II SA/Bd 320/21

WyrokWSA w Bydgoszczy2021-06-15

Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Joanna Janiszewska-Ziołek, Renata Owczarzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca w tym okresie pobierał już specjalny zasiłek opiekuńczy, a decyzja przyznająca ten zasiłek wygasła dopiero po tej dacie?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jednakże warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, która musi być skuteczna prawnie i wyeliminować z obrotu prawnego decyzję przyznającą poprzednie świadczenie. Samo złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne wraz z oświadczeniem o rezygnacji z przyszłego dnia nie jest wystarczające, jeśli poprzednia decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy obowiązywała do późniejszej daty.
Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przyznało je od 1 listopada 2020 r. na stałe. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia od 1 czerwca 2020 r., argumentując, że złożyła wniosek w tym dniu i dokonała wyboru świadczenia. Organ odwoławczy uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być przyznane od daty wniosku, ponieważ do 31 października 2020 r. skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy. Skarżąca zaskarżyła decyzję SKO w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...], Burmistrz Miasta L. odmówił A. S. (skarżącej) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. S.. Organ wskazał, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął 15 czerwca 2020 r. Uprzednio decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. przyznany został stronie specjalny zasiłek opiekuńczy, w związku z opieką nad matką, na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r., przy czym skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie ww. zasiłku na okres 2020/2021. Przywoławszy treść art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej "u.ś.r.") oraz tezę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 organ stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., pomimo stwierdzenia jego niekonstytucyjności w zakresie wskazanym przez TK, nie został uchylony ani zmieniony, toteż w obliczu okoliczności powstania niepełnosprawności matki skarżącej w wieku 78 lat, w sprawie zachodzi przeszkoda do przyznania wnioskowanego świadczenia, wywodzona z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. Na skutek odwołania skarżącej od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. po. 256 ze zm., dalej "k.p.a.") w zw. z art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, uchyliło rozstrzygnięcie I instancji i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką od 1 listopada 2020 r. na stałe w kwocie: od 1 listopada 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. – 1830 zł miesięcznie, zaś od 1 stycznia 2021 r. – 1971 zł miesięcznie. W uzasadnieniu, po przytoczeniu stanu faktycznego w sprawie, treści art. 17 ust. 1b u.ś.r., treści wyroku TK o sygn. 38/13 i stanowiska orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego stosowalności ww. przepisu, organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygając w przedmiocie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnia się art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Odmowa przyznania świadczenia skarżącej oparta o treść ww. przepisu była zatem, w ocenie SKO, wadliwa. Dalej organ stwierdził, że skarżąca spełnia warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia, co wynika z akt administracyjnych sprawy. Wskazał, że w związku z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. oraz z tym, iż wniosek skarżącej wpłynął do organu 2 czerwcu 2020 r., zaś skarżąca od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. uprawniona była do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne należy się jej od 1 listopada 2020 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, kiedy spełnione zostały wszystkie warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. A. S., reprezentowana przez adwokata M. Ż., zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy "w części w jakiej nie przyznano wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 czerwca 2020 r. do dnia 31 października 2020 r.", zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez nieprawidłową wykładnię , polegająca na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wnioskowane świadczenie nie może być przyznane osobie, która ma już przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że to uprawniony ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie decyzji Kolegium w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej świadczenia za okres od 1 czerwca 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podnieisono, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a więc dokonała wyboru zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że skarga nie jest zasadna. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym skarżąca zawarła w skardze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze - przekazując do sądu skargę wraz z odpowiedzią - nie zgłosiło żądania przeprowadzenia rozprawy. Zakwestionowaną decyzją z [...] grudnia 2020 r. organ odwoławczy, na skutek odwołania skarżącej od decyzji I instancji odmawiającej przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego, uchylił tę decyzję i orzekł reformatoryjnie o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2020 r. na stałe. Skarżąca nie zgadza się z powyższym rozstrzygnięciem w tym zakresie, w jakim przyznaje ono wnioskowane świadczenie dopiero od 1 listopada 2020 r., a nie od 1 czerwca 2020 r., tj. od początku miesiąca, w którym wpłynął do organu I instancji jej wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca kwestionuje przy tym stwierdzenie organu odwoławczego, że przeszkodą dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2020 r. było pobieranie przez skarżącą, do 31 października 2020 r. – na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nadmienić w tym miejscu należy, że zasadniczym powodem uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy było nieprawidłowe zastosowanie przez Burmistrza wobec skarżącej art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. odmowa przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tego względu, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po okresach