II SA/Bd 252/25

WyrokWSA w Bydgoszczy2026-01-13

Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Grzegorz Saniewski, Mariusz Pawełczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na właściciela gospodarstwa za nieprawidłowe postępowanie ze zwłokami cielęcia, które porzucił w celu uniknięcia kosztów utylizacji, powinna zostać odstąpiona lub złagodzona na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 189e i 189f k.p.a.)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że porzucenie zwłok cielęcia w celu uniknięcia kosztów utylizacji nie stanowi działania siły wyższej (art. 189e k.p.a.). Ponadto, waga naruszenia, czas jego trwania oraz fakt, że skarżący jest profesjonalnym przedsiębiorcą, wykluczają możliwość odstąpienia od kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Brak jest również podstaw do odstąpienia od kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż nie zachodziły przesłanki wskazane w tym przepisie. Zastosowanie art. 189f § 2 k.p.a. również nie było uzasadnione, gdyż celem nałożenia kary jest zapobieganie powtórzeniu się sytuacji, a zachowanie skarżącego wskazuje na możliwość powtórzenia deliktu.
Stan faktyczny
Powiatowy Lekarz Weterynarii nałożył na M. K. karę pieniężną za niezgodne z prawem postępowanie ze zwłokami cielęcia, które porzucił w okolicach rowu melioracyjnego, aby uniknąć kosztów utylizacji. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA i ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy, kara została ponownie nałożona. Skarżący kwestionował zasadność nałożenia kary, domagając się odstąpienia od niej lub jej złagodzenia na podstawie przepisów k.p.a. dotyczących siły wyższej i znikomej wagi naruszenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę jako nieuzasadnioną.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Mariusz Pawełczak (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Lekarza Weterynarii [...] z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. 1. Decyzją z dnia 2 czerwca 2023 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. (dalej: "organ I instancji", "PLW") nałożył na M. K. (dalej: "skarżący"), właściciela zakładu utrzymującego bydło o nr [...] w W. karę pieniężną w wysokości 21.800,00 zł za niezgodne z obowiązującymi przepisami postępowanie ze zwłokami cielęcia, które stanowiło jego własność. W wyniku przeprowadzonej w dniu 19 kwietnia 2023 r. kontroli organ ustalił obecność zwłok cielęcia należących do skarżącego na obrzeżach rowu melioracyjnego przy drodze pomiędzy miejscowościami W. i T. . Skarżący wyjaśnił, że wywiózł zwłoki cielęcia i pozostawił w okolicach rowu, aby uniknąć kosztów utylizacji nieoznakowanego zwierzęcia. 2. Po rozpatrzeniu odwołania Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Lekarz Weterynarii (dalej: "organ odwoławczy", "WLW") decyzją z dnia 18 lipca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie ma znaczenia okoliczność utylizacji zwłok zwierzęcia, gdyż doszło do niej wyłącznie z powodu wykrycia deliktu administracyjnego popełnionego przez skarżącego. Organ stwierdził, że kwalifikacji prawnej czynu skarżącego należy dokonać na moment porzucenia padłego zwierzęcia w okolicach rowu melioracyjnego. Ponadto skarżący sam przyznał się do popełnienia tego czynu. W ocenie organu w motywacji skarżącego dominuje lekceważący stosunek do obowiązku wynikający z motywów czysto ekonomicznych i sama odpowiedzialność skarżącego z tytułu deliktu administracyjnego nie może budzić wątpliwości. Organ dodał, że w procesie rozkładu zwłok mogło dojść do przeniknięcia bakterii oraz innych substancji powstających w procesie rozkładu zwłok do wód powierzchniowych i w efekcie gruntowych, co mogło stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi i zwierząt. Zdaniem organu pozostałe aspekty wskazywane przez skarżącego dotyczące prowadzenia gospodarstwa pozostają bez związku z popełnionym deliktem. Organ podkreślił, że ustawodawca nie uzależnił wysokości przedmiotowej kary od sytuacji ekonomicznej gospodarstwa po jej uiszczeniu. 3. W wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1058/23 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że ustalenia organów w zakresie okoliczności stanu faktycznego sprawy są prawidłowe i nie budzą wątpliwości, natomiast jej rozpoznanie nie jest możliwe z uwagi na naruszenie przepisów postępowania. Sąd zauważył, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie odniósł się do uregulowań dotyczących nakładania kar pieniężnych przewidzianych w przepisach działu IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej "k.p.a."), natomiast do postępowań prowadzonych w trybie art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1075 z późn. zm. – dalej "u.o.z.z.") znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. Następnie Sąd wyjaśnił, że regulacja dotycząca nakładania kar na prowadzącego działalność nadzorowaną w zakresie nieprawidłowości w zagospodarowaniu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 (w rozumieniu art. 8 rozporządzenia nr 1069/2009) zawarta została w art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 85c u.o.z.z. oraz § 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi (Dz. U. poz. 629 – dalej "rozporządzenie wykonawcze"), jednak w zakresie przesłanek nałożenia kary i jej wysokości, z kolei na podstawie art. 85f u.o.z.z. w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisu działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.). Sąd wyjaśnił, że w ww. ustawach nie uregulowano kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania pouczenia, czy też naruszenia prawa będącego wynikiem siły wyższej i w tym zakresie winny znaleźć zastosowanie przepisy działu IVa k.p.a. Jednocześnie Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego co do konieczności uwzględnienia okoliczności wymienionych w art. 85aa ust. 3 u.o.z.z., bowiem przepis ten dotyczy postępowania w przypadkach naruszeń przepisów art. 85aa ust. 1-2b u.o.z.z., zaś w rozpatrywanej sprawie materialnoprawną podstawą nałożenia kary pieniężnej był przepis art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.z.z. 4. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy WLW uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że PLW w swojej decyzji nie odniósł sytuacji skarżącego do treści art. 189e i art. 189f k.p.a., wobec czego ponownie rozpoznając sprawę powinien rozważyć czy przepisy te powinny mieć zastosowanie w niniejszym postępowaniu. 5. Decyzją z dnia 17 czerwca 2024 r. PLW ponownie rozpatrując sprawę nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 21.800,00 zł. Uzasadniając swoją decyzję organ uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki nałożenia na stronę kary administracyjnej w oparciu o art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.z.z. w zw. z § 3 pkt 2 lit. a tiret 2 rozporządzenia wykonawczego. Jednocześnie stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 189e i 189f k.p.a. 6. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego od powyższego rozstrzygnięcia WLW decyzją z dnia 6 sierpnia 2024 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoją decyzję organ wskazał, że organ I instancji nie spełnił zaleceń WSA w Bydgoszczy i poprzedniej decyzji organu odwoławczego, bowiem poprzestał jedynie na ogólnych rozważaniach i ogólnych wnioskach. Ponadto nie zapewniono skarżącemu udziału w postępowaniu w sposób należyty, gdyż nie został zawiadomiony o zebranym materiale dowodowym. 7. Po ponownym rozpoznaniu sprawy PLW decyzją z dnia 27 grudnia 2024 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 21.800,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pismem z dnia 8 października 2024 r. zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania dowodowego, jednocześnie zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania poprzez możliwość zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonych w sprawie dowodów przed wydaniem decyzji. Następnie organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i wskazał, że w oparciu o ich brzmienie oraz ustalony w sprawie stan faktyczny należało uznać, że zachodzą przesłanki nałożenia na stronę kary administracyjnej zgodnie z art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.z.z. w zw. z § 3 pkt 2 lit. a tiret 2 rozporządzenia wykonawczego. Jednocześnie organ doszedł do przekonania, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 189e i art. 189f k.p.a. Odnosząc się do treści art. 189e k.p.a. organ uznał, że to strona porzuciła zwłoki padłego zwierzęcia w miejscu niedozwolonym, dopuszczając się zaniechania realizacji obowiązków w zakresie utylizacji zwłok zwierzęcych. Zdaniem organu nie może więc być mowy o działaniu siły wyższej, zaś w konsekwencji nie zachodzi sytuacja, w której w oparciu o tę przesłankę strona nie podlega ukaraniu. Ponadto w ocenie organu nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w § 1 art. 189f k.p.a., bowiem nie można przyjąć, że delikt administracyjny jakiego dopuściła się strona cechuje się znikomą wagą naruszenia. Organ wyjaśnił, że wskutek działania skarżącego dojść mogło do przeniknięcia bakterii lub innych szkodliwych substancji do wód powierzchniowych i w efekcie gruntowych, powodując zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi lub zwierząt. Nie zmienia oceny organu również to, że skarżący ostatecznie zutylizował zwłoki zwierzęcia, gdyż uczynił to wyłącznie z powodu wykrycia deliktu przez organ. Ponadto przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. muszą zostać spełnione łącznie, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Zdaniem organu brak jest również podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o art. 189f § 1 pkt 2, ponieważ za delikt skarżącego nie została na stronę uprzednio nałożona taka kara przez inny uprawniony organ administracji publicznej, strona nie została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe oraz nie została prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Ponadto organ wyjaśnił, że art. 189f k.p.a. w § 2 pozostawia do uznania organu w przypadkach innych niż wymienione w § 1 możliwość wyznaczenia stronie terminu do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Możliwość taką organ uzyskuje jedynie, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Organ wyjaśnił, że celem nałożenia kary jest zapobiegnięcie powtórzeniu się takiej sytuacji w przyszłości, tymczasem zachowanie skarżącego polegające na zutylizowaniu zwłok zwierzęcia tylko w wyniku działań organu wskazuje na to, że może się on dopuścić takiego samego działania w przyszłości, zachęcony brakiem jakichkolwiek konsekwencji z tym związanych. Wobec tego w ocenie organu bez znaczenia pozostaje brzmienie art. 189f § 3 k.p.a., gdyż warunkiem jego zastosowania jest uprzednie zastosowanie § 2 tego przepisu. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. 8. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżący w szczególności zarzucił organowi nierozpoznanie istoty sprawy i brak szczegółowego odniesienia się do poszczególnych przesłanek odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej określonych w art. 189e i art. 189f k.p.a. Ponadto skarżący zarzucił brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i wskazał, że nie został zaznajomiony z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. 9. Decyzją z dnia 19 lutego 2025 r. WLW utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ wskazał, że organ I instancji w swoim rozstrzygnięciu odniósł się do przepisów, na które zwracano uwagę w orzeczeniach kasatoryjnych i rozważył wszelkie okoliczności, które winny być rozważone w kontekście stosownych przepisów k.p.a. Ponadto wyprowadził słuszne wnioski, iż żadna okoliczność uwalniająca od obowiązku zapłaty administracyjnej kary pieniężnej nie zachodzi w tej sprawie. Organ wskazał, że znamiona deliktu wyczerpało samo porzucenie zwierzęcia w okolicach rowu melioracyjnego, zaś kwestia tego, co nastąpiło później nie ma dla sprawy żadnego znaczenia. Skarżący deliktowi nie zapobiegł ani nie usunął jego skutków. W ocenie organu usunięcie padłego zwierzęcia na skutek działań stosownych organów nie jest naprawieniem skutków tego deliktu. Organ wskazał również, że trudno uznać porzucenie padłego zwierzęcia za znikome naruszenie prawa, ponieważ w przypadku postępowania z padłymi zwierzętami prawodawca nie przewidział gradacji odnosząc się np. do gatunku czy wieku, a wyłącznie do kategorii ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego – w przedmiotowej sprawie do zwłok cielęcia i jego masy. Delikt ten jest deliktem formalnym, gdyż samo porzucenie zwierzęcia powoduje obowiązek orzeczenie o administracyjnej karze pieniężnej. Co więcej, skarżący przyznał się do popełnienia deliktu, gdy ten został już ujawniony i jego sprawstwo nie budziło już wątpliwości. Również sytuacja osobista i majątkowa skarżącego nie usprawiedliwia odstąpienia od ww. kary, czy jej złagodzenia. Ponadto ustawodawca nie przewidział górnego i dolnego progu administracyjnej kary pieniężnej, określając sztywno jej wysokość. 