II SA/Bd 258/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2012r. sprawy ze skargi H.Ś. na decyzję [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm., dalej powoływanej też jako "ustawa o kombatantach") w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie wniosku H. Ś. o przyznanie pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] (data wpływu do Urzędu pisma strony z dnia [...]) H. Ś. wystąpiła do organu z wnioskiem o przyznanie pomocy pieniężnej na zakup leków i opłacenie usług opiekuńczych. W związku z przedmiotowym wnioskiem organ pismem z dnia [...] zwrócił się do strony o jego uzupełnienie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, poprzez nadesłanie kserokopii zaświadczenia o uprawnieniach kombatanta lub wdowy po kombatancie wydanego przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Pełnomocnika Kierownika Urzędu, ewentualnie ZBOWiD lub Ministerstwo Polityki Socjalnej. W odpowiedzi na wezwanie strona w dniu [...] przekazała do Urzędu kserokopię legitymacji Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę. W toku prowadzonego postępowania stwierdzono także, że strona nie figuruje w ewidencji (prowadzonej przez Urząd) osób posiadających przyznane uprawnienia kombatanckie lub wdowca po osobie uprawnionej. Zdaniem organu przytoczone okoliczności uzasadniały wydanie decyzji umarzającą postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe na mocy art. 105 kpa. O pomoc pieniężną ze środków budżetowych będących w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych mogą się bowiem ubiegać tylko osoby posiadające uprawnienia kombatanckie lub osoby pozostałe po kombatancie, o których mowa w ustawie o kombatantach. Natomiast wnioskodawca, który nie posiada uprawnień kombatanckich i występuje równocześnie o przyznanie pomocy pieniężnej na podstawie ustawy o kombatantach, nie dysponuje interesem prawnym do składania takiego wniosku. Konsekwencją braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy jest zaś, jak podsumował organ, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Dlatego też w myśl art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z uwagi na okoliczność, że w przedmiotowej sprawie taka decyzja została podjęta przez organ w dniu [...], organ stwierdził, że związku z tym należało tą decyzję jako zgodną z prawem utrzymać ją w mocy. Na powyższą decyzję H. Ś. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wskazując że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, zwróciła się do Sądu z prośbą o szczególne rozpatrzenie sprawy, z uwzględnieniem jej trudnej sytuacji wynikającej z podeszłego wieku, problemów zdrowotnych i braku środków finansowych. Skarżąca powołała się, tak jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na okoliczność wykonywania od 13 roku życia, przez okres 3 lat i 6 miesięcy, w ciężkich warunkach pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym u Niemca. Wskazała również, że wystąpiła z wszelkimi niezbędnymi dokumentami do Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę i, że nie zdawała sobie sprawy, żeby z takimi dokumentami wystąpić także do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych celem uzyskania uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać zaskarżone rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego. Nie może natomiast rozpoznając sprawę kierować się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W razie zaś stwierdzenia naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, Sąd stwierdził, że skarga strony nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, określają m.in. warunki i zasady przyznawania kombatantom i innym osobom uprawnionym pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 wskazanej ustawy. W świetle przepisu art. 19 ust. 1 ustawy o kombatantach, kombatantom i innym osobom uprawnionym, a także podmiotom określonym w przepisie art. 19 ust. 2a, może być przyznana doraźna lub okresowa pomoc pieniężna, jeżeli znajdują się oni w trudnych warunkach materialnych oraz w przypadku zaistnienia zdarzeń losowych. Pomoc taka może być również przyznana na częściowe pokrycie kosztów zakupu wózka inwalidzkiego, sprzętu rehabilitacyjnego, dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych do rodzaju inwalidztwa, opłacanie pomocy pielęgnacyjnej, a w stosunku do niewidomych oraz ciężko poszkodowanych inwalidów - kosztów zakupu innego, ułatwiającego pracę i życie, sprzętu pomocniczego. Wskazaną pomoc, należącą do zadań zleconych gminy, przyznaje i udziela, z wyjątkiem osób pobierających rentę inwalidy wojennego, kierownik ośrodka pomocy społecznej, działający z upoważnienia rady gminy (art. 19 ust. 4 ustawy). Kryteria, formy i tryb przyznawania tej pomocy określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów (Dz.U. z 1998 Nr 53 poz. 334), które warunkuje możliwość jej udzielenia od spełnienia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Omawiana pomoc pieniężna z art. 19 ust. 1 ustawy o kombatantach jest przyznawana przez kierownika pomocy społecznej z Państwowego Funduszu Kombatantów (§1 i 2 rozporządzenia), w oparciu o podział środków na tą pomoc dokonany przez KU ds. KiOR (art. 19 ust. 3 ustawy). W szczególnie natomiast uzasadnionych przypadkach, stosownie do treści art. 19 ust 6 ustawy o kombatantach, w/w uprawnionym osobom, na ich wniosek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w przywołanym rozporządzeniu z dnia 17 kwietnia 1998 r. Także jednak i w tym wypadku wymogiem ustawowym możliwości przyznania pomocy pieniężnej jest posiadanie przez podmiot wnioskujący statusu osoby posiadającej uprawnienia kombatanckie (kombatant lub inna osoba uprawniona, o której mowa w art. 2 i 4 ustawy o kombatantach) bądź osoby będącej wdowom lub wdowcem pozostałym po takiej osobie, stosownie do przepisów ustawa o kombatantach. Z uwagi na okoliczność, że KU ds. KiOR dysponując ograniczonym budżetem, nie przekazuje - jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę - gminom środków na udzielenie pomocy pieniężnej dla wskazanych osób w trybie art. 19 ust. 1 ustawy o kombatantach, w przedmiotowej sprawie wniosek skarżącej o przyznanie pomocy pieniężnej na zakup lekarstw i opłacenie usług opiekuńczych należało potraktować jako szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa we ww. przepisie art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach. Przyznanie jednak pomocy w trybie ww. przepisu nie było możliwe, albowiem skarżąca, pomimo wezwania organu nie przedstawiła dowodu wskazującego, iż spełniła one warunek podmiotowy możliwości ubiegania się o taką pomoc, w postaci odpowiedniego zaświadczenia o uprawnieniach kombatanta lub wdowy po kombatancie wydanego przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Pełnomocnika Kierownika Urzędu, ewentualnie ZBOWiD lub Ministerstwo Polityki Socjalnej. Brak dowodu potwierdzającego, że skarżąca jest osobą posiadającą uprawnienia kombatanckie lub osobą pozostałą po kombatancie, o których mowa w ustawie o kombatantach, świadczy o braku podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przepis z art. 105 ust. 1 kpa stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub części organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub części. Wskazać należy, że bezprzedmiotowość postępowania występuje w sytuacji, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot postępowania (sprawę administracyjną), określonych w art. 1 pkt 1 kpa (elementy o charakterze podmiotowym, jak i przedmiotowym), dla zrealizowania którego postępowanie zostało wszczęte, co organ powinien rozważyć w świetle przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie i ustalonego stanu faktycznego w dniu podejmowania decyzji (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. akt III ARN 50/95). Z bezprzedmiotowością postępowania mamy więc do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94). Skoro więc w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie legitymowała się właściwym dokumentem wykazującym jej uprawnienie do ubiegania się o pomoc pieniężną określoną w art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach, to tym samym należało uznać postępowania zainicjowane wnioskiem strony za bezprzedmiotowe, z uwagi na brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy o przyznanie pomocy pieniężnej w trybie przepisów ustawy o kombatantach, co też zasadnie i zgodnie z prawem uczynił KU ds. KiOR, i co w konsekwencji przesądza o braku podstaw do uwzględnienia skargi strony. Odnosząc się natomiast do wniosku skargi o szczególne rozpatrzenie sprawy, z uwzględnieniem trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącej, należy wyjaśnić, że sądy administracyjne dokonują kontroli zaskarżonych decyzji jedynie pod kątem legalności (zgodności z prawem) wydanego aktu prawnego. W związku z tym, jak już Sąd wcześniej wskazał, nie jest ich rolą badane sprawy z punktu widzenia kryteriów słuszności, sprawiedliwości społecznej, czy też jakiś szczególnych pozaprawnych okoliczności danej sprawy. Oznacza to, że przesądzenie o zgodności z prawem kontrolowanej decyzji, obliguje Sąd do oddalenie skargi i wyklucza możliwość oceny sprawy pod kątem innych niż legalność kryteriów odnoszących się do danej sprawy. W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na odstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.