II SA/Bd 312/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta w [...] z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. IISA/ Bd 312/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 2008-09-[...] września 2008r. nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy J. P. przyznał B. B. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad H. J. Następnie decyzją z [...] lutego 2009r. nr [...] podjętą na podstawie art.163 kpa organ ten uchylił z dniem [...] stycznia 2009r. w/w własną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że osoba pozostająca pod opieką B. B. pozostaje w związku małżeńskim, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) nie uprawnia do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji B. B. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. wywodząc, że sprawuje opiekę nad obojgiem rodziców, którzy z uwagi na wiek i stan zdrowia nie mogą sobie wzajemnie świadczyć żadnej pomocy. Decyzją z [...] lutego 2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ust.1 i 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i art.138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przytoczył przesłanki nabycia świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 (Dz. U. z dnia 31 lipca 2008 r., Nr 138, poz. 872), o uznaniu za niezgodny z Konstytucją RP art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło motywy, jakimi kierował się organ pierwszej instancji uchylając ostateczną decyzję o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Uznano mianowicie, że z uwagi na treść przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przedmiotowe świadczenie nie przysługuje skarżącej, gdyż H. J. pozostaje w związku małżeńskim z M. J. Tym samym w sprawie zachodzi przesłanka wyłączająca uprawnienie B. B. do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego na swego ojca. W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. B. B. wskazała ponownie, że zrezygnowała z zatrudnienia z uwagi na obowiązek opieki nad rodzicami, którzy są niepełnosprawni i nie mogą wzajemnie świadczyć sobie pomocy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty zawarte w skardze nie określają naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Sąd jednak, zgodnie z art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i w oparciu o ten przepis może brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym, przy czym nie posiada uprawnień do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy. Dokonując w ten sposób oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że zostało ono podjęte z naruszeniem zasad przeprowadzenia postępowania, które mogło mieć wpływ na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. W postępowaniu administracyjnym istnieje zasada, że sprawa administracyjna zakończona ostateczną decyzją administracyjną nie może być przez organ administracyjny ponownie rozpoznawana. Jedynie w ściśle określonych przypadkach dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji (art. 154, 155, 161, 162 kpa), stwierdzenie nieważności takiej decyzji( art. 156 - 159 kpa) lub wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją (art. 145 - 152 kpa). Tego rodzaju możliwość stwarza również powołany przez organ I instancji art.163 kpa poprzez odesłanie do regulacji zawartych w przepisach szczególnych, które w określonych przypadkach mogą przewidywać możliwość uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo. W niniejszej sprawie weryfikacja ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy J. P. z [...] września 2008r.mogła nastąpić na podstawie art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm), który stanowi, iż organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne -ust. 1. Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody - ust. 1a. W sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego -ust. 2. W rozpoznawanej sprawie, organ I instancji uchylił własną decyzję z dnia [...] września 2008r. o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad H. J. Organ powołał się przy tym na treść art. 17 ust.5 pkt2 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Organ zastosował zatem podstawę prawną, która mogłaby mieć zastosowanie w sprawie o przyznanie świadczenia, ale nie uchylenia decyzji. Tymczasem przedmiotem postępowania było uchylenie ostatecznej decyzji. Tym samym, aby można było skutecznie tego dokonać organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność wykazania, że zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 30 ust.2. Zdaniem Sądu, wskazana przez organ przesłanka uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której skarżąca nabyła prawo do świadczenia nie mieści się w żadnym z omówionych w punktach 1-4 przypadków. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że-jak słusznie podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 2002 r. (sygn. akt IV/SA 1206/02, ONSA 2003/4/140), zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 zdanie pierwsze kpa) wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy dla konkretnego, przewidzianego przez kodeks postępowania administracyjnego, trybu eliminacji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej. W związku z tym przesłanki zastosowania określonego trybu wzruszenia decyzji muszą być bezspornie ustalone i znajdować oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy, przy czym nie jest wystarczającym jedynie ich powołanie bez jednoczesnego uzasadnienia ich istnienia w konkretnych okolicznościach sprawy. Uchylenie ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanek umożliwiających jej zastosowanie musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać. Niewystarczające jest, w świetle art. 107 § 3 K.p.a., samo stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, iż w dacie wydania ostatecznej decyzji zachodziła przesłanka wyłączająca możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, ale niezbędne było jeszcze ustalenie zaktualizowania się przesłanek warunkujących uchylenie ostatecznej decyzji na podstawie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaskarżone decyzje wymogu tego nie spełniają, co powoduje konieczność ich uchylenia. Wskazania do ponownego rozpatrzenia sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu, przy czym organy będą miały na względzie, iż dla skutecznego zastosowania instytucji uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego koniecznym jest stwierdzenie zaistnienia potwierdzonych w materiale dowodowym przesłanek, które zostały objęte normą prawną zamieszczoną w art. 32 w związku z art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organy administracji publicznej obu instancji, rozpoznając niniejszą sprawę naruszyły przepisy prawa procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 wymienionej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.