II SA/Bd 256/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA: Małgorzata Włodarska (spr.) Asesor WSA: Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Leszka Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] 2004 r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu nakładów na adaptację lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w C. z dnia [...] 2004 r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 256/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2004 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w C. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu na rzecz Leszka Z. równowartości nakładów poczynionych na adaptacje lokalu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż postępowanie w tej sprawie, stosownie do przepisu art. 103 ust. 1 ustawy z ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 207, poz. 1761; z późno zm.), stało się bezprzedmiotowe z powodu przedawnienia roszczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego Leszka Z. wskazał, że organ błędnie zastosował art. 103 ust. 1 cyt. ustawy, gdyż w rzeczywistości nigdy nie doszło do formalnego zakończenia postępowania wszczętego raportem skarżącego z 1994 r. do Dyrektora Aresztu Śledczego w C. Organ bowiem nigdy nie wydał decyzji administracyjnej w tejże sprawie. O zakończeniu sprawy nie może natomiast stanowić odręczna adnotacja skarżącego poczyniona w dniu [...] 1999 r. na drugiej stronie pisma Okręgowego Inspektora Służby Więziennej w B. z dnia [...] 1999 r. Adnotacja ta została dokonana w związku z tym, że treść pisma z dnia [...] 1999 r. dotyczyła innego zagadnienia, niż tego z którym skarżący zwracał się do Dyrektora Aresztu w C. w raporcie z 1994 r., a następnie w raporcie z dnia [...] 1998 r. Ponadto skarżący obawiał się, że nie dokonanie zasugerowanej mu adnotacji może mieć niekorzystny wpływ na kwestię przejścia na wcześniejszą emeryturę. Decyzją z dnia [...] 2004 r., nr [...] Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził przy tym, iż organ I instancji prawidłowo ustalił, iż na dzień złożenia wniosku przez skarżącego tj. na [...] 2004 r. roszczenie skarżącego było przedawnione. W dniu [...] 1999 r. prowadzone w tej sprawie postępowanie zostało zakończone, gdyż Leszek Z. złożył pisemne oświadczenie, iż wyjaśniona została jemu sytuacja zwrotu środków i nie oczekuje pisemnej decyzji na złożony raport. W związku z powyższym na podstawie art. 109 § 2 w związku z art. 14 § 2 k.p.a., Dyrektor Aresztu Śledczego w C. ogłosił swoją ówczesna decyzje Leszkowi Z. ustnie. Na powyższą decyzje Leszek Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie. W skardze ponownie wskazał na naruszenie art. 103 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej cyt. na wstępie, bowiem postępowanie wszczęte w 1994 r. nie zostało nigdy zakończone przez wydanie decyzji. Ponadto ponownie wskazał, na to, iż adnotacja z dnia [...] 1999 r. nie stanowi o zakończeniu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o zawieszenie postępowania ewentualnie o oddalenie skargi, wskazując przy tym, iż w tej samej sprawie toczy się postępowanie przed sądem powszechnym. Ponieważ kasacja skarżącego oczekuje na rozpatrzenie przez Sąd Najwyższy, a rozstrzygnięcie to miało będzie istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie, zdaniem organu II instancji, zasadne jest zawieszenie postępowania toczącego się przed tut. Sądem do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym w tej samej sprawie, na podstawie art. 125 § 1 pkt l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270; z późno zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 p.p.s.a., zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, iż doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy I instancji odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego wskazał, jako podstawę swojego rozstrzygnięcia art. 61 § 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071; z późno zm.). Odnosząc się do powyższego, należy zauważyć, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują, wydawania przez organ administracji rozstrzygnięcia w przedmiocie wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania, z wyjątkiem przypadków, w których wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu złożyła organizacja społeczna, a także w wypadku wszczęcia wznowionego postępowania, czy też wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli postępowanie jest wszczynane na wniosek strony, organ może jedynie pozostawić podanie bez rozpatrzenia (gdy nie uzupełniono braków formalnych wniosku), przekazać podanie organowi właściwemu do jego rozpatrzenia albo zwrócić podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem (art. 66 § 1 i 3 k.p.a.). Rozstrzyganie kwestii wszczęcia postępowania w drodze aktu administracyjnego jest niedopuszczalne. Trzeba zwrócić także uwagę, że w niniejszej sprawie organy obu instancji powołują się na przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej. Jednakże we wspomnianej ustawie nie przewidziano zwrotu nakładów na adaptację lokalu, a jedynie wypłatę równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Organ administracyjny powinien był zatem rozważyć, czy skarżący w istocie domaga się wypłaty równoważnika pieniężnego, czy tez jak sam to określa zwrotu nakładów na adaptację lokalu. Ustalenie, którego ze świadczeń dotyczy wniosek skarżącego pozwoliłoby bowiem na rozstrzygnięcie czy organ administracji posiadał właściwość rzeczową do rozstrzygania w niniejszej sprawie. Na podstawie zebranych materiałów w sprawie, można dojść do wniosku, że skarżący faktycznie ubiega się o zwrot nakładów na adaptację lokalu mieszkalnego. Oznaczałoby to zaś, że organ administracji nie był właściwy w niniejszej sprawie. Okoliczność ta nie pozwalałaby jednak na zwrócenie skarżącemu podania, które wniósł do organu i wskazania, że właściwym jest sąd powszechny. Postanowieniem z dnia [...] 2004 r. Sąd Rejonowy w C. odrzucił bowiem pozew Leszka Z. przeciwko Aresztowi Śledczemu w C. o zwrot nakładów poczynionych na adaptację mieszkania. Postanowieniem z dnia [...] 2004 r. Sąd Okręgowy w T. oddalił zaś zażalenia Leszka Z. na wspomniane postanowienie sądu rejonowego. Wobec tego, ponieważ sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, organ nie mógł zwrócić wniosku skarżącemu. Istotnym w niniejszej sprawie jest to, że postępowanie toczące się na drodze cywilnoprawnej nie zostało prawomocnie zakończone. W zaistniałej sytuacji jedynie prawomocne rozstrzygnięcie sądu powszechnego dotyczące niedopuszczalności drogi sądowej, powodowałoby, że organ, mimo iż w świetle przepisów prawa nie jest właściwy do rozstrzygania w sprawie z wniosku skarżącego, byłby do tego zobligowany na mocy przepisu art. 66 § 4 k.p.a .Zatem, zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ był zobowiązany do zawieszenia postępowania administracyjnego do chwili aż rozstrzygnięcie sądu powszechnego w przedmiocie niedopuszczalności drogi sądowej w sprawie z powództwa Leszka Z. przeciwko Aresztowi Śledczemu w C. stałoby się prawomocne. Na konieczność taką wskazuje również, fakt, iż Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] 2005 r. w sprawie z powództwa Leszka Z. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w C. po rozpoznaniu kasacji powoda od postanowienia Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] 2004 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] 2004 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę w swoim postanowieniu, iż skarżący od początku podnosił, że dochodzi zwrotu nakładów poczynionych zgodnie z umową, nie zaś zapłaty równoważnika. Także z ustaleń tego Sądu wynika, iż strona pozwana nie traktuje żądania zwrotu nakładu jako powiązanego z uprawnieniem do równoważnika. Zatem skoro powód oparł żądanie na zdarzeniach prawnych mogących stanowić źródło stosunków cywilnoprawnych, a brak jest przepisu szczególnego, który przewidywałby właściwość innego sądu lub organu, Sąd Najwyższy uznał, że nie było podstaw do zakwestionowania dopuszczalności drogi sądowej i odrzucenia pozwu. Z treści powyższego rozstrzygnięcia wyraźnie wynika, że właściwym do orzekania w przedmiocie zwrotu nakładów na adaptację lokalu mieszkalnego jest sąd powszechny. Zatem z chwilą wydania wspomnianego postanowienia przez Sąd Najwyższy, organ administracji podejmując zawieszone postępowanie nie byłby już zobligowany do prowadzenia postępowania w tejże sprawie i wskazując na swoja niewłaściwość mógłby zwrócić wniosek skarżącemu. Oprócz wyżej wspomnianych istotnych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, należy również zwrócić uwagę na to, iż z akt przedłożonych sądowi w niniejszej sprawie nie wynika, czy pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie osobiście, czy przesłał je pocztą i kiedy nadał w placówce pocztowej. Jak wynika z akt administracyjnych decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w C. skarżący odebrał w dniu [...] 2005 r., natomiast odwołanie od tej decyzji wpłynęło do organu w dniu 14 września 2005 r.. Istnieje zatem prawdopodobieństwo, ze odwołanie zostało złożone po upływie ustawowego terminu. Skutkiem tego decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w C.stałaby się ostateczna. Rozstrzyganie przez organ II instancji w sprawie zakończonej decyzją ostateczną organu I instancji skutkowałoby nieważnością decyzji organu II instancji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 kt 2 K.p.a.). Ma to więc istotne znaczenie przy ustalaniu legalności zaskarżonej decyzji przez sąd. Brak w aktach administracyjnych dowodów potwierdzających datę nadania przez pełnomocnika skarżących odwołania (ewentualnie wzmianki o złożeniu odwołania osobiście) uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie przez sąd, czy organ odwoławczy rozważył dopuszczalność odwołania, czy też pominął tę okoliczność. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późno zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.