II SA/Bd 289/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia [...] Sędziowie: Sędzia [...] Sędzia [...] Protokolant [...] po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu [...] czerwca 2008r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2008r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Na podstawie art. 12 ust. 1, art. 16 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w zw. z art. 104 Kpa Prezydent Miasta B. decyzją z [...] lutego 2008 r. – nr [...]. orzekł o odmowie J. M. umorzenia należności w [...] zł z tytułu wypłacanej od [...].10.2005 do [...].12.2006 r. zaliczki alimentacyjnej dla Sz. M. Rozpoznając odwołanie J. M. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżoną decyzją z [...] marca 2008 r. – Nr [...] wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 12 ust. 1, art. 16 ww. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 130, poz. 992) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy decyzję z [...] lutego 2008 r. Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ wskazał, że stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5%. Wskazano, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną, z orzeczonym na stałe umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, z częściowo ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednakże ustalony stopień niepełnosprawności pozwala na podjęcie pracy w warunkach chronionych. Zainteresowany nie wykazał, że dołożył należytej staranności, która prowadziłaby do podjęcia zatrudnienia i zmniejszenia zaległości pomimo, iż organ pierwszej instancji udostępnił informacje o możliwości podjęcia pracy w warunkach chronionych. Umorzenie zaliczki alimentacyjnej stanowiłoby przeniesienie obowiązku ze skarżącego na Państwo, co pozbawiłoby skarżącego możliwości poszukiwania sposobów zarobkowania wskutek czego dążyłby do zmniejszenia zadłużenia z tytułu zaległości alimentacyjnych. Podkreślono, że organ zobowiązany jest stać na straży właściwego wydatkowania i odzyskiwania środków Skarbu Państwa. Organ I instancji podejmował zaś wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W skardze na powyższą decyzję skarżący wskazał na swój zły stan zdrowia i bardzo trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 i art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, co w niniejszej sprawie ma szczególne znaczenie oraz powołaną podstawą prawną i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Jak wynika z art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Z treści tego przepisu wynika więc jednoznacznie, że decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Jest zaś bezsporne, że uznanie administracyjne bynajmniej nie wyklucza możliwości odmowy wnioskowi o umorzenie należności nawet przy ustaleniu trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Przyznana organowi administracji swoboda w rozstrzyganiu nie upoważnia jednak do działania dowolnego. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo i bardzo wnikliwie zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania (podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt III SA 2642/01, opubl. w LEX pod nr 145018). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nie dość szczegółowo zbadały stan faktyczny, co skutkowało przy orzekaniu przekroczeniem granic przyznanej im swobody orzekania. Oceniając sytuację dochodową skarżącego organy poprzestały na ustaleniu, iż skarżący może pracować w warunkach chronionych. Takie stwierdzenie, aczkolwiek istotne nie może być uznane za wyczerpujące w przedmiocie ustalenia możliwości zapewnienia sobie dochodów przez skarżącego. Fakt, iż jest on osobą zdolną do pracy tylko w warunkach pracy chronionej może znacznie ograniczać, w sposób bardzo istotny jego faktyczne możliwości zatrudnienia. Tym bardziej, że – jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji – z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, z orzeczonym na stałe umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i nawet z częściowo ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji (!). Rozstrzygając sprawę organy winny kierować się ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności winny podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). W tym celu organy winny jako dowód dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 Kpa), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa) i dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 Kpa). W uzasadnieniu decyzji winny zaś wskazać, które fakty uznały za udowodnione oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 Kpa). W szczególnej sytuacji – a taka niewątpliwie zachodzi w niniejszej sprawie – należało stosownie do art. 89 § 2 Kpa przeprowadzić rozprawę administracyjną, bowiem było to w niniejszej sprawie potrzebne do jej pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia. Z akt wynika, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. na posiedzeniu w dniu [...] sierpnia 2004 r. przyznał skarżącemu umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe. Skarżący cierpi na schorzenia przewlekłe: niedosłuch obustronny, szumy i zawroty głowy, stany depresyjne, ma częściowo ograniczoną zdolność do samodzielnej egzystencji i jest członkiem Polskiego Związku Głuchych. Z pisma Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych Oddział [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. wynika, że w odniesieniu do osoby skarżącego "... trudno jednoznacznie określić możliwości, oczekiwania i preferencje zawodowe J. M. ... Trudno też dokładnie stwierdzić w jakim stopniu niepełnosprawność utrudnia mu funkcjonowanie w otoczeniu (czy np. korzysta z aparatu słuchowego, jakie nasilenie mają stany depresyjne itp.)" Pozostało to poza zakresem rozważań i wyjaśnień organu. Brak dokładnego rozważenia tych okoliczności oraz brak tych ustaleń jest równoznaczny z niewywiązaniem się przez organ administracji z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wymaganego do podjęcia decyzji, co w przedmiotowej sprawie narusza art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w sposób mogący mieć istotny wpływ na jej wynik. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] marca 2008 r. – [...] oraz mając na uwadze, że stwierdzone nieprawidłowości i uchybienia dotyczą także rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji – decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 2008 r. znak: [...]. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy niezbędne będzie powtórne dokonanie szczegółowych ustaleń uwzględniając wszystkie powyższe wskazania Sądu. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na art. 152 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r.