II SA/Bd 306/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w dniu [...] sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. M. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 306/16 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) P. M. reprezentowanego przez adwokata o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Uzyskują łączny dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie z tytułu działalności gospodarczej oraz działalności rolnej. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni 100 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 14,25 ha oraz las o powierzchni ok. 4 ha. Poza tym oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto wskazał, że w spłacaniu rat kredytu pomaga mu rodzina zaś koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Wskazał również na toczące się wobec niego postępowanie egzekucyjne. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu [...] kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Uzyskują łączny dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie z tytułu działalności gospodarczej oraz działalności rolnej. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni 100 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 14,25 ha oraz las o powierzchni ok. 4 ha. Poza tym oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto wskazał, że w spłacaniu rat kredytu pomaga mu rodzina zaś koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Wskazał również na toczące się wobec niego postępowanie egzekucyjne. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu [...] kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując na swoją trudną sytuację materialną. W związku z tym, że oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a. okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, pełnomocnik skarżącego został zobowiązany na podstawie zarządzenia sędziego WSA z dnia [...] maja 2016r., przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące stanu majątkowego skarżącego, dochodów i stanu rodzinnego w terminie 7 dni, w szczególności: 1/ aktualnych dokumentów wykazujących wysokość uzyskiwanych przez stronę skarżącą oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów z tytułu: umowy o pracę, diet, stypendiów, renty, emerytury, najmu, dzierżawy, prac dorywczych lub sezonowych, działalności gospodarczej, rolniczej, stażu itp.; 2/ przedłożenie aktualnych – z okresu pół roku – dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny wnioskodawcy (wyżywienie, leczenie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych); 3/ oświadczenia, z jakich źródeł wnioskodawca pokrywa wydatki związane z czynnościami wysadzania nowych upraw w gospodarstwie, 4/ wskazania i udokumentowania wysokości rat spłacanych kredytów; 5/ przedłożenie spisu posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe za ostatnie pół roku, 6/ udokumentowanie wysokości środków pomocowych otrzymanych z ARiMR w 2013 -2015 roku, 7/ udokumentowanie wielkość przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych za 2013 -2015 roku, 8/ określenie wysokość kosztów poniesionych na wykonywanie działalności rolniczej w 2013 -2015 roku, 9/ zaświadczenia że jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników i opłaca składki na to ubezpieczenie 10/ wyjaśnienia czy wnioskodawca opłaca podatek dochodowy i w jakiej formie lub czy prowadzi dział specjalny produkcji rolnej (wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt), 11/ wyjaśnienia czy korzysta z pomocy społecznej wraz z dowodami potwierdzającymi ten fakt (decyzja przyznająca świadczenie) lub z pomocy rodziny i w jakiej wysokości wraz dowodami potwierdzającymi ten fakt (np. przelew bankowy), 12/ wyjaśnienia czy posiada maszyny rolnicze ze wskazaniem ich marki, wartości i roku produkcji wraz z ostatnim dowodem opłaty ubezpieczenia tych maszyn, 13/ podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochód, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, ewentualnie w przypadku nie posiadania pojazdu zaświadczenie o niefigurowaniu w ewidencji z właściwego starostwa Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] maja 2016r. (k. 35 akt sądowych). W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżącego nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu. Nie nadesłał też wymaganych dokumentów. Analiza informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i finansowej strony, zawartych jedynie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozwala na przyjęcie, że skarżący wyjaśnił okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Ilość posiadanych informacji jest przede wszystkim zbyt mała, a same informacje zbyt ogólne do rzetelnego rozpoznania wniosku. Prawo pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i stanowi instytucję przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach – przy czym – jak już wskazano na wstępie, okoliczności te muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę domagającą się przyznania prawa pomocy. Skarżący natomiast, zdaniem Sądu, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie nie sposób ocenić, czy taka sytuacja występuje. Pełnomocnik skarżącego bowiem, nie przedstawił żadnych oświadczeń i dokumentów o comiesięcznych koniecznych wydatkach, ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym. Pełnomocnik skarżącego nie skorzystał również z możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających sytuację finansową skarżącego. Nie przedłożył również żadnego dokumentu potwierdzającego prawdziwość oświadczeń zawartych we wniosku. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie posiadanych informacji uznać należy, iż pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Nie wykazano, bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.