II SA/Bd 289/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 września 2009 r. sprawy ze skargi H. i J. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zamurowania dwóch otworów okiennych 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. na rzecz adwokata P. Ł. kwotę [...] zł (słownie [...]) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) Powiatu G. w T. po rozpatrzeniu wniosku – skarżących H. i J. M. z dnia 23 grudnia 2008r. o wydanie decyzji nakazującej zamurowanie otworów okiennych w ścianie wschodniej budynku przy ul. M. w T., którego właścicielami są G. i M. K. - odmówił spełnienia żądania skarżących. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 07 stycznia 2009r. wpłynęło do inspektoratu pismo M. K., w którym stwierdził on, że przedmiotowe otwory okienne istnieją od lat 20-tych ubiegłego wieku tj. od momentu wybudowania obiektu. G. i M. K. w wyniku przeprowadzonego przez inspektorat postępowania naprawczego decyzją z dnia [...] uzyskali pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. M. w T., wraz z przedmiotowymi oknami. Organ I instancji uznał, że wobec faktu, że na sąsiedniej działce nr [...] należącej do skarżących, znajduje się budynek mieszkalny ze ścianą z otworami okiennymi, zwróconą do granicy działki w odległości mniejszej niż 4 m, pobudowany również bez pozwolenia na budowę, wśród chaotycznej "slumsowej" zabudowy okresu międzywojennego ubiegłego wieku, będący przedmiotem wcześniejszego postępowania naprawczego, a jego wpływ na możliwość prawidłowego użytkowania sąsiedniej działki jest podobna, należy odmówić spełnienia żądania skarżących. Od wskazanej wyżej decyzji, skarżący złożyli odwołanie wraz z kserokopią zdjęć i map i wnieśli o wydanie decyzji nakazującej zamurowanie otworów okiennych. Zarzucili, że PINB nie potrafi podjąć decyzji, a w piśmie z dnia 21 października pisze, iż w dalszym postępowaniu administracyjnym okna na ścianie wschodniej budynku przy ul. M. będą zamurowane". Stwierdzili, że w 2001r. przeprowadzili inwentaryzację powykonawczą i że sąsiedzi nie złożyli wówczas żadnego wniosku. Dodali, że okno od strony sąsiada jest z wyglądem na" ich posesję a nie na odwrót jak wskazuje PINB. Podnieśli, że o zamurowanie otworów okiennych starają się od 2000r. Natomiast zgodę na postawienie płotu betonowego uzyskali od Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta. Poza tym podali, że nie tylko okna, ale i sam budynek sąsiadów nie spełnia wymogów określonych przez Ministra Infrastruktury. K. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. (WINB) decyzją z dnia [....], nr [...] na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w aktach sprawy organu I instancji znajduje się kserokopia decyzji z dnia [...] znak: [...] z której wynika, że G. i M. K. zostali zobowiązani postanowieniem z dnia [...] znak [...] do przedłożenia do organu nadzoru stosownych dokumentów i dokumentacji budynku mieszkalnego, który to obowiązek został przez zobowiązanych wykonany. W aktach brak jest natomiast opracowanej dokumentacji, która stanowi integralną część wydanej decyzji na użytkowanie z dnia [....], a jednocześnie jest dowodem na potwierdzenie, że sporne dwa otwory okienne zostały zalegalizowane w/wym. decyzją ostateczną. Brak powyższego uniemożliwia organowi odwoławczemu zajęcia jednoznacznego stanowiska. Zdaniem organu II instancji zgodnie z art.77 § 1 kpa obowiązek przedstawienia dowodów co do określonego faktu spoczywa w głównej mierze na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. W ocenie WINB organ I instancji nie dokonał czynności kontrolnych, gdyż w aktach organu odwoławczego, dotyczących dobudowy pomieszczenia gospodarczego do budynku mieszkalnego, znajduje się m.in. inwentaryzacja budynku mieszkalnego przy ul. M. (rzut przyziemia) opracowana we wrześniu 2007r., na której jest naniesiony na ścianie wschodniej budynku tylko jeden otwór okienny. Tymczasem na wniosek organu odwoławczego zostało przesłane zdjęcie posesji przy ul. M. wykonane w dniu 11 kwietnia 2008r., na którym widnieją dwa otwory okienne. W tym kontekście WINB powołał się na treść przepisów art. 7 i 77 kpa i stwierdził, że wynika z nich że organ ma obowiązek prowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy w stopniu pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie. Tak więc w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych, organ na podstawie powołanych przepisów ma obowiązek przeprowadzić dowody z urzędu, jeżeli znane są mu środki dowodowe pozwalające na ustalenie tych okoliczności. W rozpoznanej sprawie organ I instancji tych obowiązków nie wypełnił przez co uchybił tym przepisom kpa, gdyż nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także nie dokonał właściwej oceny dowodów. W skardze do tutejszego Sądu na wyżej wskazaną decyzję skarżący zarzucili organowi I instancji naruszenie przepisów prawa budowlanego oraz nie zastosowania przepisów kpa. Ponownie wnieśli o wydanie decyzji nakazującej zamurowanie dwóch otworów okiennych. Ponadto wskazali, że tut. Sąd rozpatrywał już sprawę skarżących pod sygn. akt II SA/Bd 793/07. W odpowiedzi na skargę K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Ponadto podał, że w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 793/07 zostało wydane orzeczenie dotyczące wykonania obowiązku przez G. K. polegającego na wykonaniu inwentaryzacji budowlanej pokoju mieszkalnego dobudowanego do budynku mieszkalnego przy ul. M. w T. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z zasadą ogólną postępowania administracyjnego, wyrażoną w przepisie art. 7 kpa, organy administracji publicznej stoją na straży praworządności oraz podejmują wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji powinien też mieć na względzie, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania. Zasada ta znajduje swoje odzwierciedlenie w postępowaniu dowodowym, w którym, w myśl przepisu art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia K. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest przepis art. 138 § 2 kpa, który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stosując ten przepis organ odwoławczy uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23.01.2009r. gdyż jego zdaniem naruszył on przepisy art. 7 i art. 77 kpa poprzez niedokonanie czynności kontrolnych mających na celu wyjaśnienie kwestii związanej z umiejscowieniem otworów okiennych w posesji położonej przy ul. M., w sytuacji gdy skarżący domagają się ich zamurowania powołując się na naruszenie procedur budowlanych. Organ II instancji nie był w stanie w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalić czy sprawa dotyczy dwóch czy też jednego otworu okiennego. W aktach sprawy jak wskazał ten organ brak jest dokumentacji, która stanowi integralną część decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...], która jest jednocześnie dowodem na potwierdzenie, że sporne dwa otwory okienne zostały zalegalizowane w/wym. decyzją ostateczną. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, który w zaskarżonej decyzji stwierdził, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wskazuje, że organ I instancji uchybił wskazanej wyżej zasadzie zawartej w art. 7 kpa. Przy rozstrzyganiu sprawy nie wyjaśnił bowiem wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W aktach sprawy brak jest jak wskazano powyżej dokumentacji, stanowiącej integralną część decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...], z której jak twierdzi organ I instancji, wynika ile otworów okiennych w ścianie wschodniej budynku położonego przy ul. M. w T. zostało przez PINB zaakceptowanych w postępowaniu naprawczym prowadzonym w 2003r. W ocenie sądu dokonanie powyższych ustaleń i to w sposób wskazany przez organ II instancji powoduje konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Uzasadnia to uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia na postawie art. 138 § 2 kpa, tak jak uczynił to organ II instancji w zaskarżonej decyzji. Jak trafnie bowiem podkreśla się w piśmiennictwie, istotne braki w postępowaniu wyjaśniającym nie mogą być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 ww ustawy, jak w pkt 2 sentencji wyroku.