II SA/Bd 263/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. i W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej pozwolenia na użytkowanie postanowił: oddalić wniosek. I W dniu 15 marca 2013 r. (uzupełniony 15 kwietnia 2013r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) M. G. i W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. II Wniosek swój uzasadnili trudną sytuacją materialną i zdrowotną. Prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Mają na utrzymaniu małoletnią córkę. Od listopada 2012 r. ze skarżącymi zamieszkują rodzice męża skarżącej wymagający stałej opieki. W zamian za opiekę rodzice ,,przekazali" dom, który przeznaczony jest na sprzedaż. Ponadto podali, że z nimi zamieszkują ich pełnoletnie dzieci, które prowadzą samodzielne gospodarstwa domowe. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawców składa się ze świadczeń rentowych i łącznie wynosi [...] zł. W uzasadnieniu wniosku podali, że w dniu 27 marca 2013 r. rodzina udzieliła im pożyczki na kwotę [...] zł, która przeznaczona została w całości na rozbudowę domu. Posiadają dwa domy o powierzchni odpowiednio [...] m2 i [...] m2. Oświadczyli, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Wskazali, że miesięcznie ponoszą opłaty w wysokości [...] zł. Opłaty te dotyczą mediów, ubezpieczenia oraz spłaty rat kredytu. Dochód skarżących wg zeznań podatkowych PIT-36 za 2011 r. wyniósł [...] zł; PIT-37 za 2012 r. wyniósł [...] zł. Według wyciągów z rachunku bankowego na konto skarżących w miesiącach od stycznia do marca 2013 r. włącznie wpływało wynagrodzenie z Fabryki Cukierniczej K. S.A. w T. na łączna kwotę [...] zł. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: III Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. IV W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało m.in. to, iż skarżący dysponują dochodem uzyskiwanym z dwóch różnych źródeł tj. z tytułu świadczeń rentowych oraz wynagrodzenia z Fabryki Cukierniczej K. S.A. w T. w łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Poza tym podali, że spłacają kredyt oraz zaciągnęli pożyczkę na kwotę [...] zł, która przeznaczona została w całości na rozbudowę domu. Wreszcie uiścili wpis sądowy w przedmiotowej sprawie w wysokości 200 zł. Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Skarżący co prawda powołują się na trudną sytuację zdrowotną, jednakże w żaden sposób jej nie udokumentowali np. poprzez wykaz wydatków związanych z zakupem leków czy przedstawienie dokumentacji medycznej. Zaznaczyć w tym miejscu wypada, że jeden ze skarżących otrzymuje wynagrodzenie z Fabryki Cukierniczej K. S.A. w T., a więc musi posiadać odpowiednie predyspozycje zdrowotne aby podołać wysiłkowi jakie stawiane są pracownikowi w zakładzie pracy. Nadmienić przy tym należy, że pierwotnie w formularzu PPF wnioskodawcy nie ujęli tego dochodu, wynikł on dopiero z analizy wyciągów z rachunku bankowego. V Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej nie posiada znamion wyjątkowości. Zasadność wniosku skarżącego Referendarz sądowy rozpatrywał w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, które zostały przedstawione powyżej. Z rozważań tych można wysnuć wniosek, że koszty ustanowienia pełnomocnika nie powinny stanowić dla strony nadmiernego obciążenia. Tym bardziej, że wpis sądowy w kwocie 200 zł został uiszczony. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ewentualnym aczkolwiek nie koniecznym kosztem dla strony jest ustanowienie pełnomocnika. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Zgodzić się należy z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.), iż podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżący zaś posiadają majątek oraz stały dochód. Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i majątek. Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.