II SA/Bd 292/24
WyrokWSA w Bydgoszczy2024-07-24
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Grzegorz Saniewski, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty podniesione w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczące nieistnienia obowiązku, jego określenia niezgodnie z treścią orzeczenia, błędu co do zobowiązanego, braku doręczenia upomnienia, wygaśnięcia obowiązku lub braku wymagalności, mogą być podstawą do kwestionowania decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego?Ratio decidendi
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mogą dotyczyć jedynie ściśle określonych okoliczności związanych z samym postępowaniem egzekucyjnym lub tytułem wykonawczym, a nie merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę do jego wystawienia. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności ani zakresu obowiązku nałożonego ostateczną decyzją administracyjną.Stan faktyczny
Skarżący wniósł zarzuty do tytułu wykonawczego wydanego przez Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w związku z niewykonaniem decyzji nakazującej usunięcie wad dachu i stropów w budynku mieszkalnym. Zarzuty dotyczyły m.in. nieistnienia obowiązku, jego określenia niezgodnie z decyzją, błędu co do zobowiązanego, braku upomnienia, wygaśnięcia obowiązku oraz braku wymagalności. PINB oddalił zarzuty, a następnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący zaskarżył postanowienie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
A. P. (dalej określany jako Skarżący lub Zobowiązany) pismem z dnia [...].03.2023 r. wniósł następujące zarzuty od tytułu wykonawczego z [...] marca 2023 r. nr [...] wydanego przez Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (dalej określany jako PINB):
1. zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym;
2. zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w części B poz. 2-4 tytułu wykonawczego;
3. zarzut błędu co do zobowiązanego;
4. zarzut braku doręczenia upomnienia;
5. zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części;
6. zarzut braku wymagalności terminu wykonania obowiązku określonego decyzją PINB z [...].03.2022 r.
Uzasadnienie ww. zarzutów następnie Skarżący powtórzył w skardze do tut. Sądu, która była przedmiotem kontroli przez Sąd w niniejszej sprawie, i które zostały szerzej przytoczone w dalszej części niniejszego uzasadnienia.
PINB postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r. znak [...], działając na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej powoływana jako kpa) i art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej powoływana jako upea) - oddalił ww. zarzuty.
W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w ustawie, to jest obecnie w art. 33 § 2 upea (por. wyrok NSA OZ w Lublinie w sprawie SA/Lu 2104/94, LEX nr 26956; wyrok NSA w sprawie IV SA 1104/96, LEX nr 47780). Ponadto w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów szczególnych unormowanych w kpa (wyrok NSA w sprawie IV SA 1104/96).
W niniejszej sprawie organ decyzją z [...].03.2022 r. znak: [...] nakazał Skarżącemu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, tj.:
- wymianę zniszczonych oraz będących w złym stanie elementów konstrukcji dachu (nadpalonych krokwi, przegniłych łat i krokwi),
- zabezpieczenie oraz uzupełnienie drewnianych stropów nad częścią mieszkalną,
- zabezpieczenie oraz konserwacja stropów nad piwnicą,
w terminie do dnia 30 czerwca 2022 r. Ponadto zakazano użytkowania całego budynku mieszkalnego do czasu usunięcia ww. nieprawidłowości.
Wobec niewykonania obowiązku zawartego w ww. decyzji z [...] .03.2022 r. organ [...] .02.2023 r. wystosował do Skarżącego upomnienie, o którym mowa art. 15 § 1 upea. W dniu [...] marca 2023 r. wystawiono tytuł wykonawczy. W dniu [...] .07.2023 r. podczas oględzin stwierdzono, że budynek nadal jest użytkowany i z tego względu wykonanie nakazu dokonania robót naprawczych jest niewykonalne.
