II SA/Bd 253/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. P. P. - określony w skardze jako członek zarządu oraz E. G. - określona w skardze jako prezes zarządu, wnieśli w imieniu Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]"[...] ul. [...] [...] (dalej Stowarzyszenie) skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 marca 2010 r. Stowarzyszenie zostało wezwane do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut ....) zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa) oraz nadesłanie dwóch odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. W odpowiedzi na wezwanie, działający jako pełnomocnik Stowarzyszenia adwokat G. G., nadesłał dwa egzemplarze skargi, pełnomocnictwo do działania w imieniu Stowarzyszenia udzielone przez P. P. i E. G., kopię regulaminu Stowarzyszenia i kopię zaświadczenia Urzędu Miasta [...] Wydziału Spraw Obywatelskich z dnia [...] grudnia 2000 r. o wpisie Stowarzyszenia Ekologicznego [...] do ewidencji stowarzyszeń, oraz wyjaśnił że Stowarzyszenie to nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, że zostało ono wpisane do ewidencji stowarzyszeń prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...] pod pozycją [...] i, że działa ono na podstawie regulaminu, z którego wynika umocowanie członków zarządu do działania w imieniu stowarzyszenia, a także że zarząd działa w składzie wskazanym w zaświadczeniu Wydziału Spraw Obywatelskich z dnia 29 grudnia 2000 r., z jedną zmianą wynikającą z zastąpienia I. Ż. członkiem zarządu Z. T. Z nadesłanego w odpowiedzi na wezwanie regulaminu Stowarzyszenia wynika, że władzami Stowarzyszenia są Walne Zebranie Członków i Zarząd (§ 15 ust. 1 regulaminu) i, że zarząd kieruje całokształtem działalności Stowarzyszenia, reprezentuje je na zewnątrz, składa się z 3 - 5 członków i, że osobami uprawnionymi do reprezentowania Zarządu są Prezes i jeden członek Zarządu (§ 21 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 regulaminu). Natomiast z nadesłanego zaświadczenia z dnia [...] grudnia 2000 r. o wpisie Stowarzyszenia Ekologicznego [...] do ewidencji stowarzyszeń wynika, że w dniu [...] grudnia 2000 r. przyjęto zgłoszenie utworzenia nie posiadającego osobowości prawnej Stowarzyszenia Ekologicznego[...], zawierające dane, że Stowarzyszenie powstało w dniu [...] listopada 2000 r. na zebraniu 7 założycieli, które przyjęło uchwały o powołaniu stowarzyszenia, przyjęciu statutu, oznaczeniu tymczasowej siedziby i wyznaczyło Komitet Założycielski w składzie: I. Ż., E. G., J. Ci., P. P. W następstwie udzielonej odpowiedzi na wezwane, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 kwietnia 2010 r., pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie dokumentu, z którego w sposób jednoznaczny wynikałoby, że osoby, które podpisały się pod skargą są członkami zarządu, a więc osobami umocowanymi do reprezentowania strony skarżącej. W zakreślonym terminie brak formalny skargi nie został uzupełniony. Pełnomocnik strony skarżącej w odpowiedzi na wezwanie (pismo z dnia [...] maja 2010 r.) wyjaśnił jedynie, iż Zarząd Stowarzyszenia tworzą obecnie: E. G., P. P. i Z. T. oraz, że Stowarzyszenie nie podlega wpisowi do KRS, a organ nadzoru nie wydaje żadnych analogicznych do odpisów z KRS dokumentów potwierdzających skład organów regulaminowych. W związku z tym, w ocenie pełnomocnika strony skarżącej, przedłożone wcześniej pismo Wydziału Spraw Obywatelskich o potwierdzeniu dokonania wpisu do ewidencji stowarzyszeń, jest dokumentem potwierdzającym skład Zarządu Stowarzyszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 855 ze zm.) osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia, nieposiadającą osobowości prawnej (art. 40 ust. 2 prawa o stowarzyszeniach). Prostsza forma stowarzyszeń zwykłych wyraża się po pierwsze - w obniżeniu minimalnej liczby osób uprawnionych do ich założenia (z 15 do 3 osób), po drugie - w zastąpieniu wymogu uchwalania statutu mającego rozbudowaną treści wymogiem uchwalania znacznie bardziej uproszczonego regulaminu i po trzecie - w zastąpieniu wniosku do sądu o rejestrację w KRS wnioskiem do organu nadzorującego informującym o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego. Do stowarzyszeń zwykłych nie stosuje się m.in. art. 10 i art. 11 prawa o stowarzyszeniach, co oznacza że stowarzyszenie takie nie może mieć organów, niemniej posiada ono wewnętrzną strukturę organizacyjną (art. 2 ust. 2 prawa o stowarzyszeniach) i musi określać w regulaminie przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie (niebędącego jednak