II SA/Bd 250/09

23 czerwca 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie WSA: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej A.K.-C. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci A., A. i K. K. od [...] grudnia 2008 r. Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie sprawy administracyjnej: Skarżąca w dniu [...] października 2008 r. złożyła do organu I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do wniosku załączyła zaświadczenie Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym, zaświadczenia ze szkół oraz wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] listopada 2005 r., sygn. akt V C [...], którym orzeczone zostały alimenty od ojca dzieci w wysokości [...],00 zł miesięcznie na każde dziecko. Do wniosku zostało załączone pismo Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] września 2008 r., sygn. [...] informujące, że przed organem tym nie toczy się żadne postępowanie z wniosku M. K. o dochodzenie alimentów od dłużnika P. K., który przebywa za granicą. Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną: ← do ukończenia 18 roku życia, na K. K., w kwocie [...],00 zł miesięcznie, na okres od [...] grudnia 2008 r. do [...] września 2009 r., ← w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia, na A. K., w kwocie [...],00 zł, na okres od [...] grudnia 2008 r. do [...] sierpnia 2009 r., ← w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia, na A. K., w kwocie [...],00 zł, na okres od [...] grudnia 2008 r. do [...] września 2009 r., W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki określone w ustawie, bowiem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. K. wywodząc, że wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego złożyła w miesiącu październiku 2008 r. i od tego też miesiąca winny być przyznane świadczenia alimentacyjne. Wyjaśniła, że składając wniosek, zapewniono ją, o przedłożeniu wszystkich wymaganych dokumentów i zatem niezrozumiałym jest, dlaczego nie wypłacono wyrównania od miesiąca października, tj. od momentu złożenia wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Ponadto świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (tak art. 9 ust. 2 ustawy). Nadto organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 3 cytowanej ustawy, w przypadku złożenia wniosku bez zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne organ właściwy wierzyciela wzywa organ prowadzący postępowanie egzekucyjne do przesłania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji, zawierającego informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. W dniu [...] grudnia 2008r. do GOPS w W. wpłynęło pismo Prezesa Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] grudnia 2008r., znak [...] informujące o stanie wniosku o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych. Z informacji tej wynika, że dopiero w dniu [...] grudnia 2008r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o egzekucję świadczeń alimentacyjnych za granicą przeciwko dłużnikowi P. K., przebywającemu najprawdopodobniej na terenie G. Wniosek nie zwierał dokładnego miejsca pobytu dłużnika. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 2 pkt 2 powołanej ustawy za bezskuteczność egzekucji uważa się niewyegzekwowanie zobowiązań alimentacyjnych jak również m.in. niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu m.in. braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Bezskuteczność ta jednak rozpoczęła bieg od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek o egzekucję świadczeń alimentacyjnych. Tym samym dopiero od tego czasu strona pozostaje uprawniona do wnioskowanych świadczeń alimentacyjnych, a zatem przyznanie świadczenia alimentacyjnego mogło nastąpić dopiero od miesiąca grudnia. Pismo Prezesa Sądu Okręgowego we W. z [...] września 2008 r. dołączone do wniosku z [...] października 2008 r. zawierające informację, że przed sądem nie toczy się żadne postępowanie z wniosku z M. K. o dochodzenie alimentów od P. K. nie świadczy o tym, że zainteresowania złożyła stosowny wniosek. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca podkreśliła, że przez okres 2 lat ubiegała się o złożenie wniosku o wykonanie i egzekucję alimentów w trybie Konwencji Nowojorskiej od dłużnika. Wniosek nie został przyjęty z uwagi na brak miejsca zamieszkania dłużnika. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wywiedzione w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili ich wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą podjętych rozstrzygnięć. Postępowanie w celu ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uregulowane zostało w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 192, poz. 1378 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008 r., Nr 136, poz. 855). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Świadczenia przysługują w przypadku spełnienia kryterium dochodowego, które określono jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, który nie przekracza 725 zł. W rozdziale 2 ustawy określono zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego w przypadku bezskuteczności egzekucji oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych. W przypadku bezskuteczności egzekucji, osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji, zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy). Ustawodawca w art. 2 pkt 2 ustawy definiuje pojęcie bezskuteczności egzekucji. Zgodnie z definicją legalną wyrażoną w tym przepisie bezskuteczność egzekucji oznacza m.in. niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Wnioskodawczyni złożyła wniosek bez stosownego zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji. Dołączono natomiast pismo Prezesa Sądu Okręgowego we W. z [...] września 2008 r. kierowane do wnioskodawczyni, informujące, że przed sądem nie toczy się żadne postępowanie o dochodzenie alimentów od P. K. Warunkiem prowadzenia takiego postępowania jest wskazanie adresu dłużnika lub uprawdopodobnienie jego miejsca pobytu na terenie obcego kraju, który jest stroną Konwencji Nowojorskiej. W przypadku, gdy miejsce pobytu dłużnika nie jest znane dochodzenie od niego alimentów nie jest możliwe. Jednocześnie art. 3 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadku złożenia wniosku bez zaświadczenia o organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne organ właściwy wierzyciela wzywa organ prowadzący postępowanie egzekucyjne do przesłania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji zawierającego informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. Precyzując w rozdziale 4 zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustawodawca w art. 15 ust. 3 wymaga, by do wniosku dołączono inne zaświadczenia, wśród nich – zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne stwierdzające bezskuteczność egzekucji. W przepisie tym wymienia się również informacje właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności w szczególności w związku z: brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. W tych okolicznościach należy ocenić czy pismo Prezesa Sądu Okręgowego we W z [...] września 2008 r. (k- 15) stanowiło informację właściwego sądu o niepodjęciu czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego w związku z brakiem możliwości wskazania miejsca zamieszkania dłużnika, a w konsekwencji czy uzasadniało przyznanie świadczeń od momentu złożenia wniosku, czy też jak uznał organ od momentu podjęcia przez wnioskodawczynię czynności zamierzających do egzekwowania tytułu. Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się za okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świdczeniowego do końca tego okresu. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że prawo do przyznania świadczenia należało ustalić od momentu, gdy wnioskodawczyni podjęła czynności formalne zmierzające do wykonania tytułu. Wnioskodawczyni uzyskała prawo do świadczeń na rzecz dzieci w związku z brakiem możliwości wykonania tytułu wykonawczego. Świadczenia, które zostały przyznane stanowią pomoc państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego w przypadku bezskuteczności egzekucji oraz w związku z działaniami podjętymi wobec dłużników alimentacyjnych. Zasadniczym dokumentem uprawniającym do przyznania świadczeń jest zaświadczenie organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z cyt. już przepisem – art. 3 do wniosku dołącza się zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji, stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. W braku takiego załącznika do wniosku, organ wzywa organ prowadzący postępowanie egzekucyjne do przesłania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji oraz działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. Przepis ten wyraźnie więc wymaga aktywności uprawnionego, zmierzającej do egzekwowania świadczeń określonych w tytule. Ponadto zgodnie z § 2 pkt 2 z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 855) do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego egzekucję o bezskuteczności egzekucji oraz działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. Pewne wątpliwości mogą nasuwać się w zw. z brzmieniem art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. g stanowiącym, że do wniosku dołącza się inne zaświadczenia lub oświadczenia np. informację właściwego sądu o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności w zw. z brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Wnioskodawczyni wystąpiła do sądu w sprawie udzielenia pomocy w dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych [...] grudnia 2008 r. W dniu [...] stycznia 2009 r. Prezes Sądu Okręgowego we W. poinformował wnioskodawczynię, że z uwagi na brak danych adresowych dłużnika wniosek o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych za granicą pozostanie bez nadania dalszego biegu. Zdaniem Sądu dopiero to pismo spełnia kryteria informacji w rozumieniu art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. g ustawy. W tych okolicznościach zdaniem Sądu organ prawidłowo przyjął, że w przypadku braku adresu zamieszkania dłużnika konieczne jest aktywne podjęcie czynności przed sądem, aby można było przyznać świadczenie. Warunkiem wydania stosownego zaświadczenia jest to, by sprawa toczyła się przed sądem, lub by był chociaż złożony wniosek w celu podjęcia próby egzekwowania należności z tytułu. Wnioskodawczyni dysponowała informacją z Sądu Okręgowego z [...] grudnia 2008 r. (k- 6) o złożeniu wniosku o egzekucję świadczeń alimentacyjnych za granicą. To pozwoliło podjąć stosowne czynności przez sąd i zwrócić się do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T. z zapytaniem o dane adresowe dłużnika. W dniu [...] grudnia 2008 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w T. udzielił informacji, że nie ma danych adresowych P. K. (k -48) Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę, że w art. 15 ust. 4 pkt 9 mowa jest o informacji właściwego sądu lub właściwej instytucji o niepodjęciu czynności związanych z wykonaniem tytułu w związku z brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną adresu. Aby mówić o braku możliwości, trzeba podjąć określone próby. Samo stwierdzenie o braku adresu jest niewystarczające. Art. 3 ust. 3 mówi też, że organ właściwy wierzyciela wzywa organ prowadzący postępowanie egzekucyjne o podanie informacji o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. To również wymaga aktywności nie tylko osoby uprawnionej ale właściwych organów. Aby organ mógł podjąć określone czynności musi być złożony wniosek. Wnioskodawczyni złożyła wniosek do sądu dopiero [...] grudnia 2008 r. Słusznie zatem organ odwoławczy wskazał, że bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy powstała od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek o egzekucję świadczeń alimentacyjnych. Tym samym dopiero od tego momentu strona pozostaje uprawniona do wnioskowanych świadczeń alimentacyjnych, zatem zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo określiły początek biegu terminu nabycia uprawnienia w myśl art. 21 ust. 2 przedmiotowej ustawy, zgodnie z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaca się od miesiąca, w którym wpłynęły wyjaśnienia, do końca okresu świadczeniowego, o ile osoba uprawniona nadal spełnia warunki do ich otrzymywania. Biorąc pod uwagę powyższe należy przyjąć, iż organy prawidłowo uznały, że dopiero od momentu wystąpienia skarżącej o egzekucję świadczeń alimentacyjnych za granicą przeciwko dłużnikowi P. K., tj. od grudnia 2008 r. została spełniona ustawowa przesłanka przyznania wnioskowanych świadczeń. Dlatego też dopiero od miesiąca grudnia zostało przyznane skarżącej świadczenie a nie od miesiąca października, kiedy to złożyła niekompletny wniosek. Z tych względów stanowisko organów administracji, które przyznały świadczenie z funduszu alimentacyjnego od miesiąca grudnia Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za słuszne i nie znajdując uzasadnienia do uwzględnienia wniesionej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.