Odpowiadając na zarzut oparty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 upea, tj. nieistnienie obowiązku, organ wyjaśniał, że istota tego zarzutu polega na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje, ale nie dlatego, że wygasł w całości lub w części. Wygaśnięcie obowiązku stanowi bowiem odrębną podstawę zarzutu wskazaną w art. 33 § 2 pkt 5 upea. Nieistnienie obowiązku w rozumieniu cyt. przepisu - art. 33 § 2 pkt 1 upea - oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Należy również zwrócić uwagę, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. Zobowiązany zaś, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku", winien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku. Biorąc pod uwagę powyższe, organ stwierdził, że wystąpienie przez zobowiązanego do właściwego sądu o eksmisję nielegalnie zamieszkujących budynek nie stanowi przesłanki uzasadniającej uwzględnienie zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem, a co za tym idzie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Odpowiadając na zarzut oparty na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 upea, tj. określenie obowiązku niezgodne z treścią obowiązku (...), organ wyjaśnił, że istota tego zarzutu polega na twierdzeniu, że istnieje rozbieżność między treścią obowiązku podaną w tytule wykonawczym a treścią nałożonego na zobowiązanego obowiązku określonego w przepisie prawa albo w rozstrzygnięciu w sprawie indywidualnej lub w dokumencie stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie taka rozbieżność nie istnieje pomiędzy treścią obowiązku podaną w tytule wykonawczym a treścią obowiązku określonego w ostatecznej decyzji PINB z [...].03.2022 r. znak: [...], co wynika z prostego porównania obu dokumentów.
Odpowiadając na zarzut oparty na podstawie art. 33 § 1 pkt 3 upea, tj. błąd co do zobowiązanego, organ wyjaśnił, że Skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w B. przy ul. S. i na tej podstawie był zobowiązany do wykonania obowiązków wynikających z decyzji z [...].03.2022 r. znak: [...]- nie zachodzi więc błąd co do zobowiązanego. Ponadto w doktrynie podkreśla się, że nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i, wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku.
Odpowiadając na zarzut oparty na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 upea, tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, organ wyjaśnił, że upomnienie z [...].02.2023 r. zostało doręczone Skarżącemu [...].02.2023 r.
Odnośnie zarzutu wygaśnięcia obowiązku organ wyjaśnił, że obowiązek wygasa w całości lub części z powodu jego wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub z czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). W rozpatrywanym przypadku sytuacja ta nie występuje.
Co do zarzutu braku wymagalności organ wyjaśniał, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie właśnie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Sytuacje takie w rozpoznawanej sprawie nie występują.
Reasumując, nie zachodzą okoliczności, na które powołuje się Skarżący. W związku z powyższym wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło zgodnie z zasadami prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie występują zarówno formalne jak i merytoryczne przeszkody w jego prowadzeniu, więc postanowiono jak w sentencji.
Zażalenie na ww. postanowienie złożył Skarżący, zarzucając mu naruszenie zakazu litispendencji polegające na tym, że PINB wydaje kolejne postanowienie w sprawie dotyczące rozpoznania złożonych przez niego zarzutów od tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego dnia [...].03.2023 r. przez PINB pomimo nierozpoznania przez właściwy organ jego zażalenia od postanowienia PINB z [...].09.2023 r. na analogiczne postanowienie PINB rozstrzygające złożone zarzuty na podany wyżej tytuł wykonawczy, złożonego z dniem [...].10.2023 r.
Ponadto zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 34 § 2 upea poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie zarzutów;
- brak uwzględnienia faktu wygaśnięcia obowiązku - brak odpowiedniego, wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, że nałożony obowiązek został zrealizowany (co najmniej częściowo), albowiem udało się doprowadzić do opuszczenia budynku przez część lokatorów
Ponadto Skarżący podtrzymał zgłoszone dotychczas zarzuty. Uwzględniając powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej określany jako WINB) na podstawie art. 123 w zw. z art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej powoływana jako pb) oraz art. 34 § 2 pkt 1 upea - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 § 2 pkt 1-6 upea. Ponadto, zarzuty nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.
