II SA/Bd 3/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia 1. zwolnić od wpisu sądowego, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 20 kwietnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął kolejny wniosek (formularz PPF) K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, utrzymuje się ze świadczenia rentowego, które miesięcznie wynosi [...] zł. Oświadczyła też, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na pogrzeb. Posiada dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Podała, że nieruchomość ,,obrabia i pobiera dochody" jej syn. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 3/15 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca pismem z dnia 11.05.2015 r. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, podnosząc, iż posiada niewiele środków finansowych, ponieważ utrzymuje się jedynie z renty, którą w całości przeznacza na pokrycie bieżących potrzeb życiowych i zakup lekarstw. W wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 14.05.2015 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi, pismem z dnia 7.06.2015 r. skarżąca ponownie opisała swoją trudną sytuację życiową i materialną, załączając wydruk przekazu pocztowego tytułem wypłaconej w czerwcu 2015 r. renty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika; może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, tj. o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Z oświadczeń złożonych przez skarżącą wynika, iż prowadzi gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, utrzymuje się ze świadczenia rentowego, które miesięcznie wynosi [...] zł. Oświadczyła też, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na pogrzeb. Posiada dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, którą ,,obrabia i pobiera dochody" jej syn. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową i życiową wnioskodawczyni, przede wszystkim niski dochód z renty i brak majątku poza oszczędnościami zgromadzonymi w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na opłacenie kosztów ewentualnego pogrzebu, uznać należy, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, przy uwzględnieniu chociażby przeciętnych kosztów utrzymania, a zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi zasługuje na uwzględnienie. Zwolnienie skarżącej ogranicza się do wpisu sądowego od skargi, ponieważ opłata ta jest jedynym kosztem sądowym wymagalnym obecnie w sprawie. Zdolność skarżącej do pokrywania pozostałych kosztów sądowych będzie badana w razie ich wystąpienia z uwzględnieniem każdoczesnej sytuacji majątkowej strony, która może się zmieniać. Za koniecznością przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego przemawia nienajlepszy jej stan zdrowia i związane z tym nakłady pieniężne, ograniczony rozmiar dochodów, którym dysponuje (niskiej renty) oraz fakt samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Zarazem uiszczenie wpisu od skargi jest wydatkiem warunkującym rozpoznanie przez Sąd sprawy strony, czyli wyznacznikiem realizacji prawa (dostępu) do Sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. O odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu należało zadecydować mając na uwadze tak zmniejszenie obciążeń strony w wyniku zwolnienia jej od wymagalnych kosztów sądowych, jak też brak przymusu adwokackiego w postępowaniu przed Sądem I instancji. Nadto, odmawiając przyznania prawa pomocy w tym zakresie, wskazać należy, że dostęp strony do Sądu i rozpoznanie sprawy zostało już stronie zapewnione wskutek zwolnienia strony od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Sąd przy tym będzie kontrolował legalność całej sprawy, niezależnie od zarzutów skargi (art. 133 i art. 134 u.p.p.s.a.), a stronie działającej samodzielnie, jeżeli nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zostaną udzielone stosowne pouczenia (art. 6 u.p.p.s.a.), adekwatne do etapu sprawy. Ponadto na tym etapie postępowania nie występuje tzw. "przymus adwokacki" i Sąd bada legalność całej sprawy niezależnie od sposobu reprezentacji strony jej obecności na rozprawie, czy zgłoszonych zarzutów. Wobec powyższego na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 4, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.