II SA/Bd 276/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] Wójt Gminy W. odmówił wymeldowania z pobytu stałego E. G. i jej małoletniej córki N. G. z lokalu mieszkalnego w miejscowości W. ul. W., gm. W. W uzasadnieniu wskazał, iż J. G. wystąpił z prośbą o wymeldowanie E. G. oraz córki N. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego w miejscowości W., którego jest właścicielem, ponieważ jak podał, E. G. wraz z dzieckiem opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego w październiku 2003r. i wyprowadziła się do rodziców. Wnioskodawca podał także nową okoliczność w sprawie, którą było przeprowadzenie rozwodu i przedstawił odpis wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] 2005r. orzekającego rozwód (wyrok nie zawiera wzmianki o prawomocności). Jak podkreślił organ I instancji jest to drugi wniosek skarżącego o wymeldowanie. Poprzednio wydana w tym przedmiocie decyzja Wójta Gminy W. została uchylona decyzją Wojewody [...], natomiast skarga wniesiona przez J. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy - oddalona. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż E. G. nie opuściła mieszkania dobrowolnie. Została do tego zmuszona, a przebywając u rodziców deklarowała chęć powrotu do mieszkania. Zatem jego opuszczenie nie miało charakteru trwałego. Organ wskazał, iż ustalając, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 87 poz. 960 z 2001; z późno zm.) należy badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Opuszczenie miejsca stałego pobytu musi bowiem mieć charakter jednoznacznie dobrowolny, pozbawiony przemocy i elementów przymusu. Tymczasem w niniejszej sprawie, opuszczenie mieszkania przez E. G. oraz małoletnią córkę N. G. nie mogło w ocenie organu być uznane za dobrowolne. Wskazuje na to materiał dowodowy w tym wyroki sądów uznające J. G. za winnego naruszania nietykalności cielesnej E. G. Organ podkreślił, iż przez "opuszczenie" miejsca pobytu stałego należy rozumieć dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego adresu bez dopełnienia obowiązku meldunkowego, któremu nie towarzyszy zamiar powrotu. Takie opuszczenie lokalu nie może być spowodowane przymusem fizycznym ani psychicznym. Od powyższej decyzji J. G. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i wymeldowanie byłej żony wraz z córką. Podkreślił, że opuściły one jego mieszkanie dobrowolnie i na stałe. Decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i dokonał wymeldowania E. G. i małoletniej N. G. z pobytu stałego w lokalu przy ul. W. w W. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż organ I instancji wydając decyzję o odmowie wymeldowania E. G. i małoletniej N. G. z adresu pobytu stałego w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ( cyt. powyżej) postąpił niezgodnie z przepisami tej ustawy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. nr 78 póz. 716). Uznał, że dowody zebrane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zostały niewłaściwie zinterpretowane i wskazał, że w postępowaniu odwoławczym pojawiły się nowe dowody wskazujące na to, że centrum życiowe skarżącej i jej małoletniej córki nie znajduje się pod adresem stałego zameldowania. Organ wskazał ponadto, że od czasu wydania decyzji Wojewody [...] uchylającej decyzję Wójta Gminy W. w sprawie wymeldowania skarżącej i jej nieletniej córki z pobytu stałego, nie podjęła ona żadnej próby zamieszkania w miejscu stałego zameldowania co więcej, nie zgłaszała w tym czasie uprawnionym organom tj. policji czy prokuraturze faktu utrudniania zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Ponadto, od momentu złożenia przez J. G. drugiego wniosku o wymeldowanie skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych dowodów, które mogłyby potwierdzić jej zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu, jak również nie złożyła żadnego oświadczenia woli w tej kwestii, oraz nie była zainteresowana prowadzonym postępowaniem odwoławczym. Nową okolicznością w sprawie było natomiast rozwiązanie małżeństwa stron. Ponadto, jak wynika z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji skarżąca wraz z córką mieszka w miejscowości U. Pobyt ten, poza miejscem stałego zameldowania nosi charakter pobytu stałego w rozumieniu artykułu 6 ust. I ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy wskazał, iż skarżąca będąc stroną postępowania, nie wnioskowała o przesłuchanie żadnego świadka zarówno w I jak i II instancji, nie udowodniła i nawet nie próbowała udowodnić konsekwentnego podejmowania środków prawnych w celu powrotu do miejsca stałego zameldowania. To przeczy domniemaniu o zamiarze powrotu do przedmiotowego lokalu, tym bardziej, że w toku postępowania administracyjnego nie deklarowała jednoznacznie takiego zamiaru. Z dowodów zebranych przez organ II instancji nie wynikał również fakt konsekwentnego dążenia skarżącej do zamieszkania pod adresem pobytu stałego. Nadto, nie został jednoznacznie udowodniony związek pomiędzy bezsprzecznie udowodnionym faktem przemocy w 2003r., a nie podejmowaniem później prób powrotu do przedmiotowego lokalu. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie wymeldowania, konieczną przesłanką jest opuszczenie lokalu, które w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, musi mieć charakter trwały i winno ono być następstwem zamiaru osoby opuszczającej lokal. Ustalenie, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymagało zatem, zbadania tego zamiaru, a w szczególności wykazania, że nastąpiło zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu wskazujące, iż centrum życiowe osoby wymeldowywanej znajduje się w innym miejscu. W ocenie organu odwoławczego okoliczność ta w przypadku skarżącej i jej małoletniej córki została udowodniona. W obliczu przedstawionych faktów i zgromadzonych dowodów należało zdaniem organu II instancji przyjąć, że opuszczenie lokalu było dobrowolne. Wojewoda podkreślił, iż meldunek jest czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym, nie stwarzającym uprawnień do mieszkania i pobytu w nim, i jest pochodny od faktu stałego pobytu, mającego oczywiście legalny charakter. Zgodnie z wyrokiem NSA - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2003r. (II SA/Po 1128/2002), "ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Zameldowanie pod określonym adresem potwierdza zatem jedynie miejsce zamieszkania osoby, a nie legalność jej pobytu w określonym lokalu". Meldunek jest czynnością rejestracyjną mającą na celu głównie zapewnienie zgodności zapisów w aktach ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osoby. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Nie wystarczy więc sama wola strony, wola bowiem musi występować łącznie z faktycznym przebywaniem w miejscu zameldowania. Utrzymanie istniejącego stanu co do skarżącej byłoby fikcją meldunkową. Postępowanie meldunkowe ma na celu zapewnienie zgodności ewidencji ze stanem faktycznym. Na powyższą decyzję E. G. złożyła skargę do sądu wnosząc o jej uchylenie. Podniosła, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się do przytaczania orzeczeń Ośrodków Zamiejscowych Naczelnego Sądu Administracyjnego, które mają uzasadniać zajęte przez organ stanowisko. Stwierdziła, że organ" instancji nie zauważył, że opuszczenie przez nią mieszkania spowodowane było naruszeniem przez jej męża (teraz już byłego) nietykalności cielesnej, co zostało stwierdzone prawomocnymi wyrokami Sądowymi, a z akt tych spraw nie został przeprowadzony dowód. W skazała, iż nie przebywa w miejscu swojego zameldowania, z przyczyn obiektywnych, gdyż uniemożliwiał jej to, jak wskazują wyroki sądu karnego, były mąż. Argumentowała, iż nie opuściła dobrowolnie miejsca swego zamieszkania i dlatego nie wymeldowała się, stąd też nie widzi obowiązku zameldowania się gdziekolwiek na pobyt czasowy. Wskazała, iż w trudnej sytuacji życiowej została przygarnięta przez swoich rodziców wraz dzieckiem, bo nie miałaby gdzie mieszkać. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 87 poz. 960 z 2001 r. z późno zm. ). Zgodnie z jego treścią organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie )wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego, lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle tego przepisu nie ma potrzeby badania przez organy samorządu uprawnień oznaczonej osoby do przebywania w konkretnym lokalu. Słusznie organy rozpoznające sprawę zwróciły uwagę, że w obecnym stanie prawnym ewidencja służy wyłącznie do rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też, poprzez rozstrzygnięcia własne, zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy. W tym miejscu podkreślić należy, że według art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym, warunkującym zameldowanie na pobyt stały jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, zaś o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nie przebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Prezentowane przez skarżącą w niniejszej sprawie stanowisko nakazało zbadanie, czy nastąpiło opuszczenie przez nią lokalu w sensie przeniesienia w inne miejsce centrum życiowego i czy miało ono charakter dobrowolny. Z akt sprawy wynika, że Wnioskodawca występował dwukrotnie o wymeldowanie żony i córki. Wydana w tym przedmiocie po raz pierwszy decyzja Wójta Gminy W. została uchylona z uwagi na stwierdzenie braku dobrowolności opuszczenia lokalu przez stronę. Niemniej jednak jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, od momentu wydania tej decyzji skarżąca nie podjęła próby zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Nadto, nie zgłaszała w tym czasie uprawnionym