WINB wyjaśnił, że niniejsza sprawa była już dwukrotnie przedmiotem jego analizy przez w postępowaniu zażaleniowym, która została zakończona wydaniem postanowienia z [...].06.2023 r. znak: [...] oraz postanowienia z [...].11.2023 r. znak: [...], którymi uchylono zaskarżone postanowienia, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W analizowanej sprawie Skarżący zarzuca m.in. nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 upea), co nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, gdyż w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jak i w okresie późniejszym, nie usunął on nieprawidłowości stwierdzonych w budynku. Świadczy o tym choćby przeprowadzona w dniu [...].07.2023 r. kontrola, z której wynika, że nałożony obowiązek nie został wykonany. Ponadto sam Zobowiązany wskazuje, że przystąpił do formalności związanych z opróżnieniem lokali mieszkalnych, a nie do wykonania robót budowlanych mających na celu usunięcie zagrożenia, a zatem zobowiązanie istnieje i jest wymagalne.
Poza tym zarzut nieistnienia obowiązku dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego, a zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (wyroki: NSA w sprawie II FSK 1378/08; WSA w Gliwicach w sprawie I SA/G1 451/12; WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawie I SA/Go 341/18). Jak wynika z akt sprawy, zarówno na dzień wystawienia tytułu wykonawczego z [...].03.2023 r., jak i dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja z [...].03.2022 r. znak: [...].
Przechodząc do oceny zarzutu wynikającego z art. 33 § 2 ust. 2 upea, tj. określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, WINB wyjaśnił, że w tym przypadku bada się, czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia. Owo zniekształcenie przedmiotu postępowania egzekucyjnego może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów, w tym daty jego powstania. Odnosząc się do powyższego, należy uznać za prawidłowe stanowisko PINB w zakresie zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 2 upea. Nie istnieje bowiem rozbieżność pomiędzy treścią obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji PINB z [...].03.2022 r. znak: [...], a treścią obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z [...].03.2023 r. znak: [...].
Skarżący zarzuca także błąd co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 upea). Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Ponieważ w konsekwencji zobowiązany został pozbawiony możliwości obrony swych interesów, należy odstąpić od czynności egzekucyjnych wobec osoby błędnie uznanej za zobowiązanego i podjąć je wobec zobowiązanego. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 716/21).
Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Do prowadzenia szerszych ustaleń, czy wręcz weryfikacji osoby zobowiązanego w kierunku ustalenia zasadności obciążenia jego egzekwowanym obowiązkiem organ egzekucyjny nie ma prawa. Innymi słowy, zarzut co do osoby zobowiązanego nie może zmierzać do merytorycznego ustalenia osoby zobowiązanego. W przeciwnym wypadku sprowadzałby się do badania zasadności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co zostało zabronione przez ustawodawcę w art. 29 § 1 upea. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy, w ocenie organu nie budzi wątpliwości, że Skarżący jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a także osobą, w stosunku do której organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania rzeczonego obowiązku poprzez wystawienie i skuteczne doręczenie tytułu wykonawczego nr [...] z [...].03.2023 r. Jak wynika z akt sprawy, zarówno na dzień wystawienia ww. tytułu wykonawczego, jak i dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja z [...].03.2022 r., znak: [...], której adresatem był Skarżący. Tym samym podniesiony zarzut uznać należy za bezzasadny.
Nie znajduje także uzasadnienia zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 upea). Jak bowiem słusznie wskazał w zaskarżonym postanowieniu organ I instancji, upomnienie z [...].02.2023 r. zostało doręczone na adres Skarżącego [...].02.2023 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy. Ponadto sam Skarżący wskazuje, że nie kwestionuje faktu doręczenia upomnienia, zarzuca jedynie organowi, że ten nie odpowiedział na pismo, które do niego skierował po otrzymaniu upomnienia. Zarzut ten jest zatem chybiony.
Również bezzasadny jest zarzut wygaśnięcie obowiązku w całości lub części (art. 33 § 2 pkt 5 upea). Jak wyjaśniono wyżej, decyzja PINB nakazująca Skarżącemu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w chwili wystawienia tytułu wykonawczego była orzeczeniem ostatecznym, a zatem istniała podstawa uprawniająca wierzyciela do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Po wystawieniu tytułu wykonawczego, tj. po [...].03.2023 r., nie wystąpiły żadne okoliczności przewidziane prawem, które miałyby wpływ na istnienie lub wymagalność obowiązku objętego tym tytułem wykonawczym. Również Skarżący nie wykazał, by takie okoliczności wystąpiły, a z akt sprawy wprost wynika, że Zobowiązany wbrew ww. ostatecznej decyzji z [...].03.2022 r. nie usunął stwierdzonych nieprawidłowości.
