II SA/Bd 323/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. znak [...] Wojewoda K.-P. utrzymał w mocy decyzję Starosty Ż. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] o utracie przez W. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] listopada 2013 r. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 33 ust. 3 i ust. 4 pkt 4 i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Decyzją z [...] grudnia 2013 r. Nr [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 33 ust. 3 i ust. 4 pkt 4 i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Starosta Ż. orzekł o utracie przez W. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] listopada 2013 r., uzasadniając decyzję niestawieniem się przez skarżącą w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i niepowiadomieniem w okresie siedmiu dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Odwołując się od ww. decyzji W. K. wskazała, że nie zgadza się z decyzją Starosty, którą orzeczono o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej. Podała, że w dniu, w którym miała stawić się w urzędzie pracy w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy, jej mąż telefonicznie usprawiedliwił jej nieobecność w urzędzie podając, że przyczyną niestawiennictwa jest brak środków na dojazd. Podała również, że w dniu [...] grudnia 2013 r. jej mąż ponownie telefonicznie skontaktował się z urzędem i poinformował o zaistniałej sytuacji związanej z jej niestawiennictwem w urzędzie - dyrektora urzędu. W odwołaniu skarżąca podkreśliła, że osobiste stawiennictwo w urzędzie jest bezcelowe, gdyż każdy dojazd generuje koszty. Podkreśliła ponadto, że art. 33 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie precyzuje, w jakiej formie bezrobotny ma obowiązek powiadomienia urzędu pracy o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda K.-P. wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy i nie powiadomiła w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, starosta pozbawia statusu bezrobotnego (art. 33 ust. 4 pkt 4). O obowiązkach osób bezrobotnych oraz o terminie stawiennictwa W. K. została przez PUP w Ż. prawidłowo pouczona, bowiem ich przyjęcie potwierdziła swoim podpisem (dowód: Informacja dla osób bezrobotnych, Oświadczenie bezrobotnego pkt 21, załącznik do karty rejestracyjnej). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że bezrobotna w wyznaczonym terminie nie stawiła się w Urzędzie. Poza sporem pozostaje także fakt, że tego dnia telefonicznie Urząd Pracy został poinformowany o przyczynie niestawiennictwa. Problemem spornym w sprawie jest zatem kwestia, czy przytoczone przez stronę okoliczności można potraktować jako uzasadnione przyczyny absencji. Organ podkreślił, że "'brak środków na dojazd" nie może zostać uznany za uzasadniony powód niestawiennictwa. Ustawodawca określił warunki, jakim odpowiadać ma osoba bezrobotna. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych), zarejestrowana w urzędzie pracy, jeżeli odpowiada pozostałym warunkom wymienionym w ustawie. Z przytoczonej definicji legalnej bezrobotnego wynika, że aby uzyskać i posiadać status osoby bezrobotnej niezbędne jest żeby dana osoba była zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Skoro podstawowym elementem definicji bezrobotnego jest gotowość do podjęcia zatrudnienia, to bezrobotny musi być pod tym względem dyspozycyjny. W celu weryfikacji tej dyspozycyjności nałożono na bezrobotnego obowiązek zgłaszania się do właściwego urzędu pracy. Niedopełnienie tego obowiązku rodzi skutki przewidziane w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Zatem warunkiem pozostawania w ewidencji osób bezrobotnych jest pozostawanie przez tą osobę w dyspozycji Powiatowego Urzędu Pracy i wykazywanie gotowości do podjęcia pracy. Przejawem tej gotowości jest obowiązkowe stawiennictwo w wyznaczonym terminie i reagowanie na wszelkie przedkładane przez Urząd propozycje. Brak środków zatem nie może stanowić uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa. Przyjęcie przeciwnego stanowiska oznaczałoby faktyczne zwolnienie osób bezrobotnych z najważniejszego obowiązku związanego nierozerwalnie ze statusem bezrobotnego - zgłaszania się w siedzibie organu celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Brzmienie powołanego przepisu nie nasuwa wątpliwości, że w przypadku niespełnienia przewidzianych w nim przesłanek organ ma obowiązek podjąć decyzję o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi W. K. do Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła w niej, że od wielu lat jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i na każde wezwanie urzędu stawiała się by potwierdzić, że jest gotowa do podjęcia pracy. Jednakże urząd nigdy nie zaproponował jej pracy. Podała, że w dniu [...] listopada 2013 r., w którym miała potwierdzić swoją gotowość do podjęcia pracy, w jej imieniu mąż telefonicznie usprawiedliwił ją podając, że przyczyną niestawiennictwa żony w urzędzie pracy jest brak środków na dojazd. Zdaniem skarżącej, urząd powinien uznać takie niestawiennictwo za uzasadnione. Zaznaczyła ponadto, że art. 33 ust. 3 ustawy nie określa formy, w jakiej zgłoszenie się do urzędu powinno nastąpić, w związku z czym nie można uznać, że jedynie forma wskazana przez organ tj. osobiste stawiennictwo jest obowiązująca. Ustawodawca