyznająca chorążemu T. K., prawo do odsetek ustalonych za okres od [...] grudnia 2003 r. do [...] czerwca 2006 r. Niewykonalność faktyczną tego rodzaju rozstrzygnięcia można usunąć poprzez ustalenie kwoty należności głównej (co uczyniono) i przyjęcie publikowanego wskaźnika odsetek ustawowych. Nie oznacza to jednak, że skargę należało uwzględnić. Decyzja z dnia [...] września 2006 r. obarczona jest kwalifikowaną wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2, co powoduje, że z ostateczności zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W ramach stwierdzenia nieważności mamy do czynienia z inną podstawą prawną (przyczyną) stwierdzenia nieważności. Jak to już wskazał tut. Sąd w wyroku w sprawie II SA/Bd 179/10 brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący nie miał statusu żołnierza zawodowego. Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela poglądy i oceny zawarte w cytowanym wyroku. Decyzja przyznająca odsetki od uposażenia za ten okres nosi cechy nieważności, co w konsekwencji powoduje, że zaskarżona decyzja, mimo błędnej argumentacji w ostateczności odpowiada prawu. Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowienie jak w sentencji.