Natomiast odnośnie podniesionego braku wymagalności obowiązku wynikającego z art. 33 § 2 pkt 6 upea organ wyjaśnił, że przyjmuje się takie istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, mimo to nie dochodzi do wykonania obowiązku, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możliwość żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności. Natomiast o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności jak odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Jednak w odniesieniu do badanej sprawy nie stwierdzono wystąpienia tych okoliczności.
Należy również wyjaśnić, że przyczyny niewykonania nakazu, w tym m.in. brak materialnych czy fizycznych możliwości wykonania tegoż obowiązku, nie są okolicznościami, które winien uwzględniać organ w toku postępowania egzekucyjnego. Warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest jedynie stwierdzenie, że określony obowiązek nie został przez zobowiązanego wykonany.
W odpowiedzi na zarzut Skarżącego, że w obrocie funkcjonują obecnie dwa postanowienia PINB z [...].09.2023 r. oraz z [...].01.2024 r., organ wyjaśnił, że postanowieniem z [...].11.2023 r. znak: [...] (doręczonym Skarżącemu [...].11.2023 r.) uchylił zaskarżone przez Skarżącego postanowienie z [...].09.2023 r. znak: [...], a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Co więcej, sam zobowiązany wskazał w zażaleniu, że w zaskarżonym postanowieniu organ poprawił wiele formalnych, oczywistych uchybień, jakimi obciążone były wcześniejsze dwa postanowienia (...). Natomiast postanowienie PINB z [...].01.2024 r. znak: [...] zostało wydane przez organ I instancji na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy i stanowi przedmiot niniejszego postępowania zażaleniowego.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Skargę na ww. postanowienie złożył Skarżący, wskazując, że podjął działania zmierzające do wykonania obowiązków nałożonych decyzją administracyjną zmierzającą do opróżnienia budynku mieszkalnego, w tym przypadku zmierzając do wyegzekwowania od lokatorów przebywających wbrew jego woli na terenie nieruchomości, aby opuścili budynek.
Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z [...].01.2024 r. wydanego przez PINB w sprawie [...] i uwzględnienie złożonych zarzutów w toku postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie tytułu wykonawczego.
Skarżący wniósł również o zwrócenie się do Sądu Okręgowego w B. oraz do Sądu Rejonowego w B. o udzielenie informacji dotyczącej stanu wskazanych spraw - na okoliczność podejmowania działań umożliwiających wykonanie decyzji PINB z [...] marca 2022 r., jak również na okoliczność powodów, niezależnych od niego, dla których decyzja ta jeszcze nie została wykonana, jak również celem wykazania, że w żaden sposób nie uchylał się od realizacji obowiązków objętych wskazaną decyzją.
Zaskarżonym postanowieniom organów obu instancji Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 34 § 2 i art. 33 § 2 upea poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu i oddalenie złożonych zarzutów;
- art. 6 § 1 upea poprzez błędne uznanie, że uchyla się od realizacji obowiązków określonych decyzją wydaną przez PINB.
Ponadto Skarżący podniósł brak uwzględnienia faktu wygaśnięcia obowiązku, brak odpowiedniego, wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, że nałożony przez organ obowiązek został zrealizowany (co najmniej częściowo), albowiem udało mu się doprowadzić do opuszczenia budynku przez część lokatorów.