organom, tj. policji czy prokuraturze faktu utrudniania zamieszkiwania. Nie przedstawiła również żadnych nowych dowodów, które mogłyby potwierdzić jej zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu, jak również nie złożyła żadnego oświadczenia woli w tej kwestii, nie interesowała się również prowadzonym postępowaniem odwoławczym. Należy również podkreślić, iż sytuacja skarżącej uległa zmianie z uwagi na rozwiązanie małżeństwa stron przez rozwód. Z zeznań świadków i przeprowadzonych w dniu 29 sierpnia 2005r. oględzin lokalu wynika, iż opuściła ona wraz z córką miejsce stałego pobytu przenosząc swoje centrum życiowe pod inny adres w miejscowości Ustronie. Skoro tak, to w ocenie sądu organ odwoławczy zasadnie opowiedział się co do trwałego charakteru pobytu skarżącej pod nowym adresem w rozumieniu artykułu 6 ust. I ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 19 marca 1981 r. SA 314/81(ONSA 1981/1 poz. 24, OSPiKA 1981/11 poz.191)."O charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, jednakże w razie wątpliwości co do charakteru pobytu organ administracji państwowej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli takiej osoby co do jej zamiaru. O ocenie charakteru pobytu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty". Należy podkreślić, że skarżąca będąc stroną postępowania, nie wnioskowała o przesłuchanie żadnego świadka zarówno przed organem I instancji jak i przed organem odwoławczym, nie udowodniła i nawet nie próbowała udowodnić konsekwentnego podejmowania środków prawnych w celu powrotu do miejsca stałego zameldowania, np. zgłaszania faktu utrudnienia zamieszkiwania właściwym organom - policji, prokuraturze. Udowodnione akty przemocy, które mogłyby świadczyć o braku dobrowolności opuszczenia lokalu miały miejsce w 2003r. Od czasu uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia o odmowie wymeldowania Jej z pobytu stałego w lokalu, skarżąca nie podejmowała żadnych prób powrotu do miejsca stałego zameldowania, co przeczy domniemaniu o zamiarze powrotu do przedmiotowego lokalu, tym bardziej, że skarżąca w toku niniejszego postępowania administracyjnego nie deklarowała jednoznacznie takiego zamiaru. Wobec powyższego Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego co do dobrowolnego charakteru opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego lokalu bowiem jej postawa w toku przeprowadzonego postępowania nie wskazywała na to by skarżąca skorzystała z przysługujących jej środków do dochodzenia swojego prawa do zamieszkiwania w tym lokalu. Jak przyjęto w orzecznictwie administracyjnym "przez opuszczenie lokalu o jakim mowa w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych (...), rozumie się opuszczenie dobrowolne, nie jest dobrowolnym takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw." (wyrok NSA - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 21 maja 2002 r. II SA/Wr 1941/99) Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 29 stycznia 2001 r. (V SA 1342/2001) "Pojęcie opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania użyte wart. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Tekst jednolity: Dz. U. 1984 Nr 32 póz. 174) należy interpretować w sposób zobiektywizowany, poprzez stwierdzenie faktów, tzn. faktu opuszczenia lokalu obejmującego także sytuację przymusowego opuszczenia lokalu oraz faktu niedopełnienia wymeldowania. W sprawie wymeldowania, konieczną przesłanką jest opuszczenie lokalu. Opuszczenie lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 (cytowanego powyżej) musi mieć charakter trwały. Winno ono być następstwem zamiaru osoby opuszczającej lokal. Ponieważ w niniejszej sprawie nastąpiło niewątpliwie opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu przez skarżącą, a przeprowadzone postępowanie wykazało, że nastąpiło także zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu, to należy przyjąć, iż centrum życiowe skarżącej znajduje się w innym miejscu. Skoro tak, to spełnione zostały przesłanki określone wart. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wobec czego okoliczność przeniesienia centrum życiowego skarżącej należy uznać za udowodnioną. Trafnie więc organ przyjął, że utrzymanie zameldowania skarżącej na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie ona nie przebywa, stwarzałoby fikcję meldunkową. Nadto, słusznie uznał, że niepodjęcie przez skarżącą we właściwym czasie działań faktycznych oraz prawnych, gwarantujących jej powrót do przedmiotowego lokalu oznaczało, że brak było u niej rzeczywistej woli przebywania na stałe w tym lokalu. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obowiązkiem skarżącej jest zameldowanie się na pobyt stały pod adresem, gdzie aktualnie zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270; ze zm.) orzekł jak w sentencji.