organem). Konsekwencją braku osobowości prawnej stowarzyszenia zwykłego jest brak zdolności do czynności prawnych i brak własnego majątku. Stowarzyszeniom zwykłym zaś przysługuje zdolność sądowa tj. zdolność do występowania w postępowaniu jako strona np. w postępowania soądowoadministracyjnym (art. 25 § 2 ppsa), czy w postępowaniu cywilnym (art. 64 § 2 kpc). Stosownie zaś do treści art. 28 § 1 ppsa, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu (zdolność procesowa). Osoby te mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 ppsa). Wykazanie umocowania wymaga formy dokumentu, a zwykle będzie to dokument urzędowy (odpis z KRS) lub prywatny (statut, umowa spółki, regulamin stowarzyszenia, określona uchwała). Podkreślić przy tym należy, że przedstawiony dokument może podlegać badaniu zarówno co do prawdziwości, jak i zgodności z prawdą wynikających z niego danych. Wymóg wykazania swojego umocowania przez właściwy podmiot działający w imieniu osoby prawnej czy jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową jest wymogiem formalnym, podlegającym uzupełnieniu na wezwanie przewodniczącego, którego nie uzupełnienie stanowi podstawę odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Wynika to z faktu, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi konstytuuje regułę, w myśl której w postępowaniu sądwoadmnistracyjnym za podmioty niebędące osobami fizycznymi czynności dokonują organy tych podmiotów albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu (28 § 1 ppsa). Tym samy podmioty niebędące osobami fizycznymi nie mogą samodzielnie dokonywać żadnych czynności w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie stroną skarżąca jest stowarzyszenie zwykłe - Stowarzyszenie Ekologiczne [...] w [...]. Jak już Sąd wcześniej wskazał, stowarzyszenie zwykłe jest jednostką organizacyjną mająca zdolność sądową, nieposiadającą osobowości prawnej i organów. Jako taki podmiot, strona skarżąca zobligowana jest działać przed sądem administracyjnym przez osoby uprawnione do działania w jej imieniu (art. 28 § 1 ppsa) i mogące wykazać swoje umocowanie w tym zakresie. Właściwym dokumentem, z którego wynikałoby umocowanie do działania w imieniu Stowarzyszenia i w konsekwencji do udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi G. G., w przypadku ogólnego określenia w regulaminie że Stowarzyszenie reprezentuje na zewnątrz składający się z 3 - 5 członków Zarząd, w imieniu którego działa Prezes i jeden członek Zarządu, bez określenia w regulaminie składu osobowego tegoż Zarządu, byłby w takiej sytuacji protokół z posiedzenia w przedmiocie wyboru członków zarządu, czy też uchwała powołująca członków tegoż zarządu. Takiego dokumentu strona skarżąca jednak nie przedstawiła. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, za takie umocowanie nie można uznać oświadczenia pełnomocnika zawartego w piśmie z dnia [...] maja 2010 r., iż Zarząd Stowarzyszenia tworzą obecnie E. G., P. P. i Z. T. oraz, że przedłożone wcześniej pismo Wydziału Spraw Obywatelskich o potwierdzeniu dokonania wpisu do ewidencji stowarzyszeń jest dokumentem potwierdzającym skład Zarządu Stowarzyszenia. Pomijając fakt, że stowarzyszenie zwykłe ze swej istoty nie posada organów, co implikuje konieczność uznania, że użyte w regulaminie sformułowanie "Zarząd" oznacza kolegialnego przedstawiciela uprawnionego do reprezentacji stowarzyszenia, należy jednoznacznie wskazać, iż w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji stowarzyszeń nie mówi się o członkach Zarządu, lecz o członkach Komitetu Założycielskiego i wskazuje się wyłącznie, że ze zgłoszonych danych wynika, iż Stowarzyszenie wyznaczyło taki komitet. Tym samym Sąd nie jest w stanie stwierdzić, czy osoby które wniosły skargę oraz, które podpisały się na udzielonym adwokatowi G. G. pełnomocnictwie są rzeczywiście członkami Zarządu, i w konsekwencji czy były one uprawnione do dokonania tych czynności w imieniu stowarzyszenia. Sąd bowiem nie posiada żadnego dokumentu potwierdzającego tą okoliczność. Reasumując, należy wskazać, że w przedmiotowym postępowaniu Sąd zmierzał wyłącznie do uzyskania dokumentu, który umożliwiłby ocenę skuteczności wniesienia do Sądu skargi w imieniu stowarzyszenia, i w następstwie przedłożonych przez stronę dokumentów do skuteczności udzielonego pełnomocnictwa w imieniu stowarzyszenia. Strona skarżąca jednak w zakreślonym terminie nie uzupełniła braków formalnych skargi, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zobligowany był do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa.