II SA/Bd 308/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Miler - Kłosińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi G. G. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Sz. z dnia [...] r. Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po rozpoznaniu u G. G. kamicy nerkowej lewostronnej rokującej samoistne wydalenie złogu, przebytego, wygojonego złamania gumowatości paznokciowej palucha prawego z okresowym zespołem bólowym, powysiłkowym oraz braków w uzębieniu (§ 48 p 4, § 75 p 2 i § 24 p 1 Załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. - Dz.U. Nr 151, poz. 1595), uznała go za zdolnego do czynnej służby wojskowej, zaliczając do kategorii zdrowia "A". W uzasadnieniu organ wskazał jedynie, że aktualny stan zdrowia badanego zezwala mu na pełnienie służby wojskowej. Skarżący złożył odwołanie od tego orzeczenia do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] i wniósł o jego zmianę przez uznanie, iż jest osobą trwale niezdolną do służby wojskowej. Argumentując swoje stanowisko wskazał, że w trakcie odbywanej uprzednio służby wojskowej, na skutek rozpoznania krwinkomoczu, został z niej zwolniony na 3 miesiące, a następnie na 15 miesięcy, przy czym stan jego zdrowia pomimo upływu czasu nie poprawił się. Oświadczył również, że od czasu zwolnienia ze służby wojskowej nieustannie podlegał opiece medycznej, kilkukrotnie był hospitalizowany, lecz lekarze nie stwierdzili jednoznacznie przyczyny powstania krwinkomoczu. Odnosząc się zaś do zdiagnozowanej u niego kamicy nerkowej, podniósł, że błędnie oceniono ją jako "rokującą samoistne wydalenie", ponieważ stwierdzenie to jego zdaniem zostało wydane bezpodstawnie, bez poparcia go merytorycznymi przesłankami. Odwołujący podniósł, że wciąż cierpi na bóle nerek i kontynuuje leczenie w szpitalu klinicznym nr 2 w [...], dlatego uważa, że pełnienie służby wojskowej w tym stanie zdrowia jest niemożliwe. Zwrócił również uwagę na swoją trudną sytuację rodzinną i materialną. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości oraz art. 138 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 z późn.zm.) po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że G. G. załączył do odwołania kserokopię dokumentacji medycznej z leczenia szpitalnego, z której wynika, że w 2006 r. z powodu krwinkomoczu był diagnozowany w kierunku choroby nowotworowej pęcherza moczowego, jednak obserwacja szpitalna dała wynik negatywny, a oprócz karty informacyjnej nie dołączono żadnej dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że orzekany leczy się w Poradni Nefrologicznej. Zdaniem organu na podstawie wyników badań specjalistycznych, można rozpoznać u odwołującego kamicę nerkową lewostronną, która rokuje samoistne wydalenia złogu, co czyni go zdolnym do czynnej służby wojskowej. Zauważono, że o ile poborowy będzie dalej diagnozowany, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby wystąpił ze stosowną dokumentacją medyczną, z wnioskiem do Wojskowego Komendanta Uzupełnień o ponowne badanie komisyjne celem ustalenia kategorii zdrowia. Organ wyjaśnił również, że zajmuje się orzekaniem o stanie zdrowia poborowych i ich zdolności do odbycia czynnej służby wojskowej, a nie sprawami socjalnymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy G. G. zarzucił orzeczeniu organu odwoławczego naruszenie § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach poprzez wydanie orzeczenia niezgodnego z kryteriami wskazanymi w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący wskazał, że rozpoznane u niego schorzenie – krwinkomocz, stwierdzone w trakcie odbywania zasadniczej służby wojskowej, nie ustało, wręcz przeciwnie trwa nadal, lecz pomimo tego Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] uznała go za zdolnego do czynnej służby woskowej. Jego zdaniem orzeczenie to jest bezpodstawne, gdyż stan zdrowia od chwili zwolnienia ze służby nie zmienił się i nie ustała przyczyna, która stała się wcześniej podstawą do zwolnienia z służby. Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że komisja lekarska potraktowała jego schorzenie jako kamicę układu moczowego nieupośledzającą sprawności ustroju, lecz jednocześnie nie wskazała na jakich przesłankach oparła taką diagnozę, nie uzasadniono dlaczego kamica nie upośledza sprawności ustroju. Przeprowadzono jedynie kilka badań na podstawie których zdiagnozowano schorzenie, ale nie ustalono czy schorzenie to wpływa na upośledzenie sprawności ustroju. Skarżący podniósł też, że pomimo stwierdzenia u niego na podstawie badań laboratoryjnych, krwinkomoczu, komisja nie zakwalifikowała go nawet do kategorii zdrowia B, a cytowany wyżej załącznik do rozporządzenia bezpośrednio wskazuje, iż krwiomocz do diagnostyki należy kwalifikować do kategorii B. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wnosząc o oddalenie skargi wskazał, iż zastosowana kwalifikacja orzecznicza rozpoznanych schorzeń była prawidłowa, odpowiednia do stopnia ich zaawansowania i uzasadniała zaliczenie G. G. do kategorii zdrowia "A". Zdaniem organu przeprowadzone badania specjalistyczne i dodatkowe, na których podstawie stwierdzono w lewej miedniczce nerkowej konkrement wielkości 4 mm oraz pojedyncze krwinki czerwone, pozwalają stwierdzić kamicę nerkową lewostronną, a według ówczesnej wiedzy medycznej złóg wielkości 4 mm, który najczęściej powstaje w miedniczkach nerkowych, przemieszcza się do moczowodu gdzie może zostać wydalony (nie wymaga interwencji chirurgicznej), przy czym jednym z objawów kamicy nerkowej jest utrzymujący się krwinkomocz. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą zdolności do zawodowej służby wojskowej, zarówno organ I jak i II instancji, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), który w § 2 stanowi, iż Sąd sprawuje kontrolę zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że rozpatrując skargę na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej Sąd bada prawidłowość postępowania administracyjnego poprzedzającego określenie stanu zdrowia poborowego, w szczególności czy zbadanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie i badaniach, a następnie czy dokonana przez odpowiednią wojskową komisję lekarską, ocena zdolności poborowego do służby wojskowej jest zgodna z przepisami rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do poddania merytorycznej ocenie rozpoznania dokonanego przez uprawnionych lekarzy, jak i kwalifikacji badanego do określonej jednostki wykazu chorób i ułomności. Zasady określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach określone zostały w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 151 z 2004 r., poz. 1594, z późn. zm.). Zgodnie z treścią § 14 tego rozporządzenia, orzeczenia o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii zdolności do służby wojskowej wydają właściwe wojskowe komisje lekarskie na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby – także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza niezawodowego i mogą mieć znaczenie dla ustalenia zdolności do służby wojskowej. Przedstawiona w ten sposób charakterystyka postępowania w przedmiocie określenia zdolności do czynnej służby wojskowej przed wojskowymi komisjami lekarskimi podlega reżimowi prawnemu określonemu przez Kodeks postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego –(Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), który zawiera ujednolicenie wymagań dotyczących prawidłowego przeprowadzenie postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem administracji publicznej, celem którego jest wydanie opartej na przepisach prawa decyzji administracyjnej. Jednym z takich wymogów, statuowanym przez zasadę ogólną Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 7, jest obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ administracji oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jest uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, które zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie pozwoliło orzekającym organom zakwalifikować skarżącego do kat. zdrowia A po uprzednim przyjęciu, iż co prawda występuje u niego schorzenie - kamica układu moczowego, lecz występuje ona w postaci nieupośledzającej sprawności ustroju, przy czym ów zakres upośledzenia nie został poparty żadnym ustaleniem wynikającym z przeprowadzonego dowodu. Naruszono w ten sposób art. 77 K.p.a. przez nie zebranie w sprawie wyczerpującego materiału dowodowego i nie rozpatrzenie go, bowiem analiza akt sprawy, w szczególności zgromadzonego materiału dowodowego, nie pozwala jednoznacznie przyjąć na jakiej podstawie wojskowe komisje lekarskie uznały stan chorobowy skarżącego, który jednak nie upośledza sprawności jego ustroju. Ustalenia w tej mierze mają jednak istotne znaczenie, bowiem kwalifikacja wykrytego schorzenia jako upośledzającego lub nie sprawność ustroju, bezpośrednio wpływa na określenie kategorii zdrowia poborowego, stosownie do unormowań zawartych w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Jakkolwiek w odpowiedzi na skargę stwierdzono, iż przeprowadzone badania specjalistyczne i dodatkowe, wykazały w lewej miedniczce nerkowej konkrement wielkości 4 mm oraz pojedyncze krwinki czerwone, pozwalające stwierdzić kamicę nerkową lewostronną, a według ówczesnej wiedzy medycznej złóg wielkości 4 mm, który najczęściej powstaje w miedniczkach nerkowych, przemieszcza się do moczowodu gdzie może zostać wydalony (nie wymaga interwencji chirurgicznej), a jednym z objawów kamicy nerkowej jest utrzymujący się krwinkomocz, lecz ustalenia tego typu nie znajdują konkretnego potwierdzenia w zgromadzonym na etapie postępowania administracyjnego materiale dowodowym. Stwierdzona w ten sposób, ewentualna rozbieżność kwalifikacyjna ma duże znaczenie z punktu widzenia przydzielenia określonej kategorii wojskowej, bowiem o ile stwierdzenie pierwszej ułomności nie stanowi jakiejkolwiek niezdolności do służby wojskowej (kat. A), to już druga kwalifikacja przesądza o uznaniu takiej właśnie niezdolności (kat. D). Z niewiadomych jednak przyczyn orzekające organy przy rozstrzyganiu w zakresie zdolności do służby wojskowej nie odniosły się do sugerowanej przez skarżącego możliwości istnienia okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy i z góry przyjęły kwalifikację z § 48 p. 4, przesądzając w ten sposób o zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej poprzez przydzielenie kategorii zdrowia "A". Takie schematyczne rozstrzygnięcie sprawy, bez uwzględnienia szczególnych, indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku jest nie do pogodzenia z istotą prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej (orzeczenia), stanowiącej skonkretyzowany, zindywidualizowany akt administracyjny wydany w konkretnych okolicznościach danej sprawy. W rezultacie należy przyjąć, że komisja odwoławcza nie dokonała rozpoznania lekarskiego, które miałoby oparcie w pełnych badaniach przedmiotowych, z zachowaniem wymogów proceduralnych. W konsekwencji kwalifikację skarżącego do służby wojskowej należało uznać za nieuzasadnioną. Ponadto na względzie mieć należy, iż pismo procesowe jakim jest odpowiedź organu administracji na złożoną skargę do sądu administracyjnego, stanowić powinno li tylko określenie stanowiska takiego organu co do poszczególnych zarzutów podniesionych w skardze, bez możliwości uzupełniającego przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i podejmowania nowych ustaleń w sprawie. Kompletny materiał dowodowy winien zostać zgromadzony i rozpatrzony w trakcie przeprowadzanego postępowania administracyjnego, a wydanie orzeczenia przez organ odwoławczy, które następnie zaskarżono do sądu administracyjnego, niewątpliwie kończy proces podejmowania przez organ czynności wyjaśniających w tej sprawie. Uzasadniony jest również zarzut skarżącego odnoszący się do braku kwalifikacji stwierdzonego u niego na podstawie badań laboratoryjnych, krwinkomoczu. Orzekające w sprawie komisje lekarskie nie wypowiedziały się w kwestii kwalifikacji zdrowotnej pomimo stwierdzenia tego schorzenia, które stosownie do cytowanego wyżej załącznika do rozporządzenia bezpośrednio wskazuje, iż krwiomocz do diagnostyki należy kwalifikować do kategorii B. Ustalenie odrębnego schorzenia, choć powiązanego z uprzednio stwierdzonym, nie zwalnia z obowiązku odrębnej kwalifikacji w sytuacji gdy przepis prawa (§ 48 p 10 Zał. nr 2 do rozporządzenia MON 25 czerwca 2004 r.) wyraźnie wyodrębnia określone schorzenie przypisując do niego właściwą kategorię zdrowia. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż istotą orzekania komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia, jak w typowym badaniu lekarskim, ale stwierdzenie przydatności do służby wojskowej. Tak więc zakres przeprowadzanych badań lekarskich podporządkowany jest ustaleniu samej zdolności do służby wojskowej i jej kategorii. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzonym z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. organ ustali w oparciu o całokształt materiału dowodowego, czy w ustalonym stanie faktycznym można uznać G. G. za zdolnego do służby wojskowej z kategorią zdrowia "A". Z tych względów – skoro zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy – Wojewódzki Sąd Administracyjny na podst. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) uchylił je, a na podstawie art. 152 tej ustawy, stwierdził, że nie podlega ono wykonaniu.