o których mowa w punktach 1 i 2 tego przepisu (do dnia ukończenia 18. roku życia, lub 25. roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej). Organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu i prawidłowo odniósł go do okoliczności niniejszej sprawy. Kwestia ta, z uwagi na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, stała się i pozostaje już w sprawie bezsporna, nie ma więc potrzeby ponownego odnoszenia się do niej. W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Przepis ten w swej wymowie jest jasny - zakłada, że nie jest możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym zasiłku dla opiekuna przyznanego na mocy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Innymi słowy, w sytuacji gdy opiekun ma już ustalone, na mocy decyzji, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie jest możliwe przyznanie mu za ten sam okres świadczenia pielęgnacyjnego. Przeszkoda to oczywiście może być zniweczona np. w przypadku zrzeczenia się prawa do pierwotnego świadczenia i uchylenia skutku prawnego poprzez uchylenie przez właściwy organ decyzji administracyjnej przyznającej uprzednie świadczenie, czy też innego skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej lub na skutek upływu okresu na jaki przyznano decyzją inne świadczenie. Zdaniem Sądu dla uniknięcia zbiegu powyższych świadczeń możliwe jest wydanie decyzji o ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po zrzeczenia się ustalonego już wcześniej świadczenia rodzinnego. Taka interpretacja uwzględnia bowiem treść art. 27 ust. 5 u.ś.r., który w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń stwierdza, że w takiej sytuacji przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Zaprezentowane podejście odpowiadać będzie zatem zasadzie, zgodnie z którą ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest jedynie w sytuacji niekorzystania przez opiekuna z innych konkurencyjnych świadczeń (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 kwietnia 2018 r., sygn. I OSK 82/18 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zauważyć, że wprawdzie ustawodawca nie wymaga złożenia odrębnego wniosku o uchylenie decyzji przyznającej jedno ze zbiegających się świadczeń, jednakże z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika konieczność wyboru przez osobę uprawnioną jednego ze świadczeń. Dokonanie takiego wyboru jest warunkiem przyznania wybranego świadczenia. Dokonanie wyboru nie znosi przy tym konieczności spełniania pozostałych warunków ustawowych, w tym warunku określonego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Należy też stwierdzić, że z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie wynika, że samo dokonanie wyboru powoduje, że w momencie przyznania przez organ wybranego świadczenia z obrotu prawnego automatycznie eliminowana jest decyzja przyznająca drugie zbiegające się świadczenie, albo w momencie przyznania przez organ wybranego świadczenia wnioskodawca automatycznie traci prawo do owego drugiego zbiegającego się świadczenia (por: wyrok WSA w Bydgoszczy z 3 grudnia 2019 r., sygn. II SA/Bd 924/19, dostępny jw.). Jak wynika z analizy akt sprawy, skarżąca na mocy ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], w związku z koniecznością rezygnacji z zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r., była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego. 15 czerwca 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Sąd stoi na stanowisku, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art. 27 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżącej nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres, na który miała już przyznane wcześniejszą decyzją ostateczną, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis jest jasny. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń zgodnie z wyborem. Brzmienie tych przepisów jest jednoznaczne w swej treści i tym samym ich wykładnia systemowa jest spójna. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego tytułu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na dany okres, w przepisanym trybie, pozwala na przyznanie w miejsce poprzednio wybranego świadczenia – nowo wybranego na ten sam cel. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i barku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że uchylenie lub zmiana decyzji, ze swej istoty wywołuje skutki na przyszłość (ex nunc). Okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r, sygn. akt II SA/Ol 995/19, z 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 67/20). Taką interpretację art. 24 ust. 2 potwierdza też uzasadnienie wyroku z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 (publ. w CBOSA), w którym NSA rozpatrując zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wyjaśnił, że "zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować." Uwagi te należy analogicznie odnieść do zbiegu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z ustalonym wcześniej prawem strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ograniczenie ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w zw. z art. 27 ust. 3 u.ś.r. należy stosować w pierwszeństwie przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 u.ś.r., mającymi zastosowanie tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku, a zatem spełnienia przesłanek materialnoprawnych. Przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. odnosi się bowiem do okoliczności formalnoprawnych, a nie materialnoprawnych. Nie ma żadnego uzasadnienia do wycinkowego stosowania przepisów prawa, skoro oczywistą przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest korzystanie ze świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopiero zniesienie w formie prawnej negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca, jak podkreślono, przewidział w przepisie art. 27 ust. 5 u.ś.r., możliwość swobodnego wyboru jednego z wymienionych w nim świadczeń a organ w sprawach przyznania świadczeń rodzinnych nie działa z urzędu, lecz wyłącznie na wniosek strony. Analiza treści wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykazuje, że załączono do niego oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego ww. decyzją "z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego". Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest wnioskiem odrębnym od wniosku o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, podstawą ich rozpoznania są bowiem inne przepisy (art. 17 u.ś.r. w przypadku wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i art. 155 k.p.a. w przypadku wniosku o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy). Po drugie, wskazany zabieg nie spowodował, by z obrotu prawnego zniknęła decyzja przyznająca to świadczenie do dnia 31 października 2020 r. Tymczasem strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego realnie, a nie warunkowo, zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia. Rezygnacja ta musi być jednoznaczna i konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania zbieżnego świadczenia. Taka sytuacja zaś w niniejszej sprawie nie zaistniała – decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego wygasła (została skonsumowana) dopiero z dniem 31 października 2020 r., a więc w dniu złożenia wniosku obowiązywała i aktualizowała okoliczność, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Oczywiście można rozważać, czy prawidłowe było rozstrzygnięcie tak skonstruowanego wniosku przez organ I instancji wyłącznie w zakresie, w jakim odnosił się on do żądania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając żądanie wniosku w tym z kolei zakresie, w jakim odnosił się on do rezygnacji z dotychczasowego świadczenia (uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy). Podkreślenia jednak wymaga, że wniosek został złożony wraz z pozaustawowym załącznikiem (por. art. 23 ust. 4 u.ś.r.) i to przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej. Profesjonalny pełnomocnik strony złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, gdzie w pkt 3 jednoznacznie określił, że w przypadku wydania decyzji przyznającej ww. świadczenie pielęgnacyjne z dniem jej wydania wnosi o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Pierwotna wadliwa decyzja Burmistrza Miasta L. z [...] lipca 2020 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego została uchylona decyzją kasacyjną Kolegium z [...] sierpnia 2020 r. [...]. Decyzją z [...] listopada 2020 r. Burmistrz Miasta L., ponownie odmówił przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ponownie opierając się na błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2, pomijając skutki wyroku TK z 21.10.2014 r. sygn. akt K 38/13. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego okazało się prawidłowe, słusznie bowiem - uchylając decyzję organu I instancji z powodu błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. - Kolegium przyznało wnioskowane świadczenie od dnia 1 listopada 2020 r., tj. pierwszego dnia po wygaśnięciu wspomnianej decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nadmienić przy tym należy, że Kolegium, rozpoznając ponownie wniosek skarżącej, rozstrzygnęło jej sprawę w dniu [...] grudnia 2020 r., a więc w czasie, gdy decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy już wygasła. Organ odwoławczy nie mógł zatem wypowiedzieć się co do możliwości ewentualnego wzruszenia tej decyzji i wpływu, jaki miałoby to na możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2020 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego ustalenie. Kwestia ta jest zasadnicza w kontekście ustalonego w orzecznictwie poglądu dotyczącego stosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., w sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzyskuje już specjalny zasiłek opiekuńczy. Zgodnie z powołaną linią orzeczniczą (vide cytowany wyrok NSA z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. I OSK 2758/17 wraz z powołanymi tam orzeczeniami, dostępny jw.) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie może wykluczać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której to prawo odebrano regulacją niekonstytucyjną (art. 17 ust. 1b u.ś.r.), "przymuszając" niejako do ubiegania się o świadczenie mniej korzystne (zasiłek dla opiekuna wypłacany jest w kwocie niemal trzykrotnie niższej), którego uzyskanie jest z kolei przesłanką uniemożliwiającą powrót do uzyskiwania poprzednio przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Pogląd ten odnosi się jednak do sytuacji zasadniczo odmiennej od tej zastanej w niniejszej sprawie, zakłada on bowiem pozostawanie w obrocie prawnym decyzji przyznającej konkurencyjne świadczenie (a co za tym idzie rozważenie przez organ ewentualnych możliwości jej wzruszenia). Okoliczności prawne i faktyczne, w których reformatoryjnie rozstrzygał organ odwoławczy, wobec jasnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i upływ okresu posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, uzasadniały pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Było to w stanie istniejącym w dacie wydania skarżonej decyzji możliwe od dnia w którym odpadła przesłanka egzoneracyjna w postaci zbiegu uprawnień do dwóch świadczeń - od 1 listopada 2020 r. Organ odwoławczy w zobowiązany był uwzględnić stan prawny i faktyczny istniejący w dacie rozstrzygania tej sprawy. Z pewnością nie posiadał zatem żadnych kompetencji do wstecznego wzruszenia czy wyeliminowania z obrotu prawnego skonsumowanej już i wygasłej z uwagi na upływ okresu zasiłkowego decyzji Burmistrza Miasta L. z [...] listopada 2018 r. w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wobec powyższego zarzuty skargi należy uznać za niezasadne. W ocenie Sądu Kolegium w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie naruszyło wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, dokonało prawidłowej ich wykładni i prawidłowo je zastosowało. W szczególności nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie wyklucza jednoznacznie możliwości zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy działał uwzględniając zasadę praworządności, szybkości postępowania oraz słuszny interes skarżącej (art. 6 i 7 k.p.a.) do jak najszybszego skutecznego uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie znajduje dostatecznych podstaw w obowiązującym porządku prawnym oczekiwanie, aby wszelkie zaniedbania i zaniechania ustawodawcy mógł w okolicznościach faktycznych i prawnych każdej indywidualnej sprawy sanować organ administracji publicznej, zobowiązany do działania zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.) Mając to na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na postawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło