II SA/Bd 262/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję [...] Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej sp. z o.o. w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. odrzucić skargę 2. zwrócić od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz W. D. kwotę [...] zł ([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r., skierowanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, W. D. zwrócił się do K. sp. z o. o. w B. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dostawy energii cieplnej do budynku przy al. [...] w B. w 2020 r., tj. o podanie maksymalnej mocy cieplnej dostarczonej do energii cieplnej do ww. budynku w 2020 roku, a zarejestrowanej przez ciepłomierz w węźle cieplnym przynależnym do budynku (wraz z typem i numerem ciepłomierza, z wartością maksymalnej mocy cieplnej i daty jej wystąpienia zarejestrowanej przez ciepłomierz, daty odczytu ciepłomierza) oraz o przekazanie urzędowo potwierdzonej kopii faktury za ciepło za grudzień 2020 roku, wystawionej przez dostawcę ciepła (K. z o.o. w B.) dla odbiorcy I. w B. w części dotyczącej przedmiotowego budynku. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], Prezes Zarządu K. w B. odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji ze względu na fakt, iż wnioskodawca nie jest odbiorcą ciepła, a jedynie osobą zamieszkałą w zasobach I. , który to podmiot jest stroną łączącej K. umowy, a jej treść stanowi tajemnicę, odmówił udzielenia wnioskowanej informacji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca wielokrotnie zwracał się do Spółki z wnioskiem o udostępnienie informacji w zakresie objętym umową zawartą pomiędzy K. Spółka z o.o. a I. w B.. Każdorazowo był informowany, że treść zawartej z I. umowy stanowi tajemnicę oraz że dane związane z jej wykonywaniem tj. stany liczników, wysokości faktur, zużycie ciepła nie mogą być przekazywane osobom trzecim, a taką właśnie dla K. z o.o. jest wnioskodawca, niezależnie od tego, czy ta osoba powołuje się na postanowienia Konstytucji RP, czy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podstawą powyższego jest w szczególności porozumienie zawarte pomiędzy K. z o.o. a I. , na mocy którego wskazane dokumenty i informacje zostały objęte tajemnicą podmiotów. Wskazano nadto, że w celu uzyskania wnioskowanych informacji wnioskodawca powinien zwrócić się do I. , a takie stanowisko Spółka głosi niezmiennie, o czym wnioskodawca winien wiedzieć w związku z poprzednimi wnioskami o udostępnienie informacji dot. łączącej K. z o.o. z I. umowy i decyzjami Prezesa Zarządu w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej. W. D. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, kierując skargę w formie wiadomości e-mail na adres skrzynki poczty elektronicznej K. . Wniósł o uchylenie decyzji, zobowiązanie K. do udzielenia mu informacji zgodnie z wnioskiem oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie: – art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim z przepisów tych wynikają zasady ograniczenia prawa do informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieuzasadnionej odmowie udzielenia informacji, niespełniającej warunków proporcjonalności i konieczności dokonanego ograniczenia, nieznajdującej podstaw w potrzebie ochrony wartości prawnie chronionych, – art. 2 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, poprzez błędne zastosowanie polegające na niepoprawnym przyjęciu, że udostępnienie żądanych informacji naruszyłoby tajemnicę przedsiębiorcy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu spółki K. , reprezentowany przez radcę prawnego J. K., wniósł o jej oddalenie, zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według właściwej taryfy radcowskiej i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz w aktach wskazanych spraw sądowych na okoliczność ich treści, w tym w szczególności porozumienia o zastrzeżeniu tajemnicy przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu podniesiono w szczególności, że żądana informacja nieprzetworzona służyć ma wyłącznie interesowi prywatnemu skarżącego (jako materiał dowodowy w sporze), który popadł w konflikt z odbiorcą ciepła jako osoba korzystająca z lokalu mieszkalnego w budynku przy ul. [...]. [...]. Wskazał, że nie ma kompetencji aby rozstrzygać ten konflikt ani udzielać pomocy prawnej jego uczestnikom. Wskazał, że skarżący nie jest odbiorcą ciepła dostarczanego do budynku, którym jest Instytut [...]). Ze względu na postanowienia umowy kompleksowej łączącej organ z tym podmiotem, w szczególności dotyczące poufności nie jest możliwe udostępnienie osobie trzeciej informacji, w szczególności w zakresie faktury VAT za dostarczane ciepło. W piśmie z dnia 15 lipca 2021 r. pełnomocnik K. , przekazując akta sprawy, podniósł, że skarga nie została skutecznie wniesiona, albowiem przybrała ona formę wiadomości e-mail skierowanej na skrzynkę poczty elektronicznej K. . W piśmie z 16 lipca 2021 r. wskazał z kolei, że jako spółka prawa handlowego świadcząca powszechnie dostępne usługi przesyłowe, której właścicielem jest jednostka samorządu terytorialnego, nie jest zobowiązana do prowadzenia i posiadania skrzynki ePUAP. Wezwaniem z dnia 10 stycznia 2022 r. Sąd zobowiązał skarżącego, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, do jej własnoręcznego podpisania lub przesłanie podpisanego egzemplarza skargi. Skarżący w dniu 13 stycznia 2022 r. przesłał w zakreślonym terminie skargę podpisaną elektronicznym podpisem zaufanym na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu. Pismem z dnia 28 marca 2022 r. pełnomocnik K. poinformował, że wnioskowana informacja została skarżącemu udostępniona w załączeniu do pisma z dnia 17 marca 2022 r. W piśmie z dnia 7 maja 2022 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, skarżący podtrzymał argumentację skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Podstawą prawną wydanej w sprawie decyzji był art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2167 – dalej "u.d.i.p."), który przewiduje, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Merytoryczne rozpoznanie skargi do sądu administracyjnego poprzedza kontrola jej formalnej dopuszczalności, której elementem jest m.in. wniesienie jej w sposób i w formie uregulowanej przepisami p.p.s.a. Zgodnie z art. 54 § 1 i § 1a p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio. Przepis art. 49a, dodany nowelą z 10 kwietnia 2019 r., określa sposób potwierdzenia przez sąd wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej, którą jest dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Po otrzymaniu skargi w formie elektronicznej organ ma obowiązek potwierdzić wniesienie takiej skargi w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2070) – dalej "u.i.p.p.", na wskazany przez skarżącego adres elektroniczny. Skarga na decyzję Prezesa Zarządu K. z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], została przez skarżącego wniesiona poprzez przesłanie jej w dniu 1 lutego 2022 r. na skrzynkę poczty elektronicznej (e-mail) K. w Bydgoszczy. Wiadomość stanowiąca skargę nie została opatrzona podpisem elektronicznym ani zaufanym, na dokumencie widniało za to faksymile podpisu odręcznego. W ocenie Sądu skierowanie skargi do sądu administracyjnego w formie pisma elektronicznego skierowanego do odbiorcy na jego skrzynkę e-mail, która nie jest elektroniczną skrzynką podawczą, nie może być uznane za skuteczne wniesienie skargi "w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu", o czym mowa w art. 54 § 1a p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 pkt 17 u.i.p.p. elektroniczna skrzynka podawcza organu, to "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego". W myśl zaś art. 3 pkt 4 u.i.p.p. środki komunikacji elektronicznej to środki komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344). Zgodnie z art. 16 ust. 1a u.i.p.p., podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji oraz zapewnia jej obsługę. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną przez adres elektroniczny rozumieć należy oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. III OSK 4856/21 (dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, nie jest zatem tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym. Funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet w rozumieniu art. 3 pkt 13 u.i.p.p.). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3). W przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zatem pismo (podanie, wniosek, skarga) zostało przesłane drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie poświadczenia przedłożenia pozwala przyjąć przez nadawcę, że dokument ten wpłynął do urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt: II FZ 483/19, dostępne jw.). Poczta elektroniczna (adres e-mail) stanowi bez wątpienia środek komunikacji elektronicznej i jest objęta definicją w art. 3 pkt 4 u.i.p.p., nie jest jednak tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej. "Zwykła" skrzynka mailowa nie musi spełniać standardów właściwych elektronicznej skrzynce podawczej ePUAP. Nie jest przedmiotem sporu to, że K. sp. z o. o. w B. nie posługuje się elektroniczną skrzynką podawczą ePUAP, a do komunikacji w środowisku cyfrowym wykorzystuje adres poczty elektronicznej [email protected]. Abstrahując od tego, czy spółka KPEC jest podmiotem zobowiązanym do prowadzenia elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 7 u.i.p.p. (pełnomocnik K. przedstawił w tej kwestii negatywne stanowisko), istotną okolicznością dla oceny dopuszczalności wniesionej skargi było to, że skoro adresat wniosku skarżącego nie posługiwał się instrumentem opisanym w art. 54 § 1a p.p.s.a., to jedyną prawidłową formą wniesienia skargi pozostała "tradycyjna" forma pisemna (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Skarżący nie skorzystał z tej formy wniesienia skargi, ani też z formy wniesienia skargi drogą elektroniczną w rozumieniu art. 54 § 1a p.p.s.a. Skarga nieodpowiadająca przewidzianej prawem formie jest zatem niedopuszczalna zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Dostrzec i przyznać należy, że w toku postępowania sądowego zainicjowanego skargą wystosowane zostało do skarżącego wezwanie m.in. o przedłożenie podpisanego egzemplarza skargi, z czego skarżący wywiązał się w przepisanym terminie. Konsekwencją procesową jego wykonania w niniejszym postępowaniu jest zaś to, że skarga na decyzję doręczoną w dniu 29 grudnia 2020 r. w przepisanej prawem formie (dokumentu podpisanego podpisem elektronicznym) wpłynęła bezpośrednio do Sądu w dniu 13 stycznia 2022 r., a więc z oczywistym przekroczeniem terminu do jej wniesienia, tj. 30 dni od dnia doręczenia decyzji – art. 53 § 1 w zw. z art. 53 § 4 p.p.s.a. (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 24 marca 2022 r., sygn. IV SA/Po 1018/21, dostępne jw.). Niedopuszczalność skargi miała w niniejszej sprawie zatem dwojaki charakter. Z jednej strony była ona niedopuszczalna już w sposób pierwotny z uwagi na wadliwą formę jej wniesienia. Z drugiej - z uwagi na przedłożenie Sądowi, na jego wezwanie, skargi w formie podpisanego dokumentu elektronicznego po terminie do wniesienia tej skargi - była ona również spóźniona. Mając powyższe na uwadze Sąd postanowił jak w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O zwrocie wpisu (200 zł) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 oraz art. 225 p.p.s.a.