II SA/Bd 308/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz radcy prawnego J. K. 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta B., na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) orzekł o udzieleniu J. A. pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu butli z gazem do piecyka – na częściowe zabezpieczenie zgłaszanej potrzeby związanej z ogrzaniem zajmowanego lokalu w sezonie grzewczym 2009/2010 w wysokości 90 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż mimo przekroczenia przez J. A. kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej, wniosek jego o pokrycie kosztów związanych z ogrzewaniem zajmowanego lokalu zasługuje na uwzględnienie. Organ zwrócił uwagę na okoliczność, iż z uwagi na ograniczone możliwości finansowe oraz mnogość wniosków, nie jest możliwe przyznanie wnioskowanej pomocy w pełnym zakresie, wskazując jednocześnie na fakt, iż J. A. została również przyznana pomoc w formie zasiłku celowego na zakup posiłków w wysokości 90 zł miesięcznie w okresie październik 2009 r. – grudzień 2009 r., w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu J. A. wskazał na zmianę stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji. Odwołujący się powołał się na wniesione przez siebie pisma dotyczące: udostępnienia przez organ akt sprawy, uzupełnienia wydanej decyzji, żądania wydania kserokopii dokumentów, wszczęcia postępowania nadzorczego w zakresie błędnego pouczenia. Skarżący zwrócił ponadto uwagę na potrzebę rozpoznania jego wniosku w zakresie dotyczącym pokrycia opłat związanych z czynszem bieżącym i zaległym. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję. Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, iż mając na uwadze zarówno sezon zimowy, jak i dochody odwołującego się, powodujące przekroczenie kryterium dochodowego z uwagi na egzekucję komorniczą, niepodlegająca odliczeniu, zachodzi szczególny przypadek przyznania odwołującemu się specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie organ zauważył, iż nawet wobec powyżej wskazanych okoliczności nie ma obowiązku przyznawania całości wnioskowanego świadczenia, z uwagi na wielość wniosków o przyznanie pomocy, ograniczone zasoby finansowe ośrodka, a także sam cel instytucji pomocy społecznej. Kolegium odniosło się także do zawartych w odwołaniu zarzutów wskazując m. in., iż odwołujący się miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów, jak również nie podzielając twierdzenia odwołującego się, że jego żądanie nie zostało w całości rozpoznane, gdyż – jak wskazał organ – skarżący wnioskował jedynie o pokrycie kosztów związanych z ogrzewaniem. Skargę na powyższą decyzje złożył J. A. Decyzji zarzucił naruszenie art. 1 ust. 1, art. 2 art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 41 pkt 1, art. 2 ust. 2 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 138 § pkt 1 K.p.a. W uzasadnieniu skargi podał, że uzasadnienie postawionych zarzutów zostanie wskazane przez ustanowionego w tej sprawie radcę prawnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] pełnomocnik skarżącego podniósł, iż odnoszenie się przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę do innej sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu zasiłku celowego na dożywianie nie jest zasadne, bowiem sprawa niniejsza dotyczy jedynie przyznania zasiłku celowego na ogrzewanie mieszkania. Jak ponadto podkreślił pełnomocnik, finansowanie obu zasiłków o których mowa pochodzi z odrębnych źródeł. Pełnomocnik zauważył ponadto, że kwota przyznanego skarżącemu zasiłku o 30% odbiega od średniej przyznawanych zasiłków, co nie zostało przez organ dostatecznie umotywowane. Pełnomocnik zwrócił również uwagę, iż w razie wątpliwości ze strony organu, ten powinien był wezwać skarżącego do sprecyzowania wniosku, bowiem w przeciwnym wypadku skarżący pozbawiony został możliwości składania dodatkowych wniosków przed organem drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z kolei art. 41 ustawy przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Skarżącemu został przyznany specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu butli z gazem do piecyka – na częściowe zabezpieczenie zgłaszanej potrzeby związanej z ograniem zajmowanego lokalu w sezonie grzewczym 2009/2010 w wysokości 90 zł. SKO prawidłowo oceniło w zaskarżonej decyzji, że dla przyznania specjalnego zasiłku celowego wymagane jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Przypadek powodujący przysługiwanie świadczeń z art. 41 jest przypadkiem kwalifikowanym. Szczególnie uzasadniony przypadek – jak wskazuje SKO – to sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość pozwala stwierdzić, że zaistniałe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. W ocenie Kolegium taki szczególnie uzasadniony przypadek występuje w rozpoznawanej sprawie. Sytuacja ta nie stwarza obowiązku przyznania całości wnioskowanych świadczeń. Świadczenia z opieki społecznej przyznawane są w miarę możliwości. Zarówno organ I instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło w uzasadnieniu decyzji możliwości budżetowe oraz liczbę osób uprawnionych do świadczeń. Przedstawiono zatem analizę dotyczącą możliwości zaspakajania świadczeń z pomocy społecznej. Należy także podzielić pogląd, że pomoc społeczna nie może być traktowana jako stale źródło dochodów. Nie może ona także zastępować aktywności obywateli w pozyskiwaniu własnych środków finansowych. SKO nie dopuściło się obrazy wskazanych w skardze przepisów ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) Przepis art. 1 ust. 1 ustawy wskazuje, że samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a. w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwych jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Art. 2 stanowi, że kolegia są organami odwoławczymi, a art. 17 ust. 1 ustawy wskazuje, że orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Wskazane przepisy zostały zastosowane w sprawie właściwie. Także przepis art. 41 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie został naruszony. Orzekające w sprawie organy nie przekroczyły granic swobodnego uznania, właściwie uzasadniając decyzje. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości zaś art. 3 ust. 1 mówi, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka a ust. 4 tego artykułu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przepisy te nie zostały obrażone w niniejszej sprawie. Zresztą skarżący nie wskazuje, na czym miałaby polegać ich obraza. Powołanie się na inną decyzję, mianowicie udzielenie pomocy skarżącemu w postaci świadczeń w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma jedynie charakter informacyjny i wskazuje, że przyznany zasiłek nie jest jedyną forma pomocy udzielonej skarżącemu. To, że średnia przyznanych zasiłków wynosi 123,11 zł nie oznacza, że skarżącemu należy przyznać tą kwotę. Na "średnią" składają się kwoty niższe i wyższe. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego jest decyzją uznaniową i w ocenie Sądu granice te nie zostały przekroczone. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.