w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie określa, co to są uzasadnione przyczyny niestawiennictwa, nie podaje nawet przykładów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się wskazanymi kryteriami należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi W. K. Z art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia (...) wynika, że: "bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. W przypadku bezrobotnego będącego dłużnikiem alimentacyjnym, w rozumieniu przepisów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyznaczony termin nie może być dłuższy niż 90 dni." Z przepisem tym koresponduje art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, który stanowi z kolei, że "starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który m.in. nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy". W ocenie Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, że bezrobotna W. K. w istocie będąc wezwana przez organ w trybie art. 33 ust. 3 ww. ustawy do stawiennictwa w siedzibie Urzędu Pracy w dniu [...] listopada 2013 r. celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji możliwości zatrudnienia lub szkolenia, w dniu tym nie stawiła się w urzędzie, a jedynym jej odzewem była informacja telefoniczna przekazana przez jej męża. Przyczynę niestawiennictwa uzasadniono brakiem środków na pokrycie kosztów dojazdu do urzędu pracy. Przepisy art. 33 ust. 3 i art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy są kategoryczne i organ jest zobligowany orzec o utracie statusu osoby bezrobotnej w razie niestawienia się bezrobotnego w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy, chyba że w ciągu 7 dni wykaże on, iż niestawiennictwo miało miejsce w związku z uzasadnioną przyczyną. To strona musi wykazać, że przyczyna niestawiennictwa była uzasadniona. Ustawa nie przewiduje, jak często mają być wyznaczane terminy wizyt, natomiast obliguje bezrobotnego do każdorazowego stawiennictwa w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie pod rygorem pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Należy przy tym wyjaśnić, że wbrew twierdzeniu skarżącej o niesprecyzowaniu przez ustawodawcę charakteru "zgłoszenia się bezrobotnego w urzędzie" w wyznaczonym przez urząd terminie - charakter tego zgłoszenia jest tak naprawdę ustalony, a to w związku z treścią przepisu, który stanowi niejako sankcję za "niezgłoszenie się" w urzędzie. Jest nim cytowany wyżej przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia (...), który określa, że wobec niestawienia się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i niepowiadomieniem w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa starosta wydaje decyzję o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej. "Niestawienie się w urzędzie" oznacza brak obecności w sensie fizycznym i brak podstaw by formułować na tle tego pojęcia innego rodzaju formy aktywności bezrobotnego w związku z obowiązkiem zgłaszania się w urzędzie pracy. Nie jest nim na gruncie ww. ustawy możliwość potwierdzania w formie telefonicznej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwości zatrudnienia lub szkolenia. Ustawa o promocji zatrudnienia (...) nie przewiduje na dzień dzisiejszy tego rodzaju formy realizacji obowiązku zgłoszenia się w urzędzie pracy. W związku z tym, jedynie poinformowanie telefoniczne o niestawiennictwie nie mogło przynieść oczekiwanego przez skarżącą skutku, tj. zniwelowania skutków braku faktycznego niestawiennictwa w urzędzie w dniu [...] listopada 2013 r. Pozostaje do rozważenia, czy wskazane przyczyny niestawiennictwa w urzędzie mogą być uznane za usprawiedliwione w rozumieniu ustawy. Skarżąca prócz tego, że kwestionowała w ogóle obowiązek osobistego stawiennictwa w urzędzie podała, że nie może stawić się w urzędzie na wezwanie albowiem stawienie się pociąga za sobą wymierne, znaczne koszty dojazdu, których nie jest w stanie ponieść. Ustawodawca nie sprecyzował bliżej określenia użytego w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia (...): "uzasadniona przyczyna niestawiennictwa", pozostawiając każdorazowo ocenie organu, co może być uznane za uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa. Organ odwoławczy zasadnie wskazał, że podana przez skarżącą przyczyna niestawiennictwa nie może być uznana za "uzasadnioną". Uznać należy, że uzasadnionymi przyczynami są okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji, lub inne nagłe zdarzenia typu pożar, powódź. Brak środków finansowych na dojazd do urzędu nie stanowi w świetle tej wykładni obiektywnej przyczyny nieobecności, gdyż jest związany z przyczynami leżącymi po stronie samego bezrobotnego. Zauważyć też trzeba, że skarżąca nie wykazała, że w związku z koniecznością dojazdu do urzędu pracy poniosłaby nadmierne koszty, a takie mogłyby powodować istotnie uszczerbek w utrzymaniu jej samej i jej rodziny. W związku z tym, nie można uznać powodu podanego przez skarżącą za uzasadniony powód niestawiennictwa. W związku z niewskazaniem innych przyczyn nieobecności w urzędzie, podaną przez skarżącą przyczynę nieobecności w urzędzie należało uznać za nieuzasadnioną, co stanowiło podstawę do pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej. Mając powyższe na uwadze, skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.