II SA/Bd 31/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...]listopada 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy [...], na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm., zwanej w skrócie "u.ś.r.") odmówił skarżącej M. G. przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci: P. i K. G. oraz A. P., na okres zasiłkowy od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., a ponadto dodatków z tytułu samotnego wychowania dziecka, z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej, z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania. Wójt wskazał, że stosownie do art. 5 ust. 2 u.ś.r. w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 623 zł. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r. dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Stosownie do cytowanych przepisów Wójt zbadał dochód rodziny wnioskodawczyni w roku 2012 ustalając, iż wynosił on miesięcznie 4039,59 zł tj. 673,26 zł na osobę, przekraczając tym samym próg dochodowy wskazany w art. 5 ust. 2 u.ś.r. Wójt podniósł, że otrzymywane z funduszu alimentacyjnego świadczenia na dzieci P., K. i M. G. nie mogą być traktowane jako dochód utracony w związku ze śmiercią ich ojca D. G., gdyż świadczenia te nie były uzyskiwane od osoby zobowiązanej do tych świadczeń (zmarłego), a tym samym nie zachodzi sytuacja określona w art. 3 pkt 23 i u.ś.r. Wójt wskazał, że dochód rodziny skarżącej przekracza próg dochodowego o 50,26 zł tj. o kwotę mniejszą niż najniższy zasiłek rodzinny przysługujący w okresie, na który jest ustalany (tj. 77 zł). Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.ś.r. w takim przypadku zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, z tym że w przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Wójt ustalił, że taka sytuacja ma miejsce odnośnie skarżącej, jako że także w roku 2011 jej dochód na osobę w rodzinie przekraczał próg dochodowy o 37, 63 zł. Odwołując się skarżąca wskazała, iż w związku ze śmiercią ojca dzieci przestały otrzymywać świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Organ nie uznał, iż jest to dochód utracony, pomimo że faktycznie świadczenia nie są otrzymywane. Wskazała ponadto, że obecnie znajduje się w okresie wypowiedzenia warunków umowy o pracę, w związku z czym jej dochody zmniejszą się o połowę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podzielając ustalenia organu pierwszej instancji co do przekroczenia progu dochodowego Kolegium podniosło, że definicja utraty dochodu z art. 3 pkt 23 u.ś.r. zawiera ścisły katalog dochodów utraconych, w którym nie mieści się utrata dochodu z tytułu wygaśnięcia świadczeń z funduszu alimentacyjnego w związku ze śmiercią dłużnika alimentacyjnego (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 750/12). W skardze do sądu administracyjnego M. G. kwestionując decyzję Kolegium podniosła, iż organ dopuścił się naruszenia zasady równego traktowania wobec prawa. Jej sytuacja niczym się nie różni się od sytuacji śmierci ojca dzieci, który sam płacił alimenty, w którym to przypadku organ przyznałby zasiłek rodzinny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istotą sprawy jest rozstrzygnięcie, czy z utratą dochodu mamy do czynienia także wtedy, kiedy dochody rodziny uległy zmniejszeniu wskutek zaprzestania wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego w związku ze śmiercią dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Stosownie zaś do art. 3 pkt 23 lit. i) u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu – oznacza to utratę dochodu spowodowaną utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń. Należy zwrócić uwagę, że w cytowanym przepisie art. 3 pkt 23 lit. i) u.ś.r. ustawodawca nie wskazał formy, w jakiej są realizowane "zasądzone świadczenia alimentacyjne" np. czy chodzi wyłącznie o taką sytuację, kiedy zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych dobrowolnie wykonuje wyrok sądu zasądzający alimenty, czy też także o taką, kiedy uprawniony realizuje wypłatę świadczeń korzystając z przymusu państwowego tj. przy pomocy komornika w postępowaniu egzekucyjnym, czy o inną prawem przewidzianą formę. Istotny jest sam fakt utraty dochodów pobieranych z tytułu świadczeń alimentacyjnych, których wysokość została ustalona wyrokiem sądu ("zasądzonych") oraz okoliczność, że owa utrata jest następstwem śmierci zobowiązanego do tych świadczeń. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228, z późn. zm., zwanej w skrócie "u.p.o.u.a.") ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów zwanych "świadczeniami z funduszu alimentacyjnego". Świadczenia z funduszu alimentacyjnego są zatem wsparciem dla osoby uprawnionej dla alimentów w przypadku, kiedy nawet przymusowe egzekwowania świadczeń od zobowiązanego tj. w postępowaniu egzekucyjnym, nie pozwala na uzyskanie należnych kwot alimentów. Wsparcie to jest jednakże ściśle powiązane z istnieniem samego zobowiązania alimentacyjnego, a także z jego wysokością (art. 10 ust. 1 u.p.o.u.a.). Co więcej – osoba otrzymująca świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie może jednocześnie otrzymywać za ten sam okres alimentów bezpośrednio od osoby zobowiązanej (dochodzi wówczas do nienależnego pobrania świadczenia – art. 2 pkt 7 u.p.o.u.a.), a osoba zobowiązana do alimentów (dłużnik alimentacyjny) jest zobowiązana do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a.). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie są zatem świadczeniami które są udzielane niejako "równolegle" do obowiązku alimentacyjnego, w związku z brakiem realizacji tegoż obowiązku przez zobowiązanego, bez wpływu na prawo uprawnionego do alimentów do otrzymywania kwoty zasądzonych alimentów. Przeciwnie – są to świadczenia, których wypłata powoduje, że uprawniony do alimentów, do wysokości wypłaconego świadczenia, realizuje swoje uprawnienie alimentacyjne. Dochód uzyskiwany z tytułu otrzymywanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest zatem równoznaczny z dochodem z tytułu zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Wobec tego należy uznać, że utrata zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń (art. 3 pkt 23 lit. i) ustawy o świadczeniach rodzinnych), ma miejsce także wówczas, kiedy osoba uprawniona do alimentów przestała otrzymywać świadczenia z funduszu alimentacyjnego w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do wypłaty alimentów. Pogląd ten jest zbieżny z poglądem prezentowanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2012 r. (sygn. akt II SA/Bd 415/12 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Powyższa sytuacja ma miejsce w kontrolowanej sprawie. Znajdujący się w aktach administracyjnych aktu zgonu potwierdza, że zobowiązany do alimentów D. G. zmarł, a tym samym ustała przesłanka wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organy powinny zatem przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej uznać dotychczas otrzymywany dochód z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za dochód utracony. Brak takiego odliczenia, zważywszy na wysokość dochodu (z akt sprawy wynika, że w roku 2012 r. wynosił on miesięcznie 588,04 zł) miał wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowałby ustaleniem, iż nie doszło do przekroczenia progu dochodowego. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć sprawę stosując się do powyższej wykładni art. 3 pkt 23 lit. i) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec uwzględnienia skargi, zgodnie z treścią art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygnął jak w pkt 2 wyroku.