Nadto Skarżący podtrzymał zarzuty zgłoszone w toku postępowania egzekucyjnego, podnosząc ponownie zarzuty:
1. nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym;
2. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w części B poz. 2-4 tytułu wykonawczego;
3. błędu co do zobowiązanego;
4. braku doręczenia upomnienia;
5. wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części;
6. braku wymagalności terminu wykonania obowiązku określonego decyzją PINB z [...].03.2022 r.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał m.in., że nie otrzymał postanowienia WINB z [...].11.2023 r. znak [...]. Tym samym w obiegu prawnym funkcjonują obecnie dwa postanowienia, wydane przez ten sam organ (tj. PINB) i dotyczące tej samej sprawy, tj. rozstrzygnięcia złożonych zarzutów od tytułu wykonawczego - postanowienie PINB z [...].09.2023 r. i obecne postanowienie PINB z [...].01.2024 r.
Podtrzymując stanowisko w zakresie zarzutów od tytułu wykonawczego, Skarżący wskazał:
1. Zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Występując o eksmisję lokatorów zajmujących bezprawnie budynek, dopełnił zobowiązań zmierzających do opróżnienia nieruchomości z lokatorów w takim zakresie, w jakim jest to możliwe, działając w granicach obowiązującego prawa. Nie jest w stanie rozpocząć jakichkolwiek prac budowlanych w budynku, który obecnie nadal bezprawnie zajmują lokatorzy pomimo tego, że budynek został wyłączony z korzystania przez ludzi. Tym samym wykonał obowiązek określony decyzją administracyjną, występując do sądu powszechnego o uzyskanie wyroków eksmisyjnych.
2. Zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w części B poz. 2-4 tytułu wykonawczego.
Z treści obowiązku określonego decyzją PINB z [...].03.2022 r. wynika, że budynek objęty jest zakazem użytkowania do czasu usunięcia nieprawidłowości wskazanych w decyzji. Tym samym usunięcie nieprawidłowości warunkuje możliwość użytkowania budynku jako obiekt mieszkalny. Jednocześnie jednak usunięcie nieprawidłowości - z uwagi na zakres prac (wymiana konstrukcji dachu, zabezpieczenie i uzupełnienie stropów) wymaga opróżnienia nieruchomości z lokatorów. Nakładanie obowiązku, który wykonał - w zakresie podjęcia działań zmierzających do legalnego usunięcia lokatorów stanowi w tej sytuacji nieporozumienie.
Organ, oddalając zarzuty, stwierdził, że "z prostego porównania obu dokumentów" (tj. między porównaniem obowiązku z decyzji ostatecznej PINB i treścią tytułu wykonawczego) wynika, że jakoby między tymi dokumentami nie ma sprzeczności. Porównując oba te dokumenty, jednak takową sprzeczność Skarżący dostrzega.
3. Zarzut błędu co do zobowiązanego.
Bezsporne jest, że Skarżący pozostaje jedynym właścicielem nieruchomości. Nie można jednak przyjąć, że obecnie to on zajmuje nieruchomość, mimo że pozostaje jej właścicielem. Nieruchomość zajmują wbrew jego woli, bezprawnie, przy jego sprzeciwie, byli lokatorzy zamieszkujący obecnie w trzech lokalach mieszkalnych.
4. Zarzut braku doręczenia upomnienia.
Skarżący nie kwestionował samego faktu doręczenia upomnienia, wskazywał jednak na tą okoliczność, że na upomnienie odpowiedział, a tymczasem organ w ogóle się nie odniósł do jego odpowiedzi, ani w postanowieniu nakładającym grzywnę administracyjną, ani w treści tytułu wykonawczego.
5. Zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części.
łSkarżący wykonał co najmniej w części obowiązek określony decyzją, występując do Sądu Rejonowego w B. o eksmisję lokatorów.
6. Zarzut braku wymagalności terminu wykonania obowiązku określonego decyzją PINB z [...].03.2022 r.
W toku postępowania Skarżący wniósł o odroczenie terminu wykonania obowiązków określonych tą decyzją z uwagi na okoliczności faktyczne sprawy i jego właściwości osobiste. Jak dotąd wniosek nie został rozpoznany w żaden sposób. Tytuł wykonawczy, wobec którego zgłosił zarzuty, wydany został w związku:
- z postanowieniem z [...] .03.2023 r. (znak: [...]) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia;
- z decyzją z [...].03.2022 r. (znak: [...]).
