II SA/Bd 329/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej UMK w T. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zapomogi postanowił: 1) zwolnić od kosztów sądowych, 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 29 kwietnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) N. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Konieczność przyznania prawa pomocy skarżąca uzasadniła trudną sytuacją finansową oraz zdrowotną. Podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami oraz dwoma siostrami. Mają na utrzymaniu małoletnie dziecko. Rodzina utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Ponadto wskazała, że rodzina posiada dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz maszyny rolnicze, inwentarz i dwa samochody osobowe. Oświadczyła, że posiada oszczędności w kwocie [...]zł. We wniosku podała, że jej stałe zobowiązania i wydatki wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Poza tym dochód gospodarstwa domowego za poprzedni rok wnioskodawczyni określiła na kwotę ok. [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż nie uzyskuje ona dochodu oraz ma problemy zdrowotne, a więc skarżąca nie miałaby z czego pokryć jakichkolwiek nawet niskich kosztów postępowania albo uiszczając je nie miałaby wystarczających środków na swe utrzymanie. Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do kwestii ustanowienia pełnomocnika należy przede wszystkim podkreślić, nie kwestionując wszakże trudnej sytuacji materialnej skarżącej, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jednocześnie orzekający podziela w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. Reasumując powyższe należy zauważyć, że pomimo tego, iż skarżąca powołuje się na trudną sytuację materialną to udało jej się zgromadzić oszczędności, poza tym jej rodzina dysponuje majątkiem składającym się z nieruchomości oraz ruchomości. To pozwala stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wystarczającym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, ponieważ zapewni jej to możliwość jego kontynuowania. Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych – skarżąca posiada oszczędności. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.