II SA/Bd 273/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2018 r. sprawy ze skargi E. D., działającego przez kuratora E. P.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2017r. nr [...] Burmistrz [...], na podstawie art. 13 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 36 pkt 2 lit. o, art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 106 ust. 4, art. 107 i art. 109 ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił świadczenia z pomocy społecznej w formie niepieniężnej - skierowania E. D. do domu pomocy społecznej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w dniu [...].2017 r. E. P., kurator działająca w imieniu i na rzecz częściowo ubezwłasnowolnionego E. D., złożyła w imieniu swojego podopiecznego wniosek o umieszczenie go w domu pomocy społecznej oświadczając, że jest w posiadaniu postanowienia Sądu Rejonowego w [...] o umieszczeniu E. D. w domu pomocy społecznej, bez jego zgody. Organ wskazał, że jak wynika z rodzinnego wywiadu środowiskowego, E. D. odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w [...] do [...] 2018 r. Wskazując na treść art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organ podniósł, że wniosek nie mógł zostać uwzględniony, bowiem osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. W odwołaniu od tej decyzji kurator działająca w imieniu i na rzecz E. D. podniosła, że powyższa decyzja uniemożliwia skorzystanie jej podopiecznemu z przysługującego mu prawa do zwolnienia warunkowego oraz pozbawia go zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych w momencie opuszczenia zakładu karnego. Kurator wskazała, że jej podopieczny złożył uprzednio wniosek o zwolnienie warunkowe, jednak wycofał go w obawie, że nie będzie miał gdzie się udać po zwolnieniu. Kurator zwróciła również uwagę, że jej podopieczny nie będzie korzystał ze świadczenia z pomocy społecznej przebywając w zakładzie karnym, ale z momentem jego opuszczeniu. W ocenie kurator, art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie może być interpretowany literalnie, ale należy uwzględniając zasady współżycia społecznego, interpretować go na korzyść obywatela. Decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015r., poz. 1659 ze zm.), art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017r., poz. 1769 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, iż art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie określa przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby osobę można było skierować do domu pomocy społecznej. W ocenie Kolegium odbywanie przez E. D. kary pozbawienia wolności tj. przebywanie w jednostkach penitencjarnych (termin zakończenia kary - [...] 2018 r.) w związku z uzyskaniem uprawnienia do starania się o zwolnienie w trybie warunkowym stanowi podstawę do ubiegania się o umieszczenie w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Organ odwoławczy ustalił, że E. D. dnia [...] 2016 r. złożył wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbywania kary, jednakże wniosek wycofał i sąd umorzył postępowanie w tym zakresie. Wobec powyższego organ wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń społecznych. W związku z powyższym, osoba przebywająca w zakładzie karnym nie może starać się o przyznanie świadczeń z prawa pomocy i fakt odbywania kary pozbawienia wolności jest samoistną przesłanką do odmowy przyznania tego rodzaju świadczeń. W skardze wniesionej na powyższą decyzję E. D., reprezentowany przez kuratora, E. P. zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu niezgodność z zasadami współżycia społecznego oraz z zasadami etyki. Skarżący wskazał, że odmawiając mu wyznaczenia miejsca w konkretnym DPS-ie, z którego może skorzystać dopiero po opuszczeniu zakładu karnego, pozbawia się go zaspokojenia jego podstawowych potrzeb bytowych w momencie opuszczenia przez niego zakładu karnego. W ocenie skarżącego na wyznaczenie takiego miejsca trzeba czekać przez wiele miesięcy a nawet lat. Podniósł, że w dniu [...].2018r. wystąpił ponownie z wnioskiem do Sądu Okręgowego w B. o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Zdaniem skarżącego, utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, jest równoznaczne z pozbawieniem go prawa do przedterminowego zwolnienia warunkowego. Skarżący zwrócił ponadto uwagę, że jego mieszkanie zostało sprzedane w drodze egzekucji komorniczej. Został również pozbawiony renty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Sądy administracyjne, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zaskarżona decyzja administracyjna może zostać uchylona jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej "P.p.s.a.". Sąd, zgodnie z art.134 § 1 P.p.s.a, rozpoznając sprawę, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W sprawie niniejszej Sąd, rozpoznając sprawę na podstawie akt administracyjnych, w których zebrano cały materiał dowodowy stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, odpowiadają prawu. Zaskarżeniu podlegała w przedmiotowej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...], którą organ ten odmówił świadczenia z pomocy społecznej w formie niepieniężnej skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej. Materialnoprawną podstawę wydania obu zapadłych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769). Zgodnie z art. 13 ust. 1 tej ustawy, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem ust. 1a. Jak stanowi natomiast art. 13 ust. 1a ustawy, przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Wskazać należy, że treść przywołanego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych, ma on charakter bezwzględnie obowiązujący i nie daje organowi możliwości zastosowania uznania administracyjnego. Powyższe oznacza, że w sytuacji, w której organ ustali, że osoba w stosunku do której wnioskowane jest świadczenie z pomocy społecznej odbywa karę pozbawienia wolności, organ nie ma możliwości innej, niż wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia. Intencja ustawodawcy wyłączenia możliwości przyznawania osobom odbywającym karę pozbawienia wolności świadczeń z pomocy społecznej, wiąże się z tym, że osoby osadzone utrzymywane są całkowicie przez państwo, Nie muszą zatem samodzielne dbać o zaspokajanie swoich podstawowych potrzeb, takich jak odpowiednie warunki mieszkaniowe, opieka zdrowotna, posiłki czy odzież, ponieważ te są gwarantowane osobom osadzonym ze strony zakładu karnego. Wobec okoliczności utrzymywania osób pozbawionych wolności z budżetu państwa, brak racjonalnego uzasadnienia wspierania tych osób dodatkowymi świadczeniami, które wszakże również finansowane są przez państwo. Jak wynika z akt sprawy, skarżący odbywa karę pozbawienia wolności od dnia [...] 2012 r. do dnia [...] 2018 r. Oznacza to, że w dniu złożenia wniosku o umieszczenie skarżącego w Domu Pomocy Społecznej (wniosek z dnia [...].2017r., wpływ do organu w dniu [...]2017r.), skarżący karę pozbawienia wolności odbywał już od kilku lat. Okoliczność ta nie jest sporna, nie ma zatem żadnej wątpliwości, że organ zasadnie zastosował w sprawie niniejszej art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zwrócić bowiem uwagę należy, że rozpatrując wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia organ uwzględnia stan faktyczny i prawny istniejący na dzień złożenia wniosku. Nie jest możliwe, aby organy oceniły sytuację wnioskodawcy na przyszłość. Organ musi kierować się przesłankami rzeczywistymi nie hipotetycznymi, nawet jeśli wskazuje na nie praktyka czy doświadczenie życiowe. Istnieje wszakże możliwość, że z chwilą opuszczenia zakładu karnego nastąpi zmiana sytuacji skarżącego, czego nie można przewidzieć na dzień wydania decyzji. Kurator skarżącego wnioskowała o umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej, co ma oczywiście racjonalne uzasadnienie, ponieważ skarżący spełnia przesłanki z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jednakże konstrukcja tej ustawy jest klarowna i w przypadkach, w których ustawodawca zezwala organowi na samodzielną decyzyjność jest to wyraźnie określone. W pozostałych sytuacjach organ związany jest ustawowymi przesłankami, których wystąpienie lub nie, warunkuje przyznanie bądź nieprzyznanie świadczenia. Nie ma wobec powyższego racji skarżący, argumentując skargę niezgodnością zaskarżonej decyzji z zasadami współżycia społecznego oraz z zasadami etyki. Okoliczności te nie mają bowiem żadnego znaczenia w świetle wystąpienia przesłanki odbywania kary wolności przez osobę starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie jest również zasadne warunkowanie składania wniosku o przedterminowe zwolnienie warunkowe rozstrzygnięciem w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie niepieniężnej – skierowania do domu pomocy społecznej. Prawidłowa kolejność z punktu widzenia przepisów ustawy o pomocy społecznej zakłada bowiem zakończenie kary pozbawienia wolności i dopiero w dalszej konsekwencji staranie się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak już wskazano nie ma żadnej możliwości uzyskania świadczeń w trakcie odbywania kary, o której mowa. Sąd rozumie trudną sytuację skarżącego. Rozpoznając sprawę nie może jednak kierować się ani współczuciem ani zasadami współżycia społecznego. Rolą Sądu jest jedynie kontrola zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa i skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.