II SA/Bd 275/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję SKO we W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [..] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję P. Miasta W. z dnia [...] grudnia 2012 r nr [..] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zwraca ze Skarbu Państwa ( Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy ) na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu. Decyzją z [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta[...], Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych MOPR we [...] orzekł o uchyleniu w całości: - decyzji z [...] r. o przyznaniu w okresie od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. prawa do zasiłku rodzinnego na K. i A. J., dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad jednym dzieckiem w okresie od 1 listopada 2011 r. do 7 marca 2012 r. na A. J. oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 na rzecz K. J., - decyzji z [...] r., na mocy której strona nabyła prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad jednym dzieckiem w okresie od 8 marca 2012 r. do 31 października 2012 r. na A. J., o przyznaniu - zasiłku rodzinnego w okresie od 1 listopada 2011 r. do 30 listopada 2011 r. na K. J. w wysokości 91 zł miesięcznie, - zasiłku rodzinnego w okresie od 1 listopada 2011 r. do 30 listopada 2011 r. na A. J. w wysokości 68 zł miesięcznie, - dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego opieka nad jedynym dzieckiem w okresie od 1 listopada 2011 r. do 30 listopada 2011 r. w wysokości 400 zł miesięcznie, 3. odmowie przyznania: - zasiłku rodzinnego w okresie od 1 grudnia 2011 r. do 31 października 2012 r. na K. J., - zasiłku rodzinnego w okresie od 1 grudnia 2011 r. do 31 października 2012 r. na A. J., - dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w okresie od 1 grudnia 2012 r. do 31 października 2012 r. na A. J., - jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 na K. J. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na mocy decyzji z dnia [...]r. i [...]r. strona miała uprawnienie do świadczeń rodzinnych. W dniu 24 października 2012 r. strona poinformowała organ, że od 26 września 2011 r. mąż strony podjął zatrudnienie. Wobec powyższego organ wznowił postępowanie w przedmiocie wydanych decyzji i uwzględniając zmianę sytuacji dochodowej strony organ wydał skarżone orzeczenie. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca podnosząc, że nie zgadza się z nią z uwagi na to, iż przeliczenie dochodu na jednego członka rodziny jest nieadekwatne do zaistniałego stanu i nie dotyczy wszystkich miesięcy od 1 grudnia 2011 r. do 31 października 2012 r. Wskazuje, że mąż pracował w [...] Banku na umowę zlecenie z prowizyjnym systemem wynagrodzeń. Pierwsze wynagrodzenie otrzymał w listopadzie 2011 r. w kwocie 2870,39 zł natomiast w miesiącach wrzesień, październik i grudzień wynagrodzenie wynosiło 0 zł. Decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie organ oparł o dochody rodziny uzyskane w 2010 r. Z dniem 26 września 2011 r. sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie w związku z podjęciem zatrudnienia przez męża strony. Okoliczność ta nie była znana organowi w dniu wydania decyzji. Poinformowano go o tym fakcie dopiero w dniu 24 października 2012 r. Tym samym wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nie znana organowi, uzasadniając wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2011/2012 na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Organ wydał decyzję, którą uchylił decyzje przyznające świadczenia rodzinne na okres zasiłkowy 2011/2012 i orzekł o uprawnieniu do świadczeń rodzinnych w miesiącu listopadzie 2012 r. i odmowie przyznawania świadczeń rodzinnych w okresie grudzień 2011 r. do 31 października 2012 r. Decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o którym mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł na okres zasiłkowy 2011/2012. Ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego dotyczy okresu zasiłkowego 2011/2012 tym samym podstawę ustalenia uprawnienia stanowi dochód rodziny uzyskany w 2010 r. Bezspornym pozostaje ustalenie dochodu rodziny za 2010 r. w wysokości 36163,61 zł. Z zaświadczenia z urzędu skarbowego wynika, że dochód małżonków w roku poprzedzającym okres zasiłkowy (2010 r.) stanowił 46569,47 zł. Podatek należny wynosił 3256 zł, składka na ubezpieczenie społeczne 3064 zł a składka na ubezpieczenie zdrowotne stanowi 4085,63 zł. Tym samym miesięczna wysokość dochodu rodziny w roku 2010 wynosi 3013,63 zł. /(46569,47 - 3256-3064,17 - 4085,69):12/ Po okresie tym nastąpiła zamiana sytuacji rodziny poprzez uzyskanie i utratę dochodu. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek (...) na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszego o utracony dochód. Natomiast w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych - § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne z dnia 2 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 881). Ustawodawca w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących od dnia 1 stycznia 2012 r. definitywnie określił sposób ustalania dochodu w sytuacji zarówno utraty jak i uzyskania dochodu - art. 5 ust. 4 i 4b cytowanej ustawy. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego (po roku) kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Biorąc pod uwagę utratę dochodu wskutek uzyskania przez wnioskodawczynię prawa do urlopu wychowawczego w okresie od 8 września 2011 r. do 7 marca 2012 r. a następnie od 8 marca 2012 r. do 23 października 2013 r. dochód uzyskany przez rodzinę w 2010 r. należy pomniejszyć o dochód utracony przez M. J. Stanowi on miesięcznie 2014,46 zł. Wobec czego miesięczny dochód rodziny stanowiący podstawę oceny uprawnień do przyznania świadczeń rodzinnych wynosi 999,17 zł a na jedną osobę w rodzinie 249,79 zł. Wynika to z powyższych wyliczeń: dochód utracony :/32456,67 -4372-1042,02-2878,19/: 12= 2014,46 zł. Miesięczny dochód z uwzględnieniem dochodu utraconego:/3013,63 - 2014,46= 999,17 zł :4 osoby= 249,79 zł. Dochód ten uprawnia rodzinę do przyznania świadczeń rodzinnych. Jednakże z uwagi na podjęcie zatrudnienia przez męża wnioskodawczyni zmieniła się sytuacja dochodowa rodziny poprzez uzyskanie dochodu. Dochód z tytułu zatrudnienia podjętego 26 września 2011 r. został uzyskany w kwocie 2870,39 zł w miesiącu listopadzie 2011 r. W tej sytuacji po uwzględnienie dochodu uzyskanego, dochód rodziny stanowiący podstawę oceny uprawnienia do świadczeń rodzinnych wynosi 967,39 zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych. Wynika to z wyliczeń: 999,17 +2870,39 = 3869,56 zł: 4 osoby= 967,39 zł, 967, 39 zł> 504. Tym samym wnioskodawczyni od miesiąca następującego po uzyskaniu dochodu /grudnia 2011 r./ nie jest uprawniona do świadczeń rodzinnych. W skardze do Sądu M. J. zarzuciła, że organ powołał się na art. 5 ust. 4 pkt b ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy czym pierwotna decyzja z 28 września 2011 r. nie mogła być oparta na tym przepisie, gdyż wszedł on w życie dopiero 1 stycznia 2012 r. na podstawie ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z 19 sierpnia 2011 r. Ponadto utraciły moc przepisy wykonawcze (obowiązywały do 1 stycznia 2012 r.) - rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Stosownie do art. 18 ust. 3, gdy dochód powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Organ natomiast stosował nowe i stare przepisy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postanowieniem z 13 listopada 2012 r. organ wznowił postępowanie zakończone decyzjami z 28 września 2011 r. i 15 marca 2012 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawach przyznanych świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2011 -2012 na dzieci K. i A. J. Powołana podstawa wznowienia postępowania dotyczy wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Tą nową okolicznością było podjęcie przez męża skarżącej- P. J. zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia i uzyskanie dochodu, który miał wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Organ ustalił, że mąż skarżącej podjął zatrudnienie od 26 września 2011 r. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, tj. muszą dotyczyć przedmiotu sprawy i mieć znaczenie prawne wpływając na zmianę treści decyzji. W wyroku NSA z 25 czerwca 1985 r. sygn. akt I 198/85 (ONSA 1985, Nr 1, poz. 35) sąd uznał, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Decyzja o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wydana była [...]r. Nowa okoliczność w postaci zatrudnienia męża skarżącej miała znaczenie dla organu w związku z osiągnięciem dodatkowego dochodu. W uzasadnieniu decyzji z 10 grudnia 2012 r. wydanej po wznowieniu postępowania organ wskazał jednak, że pomimo zatrudnienia od 26 września 2011 r. mąż skarżącej uzyskał dochód z pierwszego pełnego miesiąca tj. listopada 2011 r. Oznaczałoby to, że dochód mający wpływ na prawo do świadczeń został uzyskany po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie ([...]r.), a więc dotyczy okoliczności faktycznej o charakterze istotnym, powstałym po wydaniu ostatecznej decyzji. Nie można zatem uznać, że w takiej sytuacji okoliczność istotna istniała w dniu wydania ostatecznej decyzji. Organ powołując się na art. 3 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że sprawy o świadczenia rodzinne, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wskazał, że podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych, a zatem dotychczasowych też przepisach wykonawczych tj. rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), obowiązującego do 31 grudnia 2011 r. W myśl tego uregulowania, zawartego w § 18 ust. 1 rozporządzenia w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Dochody stanowiące podstawę do ustalenia prawa do świadczeń to dochody z 2010 r. natomiast doliczenie dotychczasowego dochodu po tym okresie, lecz jak wynika z uzasadnienia decyzji, uzyskano już po wydaniu decyzji, co narusza art. 145 § 1 pkt 5 kpa a w konsekwencji ma wpływ na wynik rozstrzygnięcia merytorycznego o modyfikacji uprawnienia, wydanego na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Organ również niekonsekwentnie powołał się na art. 5 ust. 4 a (cytując treść wstępu 4b), który wszedł w życie 1 sierpnia 2012 r., natomiast uprzednio wskazywał na konieczność stosowania przepisów dotychczasowych. Wprawdzie przyjmuje się, że decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa dotknięta jest wadą nieważności w związku z uznaniem wystąpienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, jeżeli wznowienie postępowania nastąpi na skutek wystąpienia nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, które powstały po wydaniu uchylonej decyzji ostatecznej (wyrok NSA z 20 listopada 1984 r. I SA 1111-1112/84 GAP 1987, Nr 24 s. 44 czy wyrok z 29 marca 1985 r. III SA 1051/84 GAP 1987, Nr 6 s. 46), to w okolicznościach rozpoznawanej sprawy niewątpliwie podjęcie zatrudnienia przez męża skarżącej nastąpiło przed wydaniem decyzji natomiast moment uzyskania dochodu i jego wpływ na wydaną decyzję wymaga ponownej analizy. Przeciwko stwierdzeniu nieważności przemawia też fakt, że decyzja wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 pkt 2 dotyczy także decyzji z 15 marca 2012 r., a w świetle wskazanych okoliczności wymaga także ponownego ustalenia kiedy organ dowidział się o nowej okoliczności mającej wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Tu należałoby uznać na podstawie ustalonych okoliczności, że nie byłoby podstaw do stwierdzenia nieważności. Z uwagi jednak na konieczność ustalenia istotnej dla sprawy okoliczności dowiedzenia się o okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa i momentu uzyskania dochodu mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia przy wydaniu decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa w odniesieniu do dwóch rozstrzygnięć, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Na podstawie art. 152 ppsa orzeczono jak w pkt 2 wyroku, natomiast o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 ppsa.