10. Skarżący wniósł na powyższe rozstrzygnięcie skargę żądając uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił nierozpoznanie istoty sprawy i poprzestanie na stwierdzeniu, że PLW doszedł do przekonania, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 189 e i 189 f k.p.a. w sytuacji, gdy organ powinien szczegółowo odnieść się do każdej z przesłanek oraz szczegółowo wyjaśnić na jakich przesłankach oparł swoje rozstrzygnięcie w zakresie art. 189 f § 2 k.p.a. w sytuacji, w której w zakresie dyspozycji tego przepisu ustawodawca kwestię odstąpienia od wymierzenia kary do uznania organu. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie: - art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia ponad wszelką wątpliwość czy waga naruszenia prawa przez skarżącego była znikoma oraz czy skarżący zaprzestał naruszania prawa, jak również nie wyjaśnienie, dlaczego, mimo tego, że strona dokonała usunięcia naruszenia prawa nie pozwoli na zapobiegnięcie powtórzeniu się takiej sytuacji w przyszłości; - art. 8 k.pa., art. 9, art. 10 oraz art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu decyzji, jak również poprzez brak zawiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym po jego całkowitym zgromadzeniu, bezpośrednio przed wydaniem decyzji; - art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, przyjęcie dowolnej oceny dowodów w wyniku braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, iż odwołujący nie zachodzą przesłanki określone w art. 189f § 2 k.p.a. Uzasadniając skargę skarżący powołał stosowną argumentację wspierającą podniesione zarzuty. 11. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: 12. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a."), lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 13. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności w niniejszej sprawie była decyzja Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 21.800,00 zł za nieprawidłowe usunięcie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 1 o wadze przekraczającej 10 kg i nieprzekraczającej 100 kg. Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.z.z. zgodnie z którym kto prowadząc działalność nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych usuwa, stosuje, przetwarza lub wysyła te produkty niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 12-14, art. 25, art. 26, art. 28 i art. 29 rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 8 ust. 1, art. 9, art. 10 ust. 1 i 3, art. 23 ust. 3 oraz art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 142/2011 - podlega karze pieniężnej. Wysokość tej kary określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi (Dz. U. z 2014 r. poz. 629) wydane na podstawie art. 85a ust. 2 u.o.z.z. Zgodnie z § 3 pkt 2 lit. a tiret drugie rozporządzenia wykonawczego wysokość kary pieniężnej dla tego kto prowadząc działalność nadzorowaną w zakresie określonym w art. 23 ust. 1 lit. a lub art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2009 usuwa lub stosuje materiał kategorii 1 lub produkt pochodny pochodzący z takiego materiału niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 142/2011, lub art. 9 rozporządzenia nr 142/2011, w zakresie wymagań dla tego materiału lub produktu określonych w załączniku IV w rozdziale IV w sekcji 3 rozporządzenia nr 142/2011, wynosi 21.800 zł - jeżeli masa tego materiału i produktu przekracza 10 kg i nie przekracza 100 kg. W kontekście powołanych przepisów oraz okoliczności sprawy, istotne znaczenie miały przepisy rozporządzenia nr 1069/2009, dookreślane przepisami prawa krajowego, których celem jest zapewnienie takiego funkcjonowania systemu zagospodarowania ubocznych produktów zwierzęcych, aby na każdym jego etapie, poczynając od produkcji, przewozie, obróbce, przetwarzaniu, składowaniu, wprowadzaniu do obrotu, dystrybucji, a kończąc na użyciu lub usuwaniu, możliwe było dokonanie identyfikacji produktu. Jak bowiem wskazano w pkt 1 preambuły do powyższego rozporządzenia produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Za prowadzenie czynności zgodnie z tym rozporządzeniem powinny odpowiadać przede wszystkim podmioty zdefiniowane w art. 3 pkt 11 tego rozporządzenia, tj. osoby fizyczne lub prawne, pod których faktyczną kontrolą pozostaje produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego lub produkt pochodny, w tym również przewoźnicy, handlowcy i użytkownicy. Równocześnie interes publiczny związany z zapobieganiem zagrożeniu dla zdrowia ludzi i zwierząt wymaga stworzenia systemu gromadzenia i usuwania, który zapewni bezpieczne stosowanie lub bezpieczne usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, które nie mogą być użyte lub które nie są używane ze względów gospodarczych. Zaniechania, naruszenia obowiązków lub ewentualne luki w systemie nadzoru mogą mieć poważny wpływ na zdrowie ludzi i zwierząt, bezpieczeństwo łańcucha żywnościowego i paszowego oraz zaufanie klientów. Dlatego też rozporządzenie nr 1069/2009 w sposób szczegółowy opisuje obowiązki podmiotów występujących na każdym z etapów. Na wszystkich etapach gromadzenia, przewozu, manipulowania, obróbki, przekształcania, przetwarzania, składowania, wprowadzania do obrotu, rozprowadzania, stosowania lub usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych, podmioty obowiązane są umożliwić sprawowanie kontroli przez organy nadzoru weterynaryjnego. Jeśli zatem obowiązki nie są realizowane, a zobowiązany podmiot "omija" wymogi przewidziane w rozporządzeniu nr 1069/2009, w celu ich wyegzekwowania, jak i sankcjonowania naruszeń, u.o.z.z. przewiduje tryb wydawania decyzji nakładających na podmioty kary administracyjne według taryfikatora przewidzianego w przepisach wykonawczych do ustawy. Kary te, których stawki określa powoływane wcześniej rozporządzenie wykonawcze mogą być nakładane m.in. na podmioty profesjonalne, prowadzące działalność w zakresie postępowania z produktami zwierzęcymi. Wówczas ich celem jest zmuszenie tego typu podmiotów do prowadzenia działalności zgodnie z prawem. Jest to o tyle istotne, że przetwarzanie produktów zwierzęcych może stanowić poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego. Przesłanką wymierzenia kary będącej przedmiotem postępowania jest obiektywnie pojmowana bezprawność działalności nadzorowanej (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 779/21). 14. Sąd podziela stanowisko organów weterynaryjnych, iż skarżący naruszył zasady określone w art. 12 rozporządzenia nr 1069/2009 usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w postaci martwego cielęcia, które należało zakwalifikować do materiałów kategorii 1 stosownie do art. 8 lit. b ppkt (ii) tego rozporządzenia – całe zwierzęta lub ich części zawierające materiał szczególnego ryzyka w momencie ich usuwania. Zgodnie bowiem z ustaleniami organu poczynionymi podczas kontroli w dniu 19 kwietnia 2023 r. skarżący - prowadzący zakład utrzymujący bydło - wywiózł martwego cielaka i pozostawił go w okolicach rowu melioracyjnego przy drodze pomiędzy miejscowościami W. i T., aby uniknąć kosztów utylizacji nieoznakowanego zwierzęcia. Ustalenia w tym zakresie są pełne i nie pozostawiają żadnych wątpliwości, w szczególności z uwagi na przyznanie się skarżącego do popełnienia powyższego deliktu administracyjnego. Z tych też względów prawidłowo organy zakwalifikowały to działanie jako naruszenie, o którym mowa w art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.z.z. odwołującego się między innymi do rozporządzenia nr 1069/2009, podlegające karze pieniężnej określonej taryfowo w przepisach wykonawczych, tj. w powołanym powyżej § 3 pkt 2 lit. a tiret drugie rozporządzenia wykonawczego. Dodać należy, że decydująca jest kwalifikacja produktu ubocznego pochodzenia zwierzęcego do określonej kategorii w kontekście odpowiedzialności wskazanej w art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.z.z. w momencie jego niezgodnego z prawem usunięcia. Z protokołu kontroli z dnia 19 kwietnia 2023 r. wynika, że w dacie kontroli odpady kategorii 1 (zwłoki cielęcia) znajdowały się na obrzeżach rowu melioracyjnego należącego do skarżącego położonego na drodze pomiędzy miejscowościami W. i T.. Z dokumentu wystawionego przez firmę odbierającą ww. odpady pochodzenia zwierzęcego z dnia 19 kwietnia 2023 r. wynika, że odebrane zostało 60 kg szczątek do utylizacji. Bezsporne jest, że 60 kg szczątków padłego cielęcia było niewłaściwie usunięte z zakładu utrzymującego bydło należącego do skarżącego. Jak już wyżej wskazano za prowadzenie czynności zgodnie z tym rozporządzeniem powinny odpowiadać przede wszystkim podmioty zdefiniowane w art. 3 pkt 11 tego rozporządzenia, tj. osoby fizyczne lub prawne, pod których faktyczną kontrolą pozostaje produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego lub produkt pochodny, w tym również przewoźnicy, handlowcy i użytkownicy. Niewątpliwie za należyty sposób usuwania padłych zwierząt odpowiedzialność ponosi właściciel ww. zakładu, bowiem skarżący jest podmiotem w rozumieniu powołanego powyżej art. 3 pkt 11 rozporządzenia nr 1069/2009 oraz podmiotem podlegającym nadzorowi, określonym w art. 1 pkt n u.o.z.z. W sprawie nie zachodzą żadne naruszenia czy to dotyczące ustalenia faktów, czy oceny dowodów, czy uzasadnienia decyzji, zasad, jak i przepisów szczegółowych. Ustalenia są wystarczające, aby przypisać skarżącemu odpowiedzialność. Wszystkie te elementy procesu ustalenia stanu faktycznego i jego kwalifikowania znalazły odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. 15. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 189e oraz art. 189f k.p.a. poprzez niewyjaśnienie szczegółowo braku zastosowania w sprawie poszczególnych przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej stwierdzić należy, że organ I instancji odniósł się szczegółowo do kwestii potencjalnego odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie ww. przepisów i sąd w pełni podziela stanowisko organu I instancji. Zgodnie z art. 189e k.p.a. w przypadku, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Bezsporna jest natomiast w niniejszej sprawie okoliczność, że to skarżący porzucił zwłoki padłego cielęcia w miejscu niedozwolonym, aby uniknąć kosztów realizacji ciążących na nim obowiązków w zakresie utylizacji zwłok zwierzęcych. Słusznie zatem wskazał organ I instancji, że w takiej sytuacji nie może być mowy o działaniu siły wyższej, wobec czego nie może mieć zastosowania omawiany przepis. Natomiast jeśli chodzi o odstąpienie od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. trafnie organ argumentuje, że przedmiot ochrony w odniesieniu do wagi, czasu popełnienia (trwania) naruszenia oraz tego, że skarżący jest profesjonalnym przedsiębiorcą nie pozwala na odstąpienie od wymierzenia kary, tym bardziej że do ujawnienia naruszenia prawa, a następnie do zutylizowania zwłok zwierzęcia doszło jedynie w wyniku kontroli organów inspekcji weterynaryjnej. Brak jest również podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ za delikt skarżącego nie została na stronę uprzednio nałożona taka kara przez inny uprawniony organ administracji publicznej, strona nie została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe oraz nie została prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Ponadto słusznie wskazał organ I instancji w odniesieniu do art. 189f § 2 k.p.a., że przedmiotowy delikt administracyjny, oceniony powinien zostać jako istotny z powyżej przedstawionych przyczyn, a co za tym idzie odstąpienie od wymierzenia kary i poprzestanie na pouczeniu nie pozwoliłoby na spełnienie celów, dla których nałożono na skarżącego administracyjną karę pieniężną. W tym zakresie Sąd w pełni popiera argumentację organu I instancji i przyjmuje ją jako swoją. 16. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek, które obowiązany był uwzględnić z urzędu stwierdził zatem, że jest ona zgodna z prawem, gdyż nie narusza ona ani przepisów materialnoprawnych ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym, mającym wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji na podstawie wszechstronnie zebranego i ocenionego materiału dowodowego wykazały wszystkie okoliczności niezbędne do wyjaśnienia sprawy w sposób przewidziany przepisami art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie miał podstaw, aby zakwestionować stanowisko organu co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. G. Saniewski J. Wichrowski M. Pawełczak

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło