II SA/Bd 262/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2009r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego oddala skargę T. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej. Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie sprawy administracyjnej: W dniu [...] listopada 2008 r. T. D. zgłosił się do pośrednika pracy w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy. W tym również dniu otrzymał od pośrednika pracy ofertę pracy na stanowisku dozorcy w firmie [...] w B., której odmówił przyjęcia powołując się na zły stan zdrowia. W celu określenia zdolności do podjęcia pracy na stanowisku dozorcy ds. monitoringu skarżący został skierowany na badania lekarskie. Z zaświadczenia lekarza medycyny pracy z dnia [...] listopada 2008 r. wynika, że T. D. jest zdolny do pracy na stanowisku dozorcy ds. monitoringu z zaleceniem pracy siedzącej. W związku z powyższym pośrednik pracy w dniu [...] listopada 2008r. wydał skierowanie do pracy na stanowisku dozorcy i zobowiązał T. D. do rozliczenia się z w/w propozycji pracy do [...] grudnia 2008r. W tym dniu stawił się skarżący u pośrednika pracy celem rozliczenia się z propozycji pracy i złożył pisemne wyjaśnienie, iż miał problemy z kontaktem telefonicznym jak, również osobistym z pracodawcą. Pośrednik pracy ustalił, iż nie ma problemu z kontaktem telefonicznym z pracodawcą oraz wydał stronie w dniu [...] grudnia 2008r., kolejne skierowanie do pracy oraz zobowiązał do rozliczenia się z w/w propozycji pracy do [...] grudnia 2008r. W dniu [...] grudnia 2008r. stawił się skarżący u pośrednika pracy, składając pisemne oświadczenie, że zgłosił się do firmy, i przedstawił pracodawcy skierowanie do pracy na stanowisku dozorca. Pracodawca potwierdził, iż w dniu [...] grudnia 2008 stawił się pan T. D. w sprawie pracy, nie przedkładając skierowania od pośrednika pracy. Po przeprowadzonej rozmowie pracodawca napisał na kserze przedstawionego zaświadczenia lekarskiego, że ze strony T. D. brak jest chęci i gotowości do podjęcia pracy. Ponadto T. D. w dniu [...] grudnia 2008r. u pracodawcy odmówił przyjęcia propozycji pracy na stanowisku dozorcy podając jako przyczynę to, iż lekarz medycyny pracy wydał zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do zajmowania stanowiska dozorcy - ds. monitorowania (praca siedząca), więc nie może przyjąć pracy jako dozorca obiektu. W dniu [...] grudnia 2008 r. pracodawca M. J. złożył oświadczenie, z którego wynika, iż tworzone miejsce pracy ma charakter siedzący, tj. nie wymaga częstych obchodów dozorowanego terenu (max 2-3 razy dziennie). Ponadto dozorowana posesja posiada zdalną obsługę bramy wjazdowej i domofon. Od wyznaczonego miejsca nadzoru, odległość do najbardziej oddalonego miejsca posesji nie przekracza 50 m. Cała posesja jest oparkaniona i znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie innych chronionych obiektów. Do posesji prowadzi jedna droga dojazdowa. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] orzekł o utracie przez T. D. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] grudnia 2008 r. wskazując, iż zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 1071 ze zm.), bezrobotny traci status bezrobotnego, jeżeli odmówi bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym w miejscu pracy. Organ powołując się na opinię doradcy zawodowego, uznał, że stanowisko pracy dozorcy jest zaliczane do charakteru pracy bardzo lekkiej i lekkiej. Przeciwwskazaniem zdrowotnym do wykonywania czynności na stanowisku dozorcy jest zaburzenie niewielkiego stopnia sprawności kończyn dolnych, stwierdzone przez lekarza specjalistę. Istnieje jednak możliwość przystosowania stanowiska pracy, poprzez ograniczenie lub wykluczenie wymagań stanowiska pracy dotyczących sprawności kończyn dolnych oraz takie zorganizowanie stanowiska pracy, aby można było wykonywać ją w pozycji siedzącej. Organ podkreślił także, iż z akt sprawy wynika, że strona nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a tym samym podana przez T. D. przyczyna odmowy nie jest uzasadniona. Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. D. wywodząc, że twierdzenia zawarte w decyzji jakoby odmówił podjęcia pracy są nieprawdą. T. D. w odwołaniu podniósł, że PUP skierował go i opłacił badanie u lekarza medycyny pracy, który stwierdził, że jest zdolny do wykonywania pracy w charakterze dozorcy - stanowisko ds. monitoringu (...) praca siedząca. Skierowanie do pracy dotyczyło wykonywania czynności dozorcy. Odwołującemu bardzo zależało na tej pracy. Pracodawca jednak oświadczył, iż na stanowisko dozorcy d/s monitoringu nie może przyjąć, gdyż: nie posiada monitoringu tylko domofon i zdalnie otwieraną bramę. Może natomiast zatrudnić w charakterze dozorcy. Skarżący zarzucił, że PUP myli dwa różne zawody: zawód dozorcy z zawodem dozorcy d/s monitoringu i kwestionuje zalecenia lekarza do wykonywania pracy siedzącej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że przedłożona propozycja pracy jest odpowiednią dla strony w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bowiem z przedłożonej organowi odwoławczemu II instancji dokumentacji wynika, że T. D. posiada wykształcenie zawodowe i zawód wyuczony - ogrodnik. Ponieważ pracodawca M. J. nie określił żadnych formalnych wymogów dla stanowiska, na które organizowano nabór, należy przyjąć, że oferowana praca była odpowiednia dla strony. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że zainteresowany konsekwentnie powołuje się na dostarczone zaświadczenie, twierdząc, że proponowaną pracę na stanowisku dozorcy należy zaliczyć do "ciężkich prac fizycznych" W przekazanym organowi odwoławczemu II instancji materiale dowodowym znajduje się opinia doradcy zawodowego, który wskazuje, że opis stanowiska pracy dozorcy znajdujący się na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej nie wyklucza możliwości zatrudnienia na stanowisku dozorcy osoby z zaburzeniami sprawności kończyn dolnych. Zawód dozorcy został opisany jako praca lekka (w kategorii obciążenia fizycznego). Doradca zawodowy zwrócił również uwagę na fakt, że podstawą do określenia ograniczonej sprawności narządu ruchu jest orzeczenie Powiatowej lub Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności (dowód: opinia doradcy zawodowego). Organ podniósł także, że w aktach sprawy znajdują się wyjaśnienia pracodawcy, do którego skierowano T. D., z treści których wynika, że pracodawca liczył się z doposażeniem stanowiska pracy w system monitoringu przemysłowego (zakładając zatrudnienie osoby niepełnosprawnej), zaś z opisu stanowiska pracy wynika, że tworzone stanowisko pracy miało mieć charakter siedzący i wymagało obchodów maksymalnie 2 do 3 razy dziennie. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił decyzji, że została oparta na fałszywych przesłankach, bowiem odmowa przyjęcia oferowanej pracy spowodowana była brakiem kwalifikacji zawodowych do zajmowania stanowiska ochraniarza posesji. Powołał się również na orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do zajmowania stanowiska dozorcy do spraw monitoringu, która jest pracą siedzącą. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wywiedzione w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne badają czy wydawane przez te organy akty prawne nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania. Nadto badają czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.), biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowody. Przystępując do oceny zgodności z prawem poddanej kontroli sądowej decyzji organu, wskazać należy, iż zapadła ona w postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.). Regulacja ta definiuje warunki, jakim odpowiadać musi osoba uzyskująca status bezrobotnego. W treści art. 2 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy określone zostały przesłanki konieczne dla nabycia statusu bezrobotnego, a jedną z nich jest zdolność i gotowość do podjęcia (w przypadku osoby pełnosprawnej) zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie, lub służbie lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika z powyższego, status osoby bezrobotnej jest zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Konsekwentnie do tego trzeba przyjąć, iż nie każdy podmiot pozbawiony pracy, znajdujący się w trudnej sytuacji życiowej i materialnej, jest osobą bezrobotną w rozumieniu prawa. Istota uprawnień osoby bezrobotnej nie wynika, bowiem z samego faktu braku źródła dochodów, lecz ustawodawca powiązał te uprawnienia ze stosowną aktywnością osoby pozostającej bez takich źródeł w przezwyciężaniu sytuacji, w jakiej się znalazła (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1998 r. sygn. II SA 565/98 publ. LEX nr 41865). Jedną z form takiej aktywności jest gotowość osoby bezrobotnej do podjęcia zaoferowanej jej pracy, jeżeli praca ta spełnia określone w art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy, warunki odpowiedniej pracy. Odmowa przyjęcia bez uzasadnionej przyczyny oferty odpowiedniej pracy skutkuje, stosownie do brzmienia art. 33 ust. 4 pkt 3 cytowanej ustawy, wydaniem decyzji pozbawiającej zainteresowanego statusu osoby bezrobotnej. Z akt sprawy bezspornie wynika, iż skarżący został zapoznany z przywołanymi regulacjami prawnymi, o czym świadczą jego podpisy złożone na załącznikach do karty rejestracyjnej bezrobotnego. T. D. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna już w lipcu 1993 roku, miał zatem pełną świadomość uprawnień i obowiązków wynikających z posiadania tego statusu. Powoływanie się skarżącego na stan zdrowia, który uniemożliwia mu podjęcie pracy, przy braku stosownych dokumentów np. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie może mieć żadnego wpływu na ocenę możliwości przyjęcia odpowiedniej pracy. Propozycja wykonywania pracy kwalifikowanej jako lekka – na stanowisku dozorca z całą pewnością jest pracą odpowiednią. Istotne dla oceny sytuacji skarżącego jest oświadczenie o braku gotowości do podjęcia pracy tłumaczone złym stanem zdrowia – zaburzeniami sprawności kończyn dolnych. Oświadczenie T. D. o braku gotowości podjęcia jakiejkolwiek pracy świadczy o tym, iż skarżący nie jest bezrobotnym oczekującym na ofertę pracy, czy aktywizację zawodową, bowiem nie wyraża zgody na podjęcie zaproponowanej pracy w charakterze dozorcy, gdzie zawód ten zaliczany jest do kategorii o lekkiej uciążliwości fizycznej. Tym samym skarżący nie może zachować statusu osoby bezrobotnej. Nie można uznać za uzasadnioną przyczynę odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy, podanej przez skarżącego braku kwalifikacji czy też złego stanu zdrowia bez uprawdopodobnienia tej okoliczności właściwym orzeczeniem. Pod pojęciem "uzasadnionej przyczyny", o której mowa w art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy należy rozumieć takie sytuacje, które tylko czasowo uniemożliwiają podjęcie zaoferowanej pracy. Do takich przyczyn bez wątpienia należy zaliczyć chorobę bezrobotnego, jego krótkotrwały wyjazd z przyczyn losowych, czy też w poszukiwaniu pracy, o których jednak zobowiązany jest poinformować w ściśle określonym terminie właściwy urząd pracy. Podana przez skarżącego przyczyna wskazuje natomiast na brak gotowości podjęcia przez niego jakiejkolwiek pracy. Wskazać ponadto należy, iż status osoby bezrobotnej nabywa się wskutek rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, na podstawie wniosku złożonego przez osobę zainteresowaną, a więc z jej własnej inicjatywy. Wobec tego należy stwierdzić, iż jest to dobrowolne uprawnienie, a nie nakładany z urzędu obowiązek prawny. Natomiast z chwilą przyznania statusu bezrobotnego na osobie, której taki status przyznano, ciążyć zaczynają z woli ustawodawcy pewne obowiązki, których nie przestrzeganie wywołuje określone prawem skutki. Nie bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje również przyjęcie przez skarżącego a priori założenia, iż zaoferowana jemu praca będzie pracą ciężką i nieodpowiadającą jego kwalifikacją zawodowym. Takie stanowisko skarżącego, nie poparte nawet próbą sprawdzenia u ewentualnego pracodawcy charakteru pracy czy też jej uciążliwości, wskazuje raczej na brak chęci podjęcia pracy, nie zaś na postawę cechującą się dążeniem do rozwiązania problemu jego bezrobotności. Bez jakiegokolwiek uzasadnienia skarżący wskazuje też, iż proponowana praca jest pracą ochraniarza. Nie mając prawa do noszenia broni, skarżący podnosi, że nie może przyjąć propozycji zatrudnienia. Taka argumentacja nie znajduje oparcia w okolicznościach niniejszej sprawy. Na na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, organy orzekające w przedmiotowej sprawie zobligowane były do wydania decyzji pozbawiającej T. D. statusu osoby bezrobotnej. Wyżej wskazany przepis zobowiązuje starostę, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 cytowanego aktu prawnego, do pozbawienia statusu bezrobotnego takiego podmiotu nieposiadającego źródła zarobkowania, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jak już wyżej wskazano jednym z ustawowych warunków nabycia statusu bezrobotnego jest pozostawanie w gotowości do podjęcia zaproponowanej pracy. W sytuacji nie wywiązania się z tego obowiązku starosta jest zobowiązany wydać decyzję o pozbawieniu danej osoby statusu bezrobotnego. Z tych względów stanowisko organów administracji, które odmówiły zachowania prawa do posiadania statusu osoby bezrobotnej Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za słuszne i nie znajdując uzasadnienia do uwzględnienia wniesionej skargi orzekł jak w sentencji po myśli art. 151 p.p.s.a.