Skarżący odpowiedział na upomnienie z [...].02.2023 r., wyjaśniając przy tym, że powody, dla których jak dotąd nie mógł opróżnić nieruchomości i wykonać nałożone obowiązki, nie były w żaden sposób zawinione przez niego. On sam opuścił nieruchomość i podjął dozwolone prawem działania zmierzające do jej opróżnienia przez byłych lokatorów. Wskazał, że obowiązek określony decyzją wykonał w jedyny legalny sposób, w jaki było i jest to możliwe:
- ustalając z lokatorami daty rozwiązania umów najmu oraz
- występując do sądu o orzeczenie eksmisji lokatorów, z powołaniem się na utratę tytułu prawnego do zajmowania lokali znajdujących się w budynku i podnosząc przy tej okazji okoliczności związane ze stanem nieruchomości.
Nie ma możliwości - poza uzyskaniem tytułów wykonawczych wydanych przez sąd powszechny i wykonaniu eksmisji lokatorów - aby opróżnić nieruchomość i tym samym wykonać prace budowlane określone decyzją, skoro lokatorzy nadal zajmują lokale wbrew treści decyzji administracyjnej i wbrew jego woli i pomimo braku tytułu prawnego do zajmowania lokali.
Obecnie, nawet wobec uzyskania wyroków eksmisyjnych, nie ma możliwości ich wykonania już to z powodu tzw. okresu ochronnego (zgodnie z art. 16 ustawy o ochronie praw lokatorów wyroków eksmisyjnych nie wykonuje się w okresie od 1 listopada do 31 marca roku następnego), już to z powodu że trzy wyroki pozostają nadal nieprawomocne, a także z tego powodu, że część lokatorów otrzyma prawdopodobnie prawo do lokalu socjalnego, co wymusi możliwość uzyskania eksmisji dopiero po przedstawieniu oferty najmu lokalu socjalnego takim lokatorom.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
W niniejszej sprawie PINB wystawił [...] marca 2024 r. tytuł wykonawczy znak [...], jako podstawę prawną obowiązku wskazując swoją decyzją z [...] marca 2022 r. znak: [...] nakazującą Skarżącemu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, tj.:
- wymianę zniszczonych oraz będących w złym stanie elementów konstrukcji dachu (nadpalonych krokwi, przegniłych łat i krokwi),
- zabezpieczenie oraz uzupełnienie drewnianych stropów nad częścią mieszkalną,
- zabezpieczenie oraz konserwacja stropów nad piwnicą,
w terminie do dnia [...] czerwca 2022 r. Ponadto zakazano użytkowania całego budynku mieszkalnego do czasu usunięcia ww. nieprawidłowości.
Skarżący wniósł następujące zarzuty do ww. tytułu wykonawczego:
1. zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym;
2. zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w części B poz. 2-4 tytułu wykonawczego;
3. zarzut błędu co do zobowiązanego;
4. zarzut braku doręczenia upomnienia;
5. zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części;
6. zarzut braku wymagalności terminu wykonania obowiązku określonego decyzją PINB z [...].03.2022 r.
Zgodnie z art. 33 § 2 upea, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Dokonując analizy poszczególnych zarzutów wniesionych przez Skarżącego, należy wskazać, co następuje:
ad. 1) Zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Jako uzasadnienie tego zarzutu Skarżący wskazał, że wystąpił do sądu powszechnego z pozwami o eksmisję lokatorów. Mając na uwadze cyt. wcześniej treść obowiązków nałożonych na Skarżącego decyzją z [...] marca 2022 r., wskazać trzeba, że okoliczność wystąpienia przez Skarżącego z ww. pozwami nie powoduje tego, że obowiązki te nie istnieją. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, pojęcie nieistnienia obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa, albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też taka decyzja została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów (tak np. wyrok WSA w Gdańsku w sprawie II SA/Gd 27/24). Taka sytuacja niewątpliwie nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
ad. 2) Zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w części B poz. 2-4 tytułu wykonawczego.
