II SA/Bd 255/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty za zajęcia dydaktyczne postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym. W dniu [...] kwietnia 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek A.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Konieczność przyznania prawa pomocy strona skarżąca uzasadnia trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Skarżąca wskazała, że jest studentką. Zamieszkuje wraz z rodzicami oraz bratem, we wspólnym gospodarstwie domowym. Wszyscy członkowie rodziny są chorzy. Łączny dochód rodziny wynosi [...] zł; w całości przeznaczany jest na utrzymanie i zakup leków. Ponieważ kwota dochodu jest zbyt mała w stosunku do potrzeb konieczne było zaciągnięcie pożyczki u rodziny. Skarżąca zamieszkuje w niewykończonym domu o powierzchni [...] m2. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2008 r. skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia [...] maja pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc dodatkowo także o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za wydanie orzeczenia. W uzasadnieniu sprzeciwu (opatrzonego sygnaturą niniejszej sprawy) pełnomocnik podniósł, iż sytuacja rodziny pogorszyła się – dochód wynosi obecnie [...] zł, a same rachunki za kwiecień – [...] zł. Wskazał, że w sprawie siostry M.W. nakazano wnieść opłatę kancelaryjną za wydanie wyroku, by możliwe było wniesienie skargi kasacyjnej. Skarżącej nie stać na taki wydatek. Mając na względzie treść sprzeciwu pismem z dnia 29 maja 2008 r. Sąd zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o wyjaśnienie (w terminie 7 dni od doręczenia pisma Sądu), czy ww. pismo z dnia [...] maja 2008 r. jest sprzeciwem od postanowienia z dnia 25 kwietnia 2008 r., czy też – skoro w treści sprzeciwu mowa o innej osobie niż skarżąca (tj. o M.W. a nie o A.M.) – dotyczy innej sprawy. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie było dotychczas wydawane orzeczenie zaskarżalne skargą kasacyjną, Sąd nie wzywał do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, a ponadto skarżąca została w całości zwolniona od wszelkich kosztów postępowania sądowego. Powyższe pismo zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] czerwca, jednakże pozostało bez odpowiedzi. Po złożeniu sprzeciwu WSA w Bydgoszczy otrzymał ponadto nadesłany przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosek skarżącej z dnia [...] maja 2008 r. o przyznanie prawa pomocy We wniosku tym skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, opłaty kancelaryjnej oraz o ustanowienie adwokata. W nowym wniosku skarżąca opisała wydatki za kwiecień 2008 r. oraz wskazała, iż dochód jej czteroosobowej rodziny, której członkowie są niepełnosprawnymi w stopniu umiarkowanym, wynosi [...] zł netto. Ze względu na sytuację rodziny konieczne było zaciągniecie pożyczki u znajomych i rodziny w wysokości [...] zł. Podniosła, iż jej ojciec, uprzednio prowadzący działalność gospodarczą, obecnie ze względu na stan zdrowia nie może pracować. Jako przedmioty wartościowe wskazała samochód [...], rok produkcji 2002 (powypadkowy, trzeci właściciel), zakupiony na kredyt. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 260 w związku z art. 259 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm; zwanej w skrócie "p.p.s.a.") wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego powoduje, iż postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, iż Sąd jest zobowiązany ponownie "na nowo" ocenić wniosek co do którego zapadło postanowienie z dnia 25 kwietnia, nawet jeżeli poprzednie orzeczenie było w pełni korzystne dla strony (także w zakresie opłaty kancelaryjnej). Mając na względzie, iż późniejszy wniosek z dnia [...] maja 2008 r. dotyczy tej samej kwestii Sąd postanowił rozpoznać je łącznie jako jeden wniosek. Należy wskazać, że prawo pomocy polega na tym, iż strona zostaje zwolniona przez Sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ze względu na treść sprzeciwu i wniosku z dnia [...] maja należy też podkreślić, iż jak wynika z art. 211 i 212 p.p.s.a. pojęcie "kosztów sądowych" obejmuje także opłatę kancelaryjną. Ponadto stosownie do art. 243 § 2 p.p.s.a. przyznane prawo pomocy rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne, co oznacza, iż obejmuje także wcześniejsze etapy postępowania tj. zarówno postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjny, jak też przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. istnieje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 2 p.p.s.a.) w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Udzielenie pomocy w zakresie częściowym następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W wyniku dokonanej analizy sytuacji strony skarżącej Sąd uznał, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika bowiem z zestawienia najbardziej aktualnych wydatków skarżącej (zawartego we wniosku z dnia [...] maja), miesięcznie kształtują się one na poziomie [...] zł (uwzględniając, że część wskazanych przez skarżącą rachunków opiewa na okresy dwumiesięczne lub nawet roczne). Co więcej wydatki te nie obejmują kosztów wyżywienia czy zakupu odzieży. Stały dochód rodziny wynosi tymczasem zaledwie [...] zł netto, a więc nie wystarcza na wszystkie potrzeby. W tej sytuacji powiększenie dochodów rodziny skarżącej o kwotę pożyczki ([...] zł) nie pozwala na ocenę, iż dysponuje ona takimi środkami pieniężnymi, że jest w stanie nie tylko pokryć niedobór środków przeznaczonych na bieżące utrzymanie, ale także ponieść, choćby w najmniejszej wysokości, koszty postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sad postanowił przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnić ją od kosztów sądowych (co obejmuje także zwolnienie z opłaty kancelaryjnej) oraz ustanowić adwokata.