II SA/Bd 257/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Tyliński asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], Starosta na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 3 i ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1265 ze zm.) orzekł o utracie przez P. L. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].11.2018 r. Decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, że decyzją z dnia [...].09.2012 r. orzeczono o uznaniu P. L. za osobę bezrobotną i jednocześnie orzeczono o odmowie przyznania prawa do zasiłku. W dniu [...].11.2018 r. bezrobotny otrzymał skierowanie do pracy w firmie W. sp. z o.o. we W. na stanowisku - czynności montersko-konfekcyjno-produkcyjno-logistyczne. W dniu [...].11.2018 r. bezrobotny przedstawił skierowanie z adnotacją pracodawcy z [...].11.2018 r., że odmówił przyjęcia propozycji pracy z powodu podjęcia innego zatrudnienia. W złożonym oświadczeniu bezrobotny wskazał, że odmawia przyjęcia propozycji pracy, ponieważ oferta, którą otrzymał z PUP, była niezgodna z jego oczekiwaniami, wniósł również o zamianę oferty pracy z agencji W. na stanowisku przedstawiciela handlowego. W dniu [...].12.2018 r. bezrobotny oświadczył, że nie podjął do tej pory pracy, jest w trakcie rozmowy i rekrutacji w firmie P. W dniu [...].12.2018 r. bezrobotny stawił się w PUP i wskazał, że firma P. odrzuciła jego kandydaturę, wobec czego nie dostarczy umowy o pracę. Organ, wskazując na przyczynę pozbawienia statusu bezrobotnego zawartą w art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz definicję "odpowiedniej pracy" zawartą art. 2 ust. 1 pkt 16 ww. ustawy podniósł, że ze zgłoszenia wolnego miejsca pracy wynika, iż pracodawca na stanowisko czynności montersko-konfekcyjno-produkcyjno-logistyczne poszukiwał osób posiadających co najmniej wykształcenie podstawowe bez doświadczenia w tym zawodzie, jak również osób z doświadczeniem. Bezrobotny wszystkie te wymogi spełnił. Organ dokonał również wykładni pojęcia "uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy w oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdzając, że strona nie wykazała istnienia uzasadnionej przeszkody, która uniemożliwiłaby podjęcie proponowanej pracy. Argument dotyczący niezgodności oferty z oczekiwaniami bezrobotnego w świetle wskazanego orzecznictwa nie jest, w ocenie organu, uzasadnioną przyczyną odmowy propozycji pracy. Również okoliczność podjęcia innej pracy, na którą powołał się bezrobotny, nie może stanowić usprawiedliwienia odmowy przyjęcia propozycji pracy, ponieważ na potwierdzenie tej okoliczności bezrobotny nie przedstawił żadnego dowodu. Organ wskazał, że odmowa w przypadku strony miała miejsce po raz pierwszy, wobec czego utrata statusu osoby bezrobotnej następuje na okres 120 dni. W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji P. L. poniósł, że oferowana przez PUP praca nie spełniała jego oczekiwań, ponieważ rodziła obawy o brak ochrony pracowników, czy też nadużywanie okresów ich zatrudnienia. Ponadto, była to oferta pracy skierowana do osób z wykształceniem podstawowym, odwołujący się natomiast posiada wykształcenie średnie plus kwalifikacje do pracy jako agent ubezpieczeniowy oraz przedstawiciel handlowy. Odwołujący się podniósł, że ukończył kursy komputerowe i że oczekuje ofert pracy zgodnych ze swoim wykształceniem i doświadczeniem. Skarżący podniósł również, że jest pacjentem poradni zdrowia psychicznego, w czym upatruje niepowodzenia w podjęciu zatrudnienia. Nie może również wykonywać pracy fizycznej. Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., [...], Wojewoda na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił argumentację organu pierwszej instancji wskazując, że pracodawca na stanowisku określonym, jako czynności montersko-konfekcyjno-produkcyjno-logistyczne poszukiwał osoby z wykształceniem co najmniej podstawowym, nie wymagał natomiast doświadczenia w pracy na podobnym stanowisku. Organ odwoławczy uznał, że PUP przedstawił odwołującemu się ofertę odpowiedniej pracy. Jak wskazał Wojewoda, oceny zdolności do pracy na danym stanowisku dokonuje lekarz medycyny pracy. W aktach PUP nie było natomiast jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego ograniczenia w wykonywaniu prac fizycznych. Wojewoda zwrócił uwagę, że ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie upoważnia osoby bezrobotnej do stawiania warunków instytucjom zatrudnienia i zgłaszania roszczeń w przedmiocie przedkładanej oferty. W takiej sytuacji bezrobotny nie jest uprawniony do żądania, aby organ kwalifikował podnoszony argument w postaci niechęci podjęcia pracy na danym stanowisku jako uzasadnioną przyczynę odmowy przyjęcia zatrudnienia. Organ odwoławczy dokonał również wykładni pojęcia "uzasadnionej przyczyny" wskazując, że jest to sytuacja, która tylko czasowo uniemożliwia podjęcie zaoferowanej pracy, ze względu na chorobę, wypadek lub inne nagłe zdarzenie. Podstawowym warunkiem, od którego zależy uzyskanie i utrzymanie statusu osoby bezrobotnej, jest bowiem zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Nie każdy zatem powód podawany przez bezrobotnego może być za taką uzasadnioną przyczynę uznany, a ocenę pozostawiono organowi, który obowiązany jest w tym zakresie odnieść się do okoliczności stanu faktycznego sprawy. Wojewoda zwrócił także uwagę na związany charakter decyzji wydanej w oparciu o art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy. Organ wskazał, że odwołujący się podczas pozostawania w ewidencji bezrobotnych od 2012 r. otrzymał kilka propozycji aktywizacji zawodowej i za każdym razem pracodawca wybierał innego kandydata. Wobec powyższego, wskazanie powodu odmowy w postaci pracy niezgodnej z oczekiwaniami i wykształceniem przez osobę posiadającą ponad 6-letnią przerwę w zatrudnieniu nie może stanowić "uzasadnionej przyczyny" w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy. W skardze wniesionej na powyższą decyzję P. L. podniósł, że ubiegał się o pracę zgodną z jego umiejętnościami oraz kwalifikacjami, które nabył przez lata kariery zawodowej. Praca, którą mu zaoferowano, była natomiast skierowana dla osób z wykształceniem podstawowym. Skarżący podniósł, że ma wykształcenie średnie techniczne. Przez 15 lat życia zawodowego pracował, jako sprzedawca w sklepie RTV, agent ubezpieczeniowy w firmie P. S.A., przez 11 lat prowadził własną działalność gospodarczą związaną z ubezpieczeniami, a przez pewien czas był kierownikiem ubezpieczeń grupowych w grupie P. S.A. Pracował również jako specjalista d/s reklamy i promocji na umowę o dzieło w telewizji [...] oraz w wydawnictwie regionalnego dziennika [...]. Skarżący wskazał również na swoje problemy ze zdrowiem psychicznym, będące skutkiem porażki na giełdzie i bankructwa. Podniósł, że chciałby wrócić do normalnego życia, w związku z czym prosił Urząd Pracy o oferty pracy zgodne z jego kwalifikacjami i wcześniejszym nabytym zawodowym doświadczeniem. Skarżący podniósł, że [...] listopada 2018 r. otrzymał skierowanie do zakładu produkcyjnego, gdzie nie jest wymagane doświadczenie ani wykształcenie, była to zwykła fizyczna praca przy produkcji na stanowisku montersko-konfekcyjnym-produkcyjno-logistycznym. Praca taka nie daje żadnych możliwości i rozwoju intelektualnego, w takiej pracy niema żadnej przyszłości, dlatego nie zgodził się na zatrudnienie i odrzucił świadomie taką formę zatrudnienia. Zdaniem skarżącego, dyskwalifikują go jego problemy zdrowotne. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało oddalić, bowiem organ wydający zaskarżona decyzję nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej skarżący kwestionuje pozbawienie go przez organy statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018r. poz. 1265 ze zm., dalej "ustawa o promocji zatrudnienia"). Zgodnie z treścią tego przepisu: Starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres: 120 dni w przypadku pierwszej odmowy, 180 dni w przypadku drugiej odmowy, 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy. Zgodnie z art. 33 ust. 4ca cyt. ustawy: Decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego oraz decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności Jak słusznie wskazały organy w treści obu decyzji wydanych w niniejszej sprawie, konstrukcja powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że decyzja wydana w oparciu o art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia jest decyzją związaną. Oznacza to, że w przypadku spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie, organ ma obowiązek dostosować się do jego treści, nie mając w tym względzie żadnej swobody decyzyjnej. Przepis ten zawiera jednak określenie nieostre, które organ zobowiązany jest zinterpretować w oparciu o przepisy, orzecznictwo sądowe, piśmiennictwo, własną wiedzę oraz doświadczenie. Określeniem tym jest "uzasadniona przyczyna". Jedynie właściwa interpretacja tego pojęcia pozwala na stwierdzenie, czy organ prawidłowo wypełnił dyspozycję zawartą w art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia. Przyczyny zatem powodujące odmowę przyjęcia pracy podzielić można na potrzeby wskazanego przepisu na przyczyny uzasadnione oraz nieuzasadnione. Tylko zaistnienie po stronie osoby bezrobotnej nieuzasadnionej przyczyny skutkować może pozbawieniem statusu bezrobotnego. Przyczyna uzasadniona to przyczyna, która powinna mieć przede wszystkim charakter obiektywny, zatem niezależny od osoby bezrobotnej, jako przykład można tu wskazać choćby wypadek, chorobę czy inne zdarzenie losowe, którego nie można było przewidzieć ani też mu zapobiec. Nie każdy zatem powód odmowy przyjęcia pracy uznać można za uzasadniony, pojęcie to interpretować należy wąsko, bowiem zasadniczym warunkiem, od którego zależy uzyskanie statusu osoby bezrobotnej, jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Wynika to z samej definicji bezrobotnego, które to pojęcie, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2, oznacza osobę "niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej (..)". Pojęcie uzasadnionej przyczyny należy w kontekście art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia interpretować łącznie z pojęciem "odpowiedniej pracy", które zdefiniowane zostało w art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu "odpowiednia praca" oznacza: zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin, za wykonywanie których osiąga miesięczne wynagrodzenie brutto, w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Biorąc zatem pod uwagę zacytowaną definicję należy dokonać oceny, czy oferta pracy przedstawiona skarżącemu stanowiła ofertę odpowiedniej pracy. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji "pracodawca (...) poszukiwał osoby z wykształceniem co najmniej podstawowym, nie wymagał natomiast doświadczenia w pracy na podobnym stanowisku. Pracodawca proponował umowę zlecenie ze stawką godzinową w wysokości 13,70/h. P. L. mieszka we W., oferta pracy pochodziła od pracodawcy mającego swą siedzibę na terenie tego miasta, zatem łączny czas dojazdu do miejsca zatrudnienia i z powrotem nie przekraczałby 3 godzin." Powyższa oferta spełnia kryteria odpowiedniej pracy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia. Skoro zatem oferta przedstawiona skarżącemu jest ofertą obiektywnie odpowiedniej pracy, przeanalizować należy, czy odmowa jej przyjęcia przez skarżącego motywowana jest przyczyną uzasadnioną czy też nieuzasadnioną. Skarżący wywodzi, że praca nie spełnia jego oczekiwań i stanowi pracę poniżej posiadanego przezeń wykształcenia oraz doświadczenia. Takie przekonanie skarżącego nie jest twierdzeniem obiektywnym, lecz subiektywnym. Wskazać należy, że art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia wskazuje jedynie na dolną granicę wymaganych kwalifikacji, używając wprost sformułowania "wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe", ustawa milczy natomiast odnośnie kwalifikacji zbyt wysokich. Takie kwalifikacje nie są okolicznością uniemożliwiającą podjęcie pracy na niższym stanowisku. Jak wskazał WSA w Poznaniu w wyroku z 26.10.2017 r. (sygn. akt II SA/Po 539/17), twierdzenie, że praca jest "poniżej kwalifikacji", w każdym razie gdy chodzi o kwalifikacje nieudokumentowane ukończonymi studiami czy szkoleniami zawodowymi, nie może być uznane za uzasadnioną przyczynę odmowy zatrudnienia w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia. Odmienne oczekiwania skarżącego odnośnie zakresu obowiązków czy wynagrodzenia w dalszym ciągu stanowią jedynie subiektywne twierdzenie skarżącego. Analizując konkretną sytuację skarżącego jako osoby bezrobotnej stwierdzić należy, że skarżący zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy od [...].09.2012 r. Jak wynika z akt sprawy, skarżący otrzymał od dnia zarejestrowania siedem skierowań do pracodawców krajowych, przy czym żadne z odbytych ze skierowania spotkań nie przyniosło skutku w postaci zatrudnienia skarżącego. Powyższa okoliczność oznacza, że skarżący na rynku pracy nie znajduje się od sześciu lat. Tak długa przerwa w życiu zawodowym powodować może problem z aktywizacją i powrotem do pracy. Sąd nie kwestionuje ani wykształcenia, ani doświadczenia skarżącego, niemniej jednak, biorąc pod uwagę okres pozostawania bezrobotnym, odmowa przyjęcia stanowiska nie może być w tej sytuacji uznana za zasadną. Każdy kolejny miesiąc pozostawania bez pracy powoduje coraz większą utratę wiedzy i doświadczenia. Osoby z dużą przerwą w zatrudnieniu mogą być (i najczęściej są) dla pracodawcy osobami mniej atrakcyjnymi z punktu widzenia przydatności do pracy. Skarżącemu jako osobie pozostającej bez pracy od 6 lat powinno zależeć na samym zatrudnieniu, zdobyciu nowego doświadczenia i umiejętności, co nie wyklucza awansu bądź też zmiany pracodawcy w późniejszym okresie. Skarżący przedstawioną ofertę określił, jako praca "nie dająca żadnych możliwości i rozwoju intelektualnego", wskazał, że "w takiej pracy nie ma żadnej przyszłości". Podniósł ponadto, że wie ze słyszenia o wyzysku pracowników przez pracodawcę i dużej rotacji pracowników. Takie okoliczności trudno zweryfikować w oparciu o niepotwierdzone informacje, nie można ich uznać za uzasadnioną przyczynę odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy. Bez zawarcia umowy o pracę i faktycznego podjęcia pracy nie można a priori twierdzić, że jej wykonywanie będzie się odbywało z naruszeniem przepisów. Natomiast w razie ich naruszenia po podjęciu zatrudnienia, pracownikowi służą środki prawne przewidziane przepisami prawa pracy. Odnieść należy się ponadto do kwestii, czy praca zaproponowana skarżącemu jest dla niego odpowiednia ze względów zdrowotnych. Skarżący wskazuje, że leczy się w poradni zdrowia psychicznego zwracając jednocześnie uwagę, że posiadane schorzenia wkluczają u niego możliwość pracy fizycznej. Zwrócić uwagę należy, że przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania danej pracy określić może jedynie lekarz medycyny pracy, nie zaś sam bezrobotny. Zaistnienie udokumentowanego przeciwwskazania zdrowotnego do wykonywania danej pracy oczywiście może stanowić uzasadnioną przyczynę odmowy przyjęcia odpowiedniej pracy, bowiem o odpowiedniej pracy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia mowa jest jedynie w sytuacji, gdy stan zdrowia pozwala bezrobotnemu na jej wykonywanie pracy. Niemniej stwierdzić należy, że samo przeświadczenie skarżącego, iż posiada przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania pracy fizycznej, to zbyt mało. Potrzeba jest obiektywnego potwierdzenia tej okoliczności. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że zasadnie organy orzekły o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Skarżący otrzymał od Urzędu Pacy ofertę pracy spełniającą kryteria z art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia, a odmowę przyjęcia propozycji pracy przez skarżącego uznać należy za nieuzasadnioną, dyktowaną subiektywnym przeświadczeniem skarżącego, że praca nie spełnia jego oczekiwań. W ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej wykładni pojęcia "uzasadnionej przyczyny", o której mowa w art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i stanowisko swe prawidłowo uzasadniły. Postępowanie zostało przeprowadzone w poszanowaniu zasad wyrażonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zwrócić uwagę należy na okoliczność, że w sentencji decyzji Starosta orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].11.2018 r., nie podając przy tym, na jaki okres czasu nastąpiła utrata statusu osoby bezrobotnej. Uchybienie to zostało dostrzeżone przez Sąd, nie ma ono jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ okres czasu, na jaki nastąpiła utrata statusu osoby bezrobotnej, wynika z treści uzasadnienia decyzji, w którym zapisano, że odmowa miała miejsce po raz pierwszy, stąd utrata statusu osoby bezrobotnej nastąpiła na okres 120 dni. Biorą pod uwagę powyższe, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1302), orzekł o oddaleniu skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.