Słusznie wskazał organ, że zestawiając treść obowiązków wynikających z decyzji z [...] marca 2022 r. z treścią obowiązku znajdującego się w rubryce "5. Treść obowiązku" przedmiotowego tytułu wykonawczego, nie ma wątpliwości, że ich treść jest tożsama, zatem zarzut jest oczywiście niezasadny. W przypadku zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia bada się bowiem jedynie, czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia (tak słusznie wyrok WSA w Krakowie w sprawie I SA/Kr 1174/22).
ad. 3) Zarzut błędu co do zobowiązanego.
Jako jego uzasadnienie Skarżący wskazał, że on opuścił przedmiotową nieruchomość i jest ona zajmowana jedynie przez lokatorów, potwierdzając jednocześnie, że jest jej właścicielem. Błąd co do osoby zobowiązanego, w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 3 upea, może oznaczać po pierwsze sytuację, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego, w związku z czym doręczył jej tytuł wykonawczy oraz pouczył o prawie wniesienia zarzutów, a po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Niewątpliwie to Skarżący był i nadal pozostaje adresatem decyzji PINB z [...] marca 2022 r., a podnoszone przez niego ww. okoliczności pozostają bez żadnego wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia.
ad. 4) Zarzut braku doręczenia upomnienia.
Skarżący wprost wskazuje, że nie kwestionuje faktu doręczenia upomnienia. Okoliczność ta jest w sprawie bezsporna i z akt sprawy wynika, że zostało mu ono doręczone [...] lutego 2023 r. (k. 3 akt adm.). Okoliczności podnoszone w tym względzie przez Skarżącego nie zasługiwały zatem na uwzględnienie.
ad. 5) Zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części.
Skarżący odwoływał się, uzasadniając ten zarzut, do tego, że złożył pozwy o eksmisje lokatorów zajmujących przedmiotową nieruchomość. W tym zakresie wskazać trzeba, że obowiązek wynikający z decyzji PINB z [...] marca 2022 r. nie dotyczył eksmisji lokatorów, lecz wykonania w budynku konkretnych robót budowlanych. Przesłanką wniesienia zarzutu, jest sytuacja w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego bądź w przypadku upływu czasu z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku np. zwolnienie z obowiązku poprzez jego umorzenie (tak słusznie np. wyrok WSA w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 206/24). Zatem również ten zarzut nie był zasadny.
ad. 6) Zarzut braku wymagalności terminu wykonania obowiązku określonego decyzją PINB z [...].03.2022 r. (zapewne Skarżący miał na myśli decyzję z [...] marca 2022 r.).
Skarżący, podnosząc ten zarzut, wniósł o odroczenie terminu wykonania obowiązków. Podkreślenia wymaga, że w dacie wydania tytułu wykonawczego nie wystąpiła żadna z okoliczności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 6 upea, tj. a) odroczenie terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) inna przyczyna niż określona w lit. a i b. Zatem również ten zarzut nie mógł zostać uwzględniony.
W tym miejscu należy podkreślić, na co słusznie zwracał uwagę organ, że w ramach postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów organ nie rozpatruje sprawy pod względem merytorycznym, ani też nie może dokonywać oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Organ nie jest uprawniony do badania zgłaszanych zastrzeżeń co do zakresu obowiązku nałożonego decyzją ostateczną. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania (tal słusznie wyrok NSA w sprawie II OSK1950/22).
Odnosząc się do na zarzutu Skarżącego, że w obrocie funkcjonują obecnie dwa postanowienia PINB w sprawie zgłoszonych zarzutów - z [...].09.2023 r. oraz z [...].01.2024 r., organ zasadnie wyjaśnił, że postanowieniem z [...].11.2023 r. znak: [...] (doręczonym Skarżącemu [...] .11.2023 r.) uchylił zaskarżone przez Skarżącego postanowienie z [...].09.2023 r. znak: [...], a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Natomiast postanowienie PINB z [...].01.2024 r. znak: [...] zostało wydane przez organ I instancji na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy i stanowi przedmiot niniejszego postępowania.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) podlegała oddaleniu.
Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło