II SA/Bd 256/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008r. sprawy ze skargi H. O. na decyzję Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2008r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem realizowanego obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] stycznia 2008r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 256/08 UZASADNIENIE Decyzją z 23 lipca 2007 L, Nr PINB.7141-15/06-07 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa nałożył na Z. K. obowiązek wykonania w terminie do 15 września 2007 r. określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych, polegających na budowie zbiornika na nieczystości ciekłe na działce nr [...] w m. G. gm. K. - do stanu zgodnego z prawem, tj. 1. zmienić usytuowanie wylotu wentylacji ze zbiornika - na odległość co najmniej 2 od granicy działki sąsiedniej nr [...], 2. przedłożyć plan sytuacyjny, z planowanym przebiegiem przyłącza kanalizacyjnego do budynku, sporządzony na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - przyłącze należy zaprojektować na działce nr [...]. Decyzją z 18 stycznia 2008 r., Nr PINB.7141-15/06-08 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa stwierdził wykonanie obowiązku nałożonego na Z. K. decyzją z dnia 23 lipca 2007 r. znak: PINB. 7141-15/06-07, dotyczącego doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem realizowanego zbiornika na nieczystości ciekłe na działce nr [...] w miejscowości G. , gm. K.. Uzasadniając swoje stanowisko powiatowy inspektor nadzoru budowlanego wskazał, iż Z. K. przedłożyła projekt budowlany przyłącza kanalizacji sanitarnej, a w dniu 19 grudnia 2007 r. inspektorzy nadzoru budowlanego sprawdzili wykonanie obowiązku dot. zmiany usytuowania wylotu wentylacji ze zbiornika i stwierdzili fakt jego likwidacji. W piśmie z dnia 21 grudnia 2007 r. H. i K. O. podnieśli, że projektowane przyłącze kanalizacji sanitarnej przebiega przez działkę nr [...] i przez działkę nr [...]. Z uwagi na fakt, że działka nr [...] stanowi również własność H. i K. O., nie wyrażają oni zgody na taki przebieg przyłącza. Odnosząc się do niniejszej kwestii, inspektor wyjaśnił, że przyłącze zostało zaprojektowane na działce nr [...], natomiast sporny odcinek przyłącza przebiega wewnątrz lokalu mieszkalnego należącego wyłącznie do Z. K. - Sąd Rejonowy we W. Wydział I Cywilny ustanowił odrębną własność lokalu mieszkalnego (postanowienie z dnia 20 marca 2003 r. sygn. I Ns 889/02). Sprawa dotycząca istniejącego przyłącza kanalizacji sanitarnej na działce nr [...] została skorygowana. Pierwotnie przyłącze to przewidziano do likwidacji. Dokonano korekty projektu w ten sposób, że rozdzielono wewnętrzną instalację odprowadzenia ścieków (zachowując istniejące przyłącze na dz. nr [...]), umożliwiając tym samym odprowadzenie ścieków, z mieszkania H. i K. O. usytuowanego na piętrze budynku, do "starego" zbiornika. W opracowaniu projektowym uwzględniono również nowe usytuowanie wentylacji zbiornika. Odwołując się od powyższego rozstrzygnięcia H. O. podniosła, iż informując PINB we W. o wybudowanym szambie bez planu sytuacyjnego i zezwolenia na budowę wraz z mężem nie wyraziła zgody na takie bliskie usytuowanie nowego szamba, które powstało na działce [...] W/w działka przylega do działki [...] której jest współwłaścicielem. Nowe szambo oddalone jest od granicy działki [...] o 15 cm. Zaznaczyła także, że na wspólnej działce [...] jest stare szambo- odległość od nowego wynosi 30 cm. Ze starego szamba korzysta Z. K. (która wybudowała nowe bez zezwolenia i planu) i rodzina O. . Odwołująca podkreśliła, że jest współwłaścicielką domu piętrowego, starego szamba, tj.: działka [...]. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy, po rozpatrzeniu odwołania H. O. decyzją z dnia 19 lutego 2008 r., Nr WIB-WOP-7144/220/06/08/EU utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy uznał, że decyzja została wydana w sposób prawidłowy, z uwzględnieniem istniejącego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów prawa wskazując, iż zobowiązana wykonała nałożone przez organ nadzoru obowiązki, w dn. 19 grudnia 2007 r. przedstawiciele organu nadzoru sprawdzili wykonanie zmiany usytuowania wylotu wentylacji ze zbiornika i stwierdzili fakt jego usunięcia. Wyjaśniono, iż trasa przyłącza przebiega przez działkę o numerze [...], natomiast sporny odcinek przyłącza - dz. nr [...], przebiega wewnątrz lokalu mieszkalnego należącego wyłącznie do zobowiązanej (postanowienie Sądu Rejonowego we W. z dn. 20 marca 2003 r. sygn. akt I Ns 889/02). Ścieki skarżącej odprowadzone są do istniejącego wcześniej zbiornika, w opracowaniu projektowym uwzględniono również nowe usytuowanie wentylacji, z załączonej dokumentacji wynika, że wybudowany zbiornik nie narusza obowiązujących warunków technicznych, co zostało również przywołane w uzasadnieniu decyzji I instancji. Natomiast odpowiedzialność za opróżnianie zbiorników należy do ich użytkowników. W skardze wniesionej do Sądu H. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając "błędne przyjęcie przez Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy, że decyzja PINB we W. z dnia 19 stycznia 2008 r. jest zgodna z prawem, pomimo że została wydana z naruszeniem art. 199 kodeksu cywilnego oraz z elementarnymi zasadami prawa budowlanego, wymagającymi do rozporządzenia rzeczą wspólną oraz dokonania na niej jakichkolwiek inwestycji lub przeróbek zmieniających jej dotychczasowy charakter, jakim w tym przypadku jest przeprowadzenie instalacji przez część budynku objętą współwłasnością - zgody wszystkich współwłaścicieli, zwłaszcza, że przeprowadzenie nowej instalacji przez stanowiące wspólną własność fundamentów zagraża integralności budynku, i z uwagi na jego stan techniczny i konstrukcję - może zagrozić katastrofą budowlaną". W odpowiedzi na skargę Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się natomiast do podniesionych w skardze zarzutów wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego wyjaśnił, iż: - w sprawie bezspornym jest, że zobowiązana samowolnie wykonała dodatkowy zbiornik ścieków, zgodnie z art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego stanowiący urządzenie instalacyjne, funkcjonalnie powiązane z istniejącym budynkiem, które w rozumieniu art. 51 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego poprzez prowadzone postępowanie naprawcze może doprowadzić do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego, - przywołane w skardze zarzuty, przez współwłaściciela nieruchomości dotyczą braku zgody współwłaścicieli na wykonanie przedmiotowych robót budowlanych, natomiast z dyspozycji art. 51, nie wynika konieczność przedłożenia zgody współwłaściciela wobec faktu zakończenia prac, gdyż w postępowaniu tym orzeka się wyłącznie o przydatności wykonanych robót, - wynikające z treści skargi roszczenia między skarżącą a zobowiązaną dot. rozporządzania rzeczą wspólną, z przywołaniem art. 199 kodeksu cywilnego, nie leżą w kompetencji organów nadzoru budowlanego, są przedmiotem rozstrzygnięć przez sądy cywilne, - należy zauważyć, że zobowiązana Koralewska wykonała we własnym zakresie odrębny zbiornik ścieków, wobec występujących konfliktów, gdy istniał zbiornik wspólny dla 2 wydzielonych lokali. W postępowaniu administracyjnym - doprowadzono wykonane prace do stanu zgodnego z prawem. Pion kanalizacyjny wspólny został i ścieki skarżącej z lokalu nr 2 na piętrze są odprowadzane istniejącym przyłączem do dotychczasowego zbiornika, natomiast zobowiązana wykona docelowo nowy przewód odprowadzający ścieki z jej lokalu nr 1 do nowego szamba usytuowanego na działce nr [...], której jest właścicielem, nie naruszając interesu prawnego skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne oceniają legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. I tak stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym nie posiada uprawnień do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy. Z powołanego przepisu wynika, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest wszechstronna, wykraczająca poza granice zarzutów skargi, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, w kontekście jej zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ten właśnie sposób, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że zarówno decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. , jak i zaskarżona decyzja Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy naruszają przepisy postępowania, a w szczególności zaskarżona decyzja zapadła bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, co miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej winny przestrzegać zasady praworządności tzn. działać na podstawie przepisów prawa. Zasada ta została podkreślona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) stanowiącym, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Przejawem takiego działania jest umożliwienie zgodnie z postanowieniem art. 10 kpa stronie uczestniczenia na każdym etapie postępowania administracyjnego oraz wypowiedzenie się w sprawie co do zebranego materiału dowodowego. W sprawie stwierdzenia wykonania przez zobowiązanego nałożonych w decyzji obowiązków niewątpliwie podstawowym środkiem dowodowym, który może to potwierdzić są oględziny przeprowadzone w terenie. Organ I instancji posłużył się tym środkiem dowodowym i w dniu 15 grudnia 2007 r. przeprowadził oględziny w terenie. Aby jednak posiadały one odpowiedni walor dowodowy przy ich przeprowadzeniu powinny być spełnione wymagania formalne wynikające z art. 79 § 1 kpa to jest strony postępowania powinny być zawiadomione o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu przynajmniej na 7 dni przed terminem. W rozpatrywanym przypadku brak jest potwierdzenia, że wszystkie strony postępowania były poinformowane o przeprowadzeniu oględzin. Protokół z tej czynności podpisała tylko K. K.. W związku z tym należy stwierdzić, że uprawnienia pozostałych stron postępowania zostały ograniczone, a postanowienia art. 79 § 1 kpa naruszone. Również treść protokołu wzbudza zastrzeżenia formalne nie wynika bowiem z niego w oparciu o co stwierdzono, iż obowiązek został wykonany właściwie. Nie odniesiono się również w nim do zastrzeżeń podnoszonych przez H. O.. Dlatego też te błędy procesowe jako mogące mieć wpływ na wynik postępowania legły u podstaw takiego orzeczenia sądowego. W związku z tym z uwagi na stwierdzone błędy w postępowaniu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Z uwagi na skutki prawne, jakie mogłoby wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 152 cytowanej ustawy stwierdził, że nie może ona być wykonana. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji powinny dokonać ustaleń faktycznych we wskazanym wyżej zakresie i od ich wyniku uzależnić dalszy przebieg postępowania. Natomiast na tym etapie za niewłaściwe należy uznać zarzuty skarżących odnoszące się do naruszenia przysługującego im prawa własności. Okoliczności te mogą stanowić przedmiot badania w postępowaniu przed Sadami powszechnymi w postępowaniu o ochronę prawa własności. Ponadto obowiązki nałożone na zobowiązanych wynikały z wcześniejszego ostatecznego orzeczenia administracyjnego, które nie stanowiło przedmiotu kontroli w tym postępowaniu.