II SA/Bd 329/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2004 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 139,40 zł (sto trzydzieści dziewięć złotych i czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Bd 329/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 i 4 ust. 1, 2, 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2004 r. nr [...] odmawiającą przyznania H. B. uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający do przyznania świadczenia za wnioskowany okres deportacji od września 1941 r. do stycznia 1945 r. do Kuttenhoff k/Tilsit (ówczesne Niemcy), gdyż Archiwum Państwowe w O. nie posiada dokumentów mogących potwierdzić powyższy fakt, a zeznania świadków nie mogą być uznane za wiarygodne, gdyż E. S. przebywała w Niemczech w wieku od 2 do 6 lat i nie wydaje się prawdopodobne, by pamiętała okoliczności dotyczące deportacji strony i jej rodziny, zwłaszcza, że przebywała w innej miejscowości, a E. S. nie przedstawił żadnych dokumentów na poparcie swojego zeznania. Powyższą decyzję H. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy określając ją jako krzywdzącą i niezgodną ze stanem faktycznym. Podniósł jednocześnie, iż na podstawie tych samych dokumentów otrzymał świadczenie pieniężne z Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie". W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) uprawnienie do przewidzianego tą ustawą świadczenia pieniężnego przyznawane jest na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych oraz dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. We wniosku o przyznanie świadczenia z dnia 13 marca 2003 r. oraz kwestionariuszu z dnia 26 listopada 2004 r. H. B. wskazał miejscowość, do której wraz z rodzicami i rodzeństwem był deportowany, nazwisko Niemca, u którego była wykonywana praca przymusowa oraz okres trwania deportacji. Poza popierającą jego wniosek opinią Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę - Oddział Terenowy w T., H. B., wezwany przez organ orzekający do przedstawienia dowodów potwierdzających wykonywanie podczas deportacji pracy przymusowej, przesłał kserokopię fotografii ojca - J. B. z widniejącym na niej numerem obozowym 95 i znaczkiem "P" oraz poświadczone za zgodność z oryginałem zeznania świadków E. S., urodzonej w 1938 r. i E. S., urodzonego w 1934 r. Zeznania te o identycznej treści były w istocie oświadczeniami, iż świadkowie i H. B. jako dzieci byli wraz z rodzicami wywiezieni przez okupanta do miejscowości Kuttenhoff powiat Tilsit Ragnit oraz, iż rodzice H. B. pracowali jako robotnicy przymusowi u bauera o nazwisku I. Fakt, że osoba nazywająca się P. E. była w latach 1939-1945 właścicielem gospodarstwa rolnego we wskazanej miejscowości został w toku postępowania potwierdzony przez Archiwum Państwowe w O. Natomiast pobyt E. S. z domu L. podczas okupacji na terenie Niemiec w miejscowości Freindorf zainteresowany udokumentował kserokopiami ankiet wypełnionych przez E. L. w 1950 r. i jej matkę A. L. w 1952 r. celem otrzymania dowodu osobistego oraz kserokopią karty osobowej A. L. z 1951 r. Z uwagi na brak wystawionych przez powołane do tego organy dokumentów potwierdzających represjonowanie w sposób określony w art. 2 pkt 2a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. H. B. i jego rodziców, jedynymi dowodami na tę okoliczność były zeznania-oświadczenia E. S. i E. S. Uznając za niewiarygodne zeznanie E. S. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż nie wydaje się prawdopodobne, by przebywając w Niemczech od drugiego do szóstego roku życia pamiętała okoliczności deportacji strony i jej rodziny. Zeznania drugiego ze świadków nie wzięto natomiast pod uwagę, gdyż nie został przedłożony żaden dokument na okoliczność jego deportacji do Niemiec. Wprawdzie powołany na wstępie przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. (Dz. U. Nr 87, poz. 395) wymaga, aby strona składająca wniosek złożyła wraz z nim dokumenty i dowody potwierdzające represjonowanie, to jednak przepis ten nie wyłącza stosowania procedury przewidzianej w kpa, bowiem w ustępie 4 tego artykułu ustawodawca wręcz ustanowił obowiązek stosowania przepisów kpa w zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia pieniężnego. W myśl art. 7, 75, 77 i 80 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest przeprowadzić wszelkie dowody mogące przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i dopiero na podstawie całokształtu zebranego materiału ocenić, czy dane okoliczności zostały udowodnione. Skoro oświadczenie E. S. wydało się nieprawdopodobne, celem usunięcia nasuwających się wątpliwości, organ winien we własnym zakresie przesłuchać ją w charakterze świadka, uwzględniając zarówno osobiście zapamiętane przez nią fakty, jak i uzyskane z przekazu najbliższych, którzy wraz z nią byli deportowani. Sąd nie znajduje przeszkód w przesłuchaniu na powyższe okoliczności w charakterze świadka także starszego wiekiem w momencie deportacji E. S. Istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy ma także przesłuchanie przez organ samego wnioskodawcy, który przecież może znać szczegóły dotyczące pracy przymusowej rodziców (w tym także, o których dowiedział się od matki), które w powiązaniu ze sobą, przy uwzględnieniu treści zeznań świadków, będą uzasadniały wydanie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Uznając, iż nieprzeprowadzenie wskazanych wyżej dowodów jest równoznaczne z wydaniem zaskarżonej decyzji z naruszeniem wymienionych wyżej przepisów procedury mogącym istotnie rzutować na jej treść, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Jednocześnie w związku z podniesionym w skardze zarzutem, Sąd stwierdza, iż prawidłowe jest stanowisko organu, że sam fakt przyznania pomocy finansowej przez Fundację "Polsko-Niemieckie Pojednanie" nie może przesądzać o przyznaniu uprawnień do świadczenia w trybie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.).