II SA/Bd 329/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Anna Klotz Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi N K na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zapomogi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2015r. (bez numeru), 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej na rzecz skarżącej kwotę 20 (dwadzieścia) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Bd 329/16 Uzasadnienie Decyzją Wydziałowej Komisji stypendialnej z [...] listopada 2015 r. bez numeru na podstawie art. 183 ust.1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm. - dalej "ustawa") oraz § 33 Regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom Uniwersytetu M. K. w T. (Zarządzenie nr [...] Rektora U. z dnia [...] października 2014 r. ze zm.) nie przyznano N. K. zapomogi w związku z przejściowo trudną sytuacją materialną wynikającą z przyczyn losowych. W uzasadnieniu stwierdzono, że przedstawione dowody świadczą, że mimo wypadku losowego, sytuacja materialna nie uległa pogorszeniu. W odwołaniu wnioskodawczyni wskazała na pogorszenie sytuacji finansowej spowodowanej suszą w gospodarstwie rodziców. Wypłacone z tego tytułu odszkodowanie nie pozwala na pokrycie strat i długów zaciągniętych na funkcjonowanie gospodarstwa. Brak zapomogi uniemożliwi też kontynuację studiów. W odwołaniu podkreślono również, że wnioskodawczyni nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej z uwagi na dużą ilość obowiązków związanych z kształceniem oraz niepełnosprawnością. Decyzją Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu M. K. w T. z [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zmniejszenie wysokości wynagrodzenia osiąganego przez ojca studentki do 80 % z powodu choroby nie jest przesłanką do uzyskania zapomogi. Ponadto z przedstawionych dokumentów wynika, ze rodzina nie posiadała ubezpieczenia co najmniej 50 % powierzchni upraw w gospodarstwie z wyłączeniem łąk i pastwisk co spowodowało zmniejszenie o połowę pomocy udzielonej przez ARiMR. Rodzina nie skorzystała więc z możliwości wykupienia ubezpieczenia upraw. W skardze strona stwierdziła, że decyzja jest dla niej krzywdząca i podtrzymała argumenty zawarte w odwołaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej: "p.p.s.a." (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wojewódzki sąd administracyjny obowiązany jest skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza. Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a także gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. ( art. 145 § 1 pkt.2 p.p.s.a.). Oceniając - według powyższych kryteriów - prawidłowość zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zakwestionowane decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a..i art. 135 p.p.s.a.), co stanowi podstawę do ich uchylenia. Podstawę materialnoprawną rozpoznawanej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm. - dalej "ustawa") oraz Regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom Uniwersytetu M. K. w T. (Zarządzenie nr [...] Rektora U. z dnia [...] października 2014 r. ze zm.). Zapomoga jest jedną z form pomocy przewidzianą w art. 173 ust. 1 pkt 8 ustawy. Stosownie do art. 183 ust. 1 ustawy zapomoga może być przyznana studentowi, który z przyczyn losowych znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej. Student może otrzymać zapomogę, o której mowa w ust. 1, dwa razy w roku akademickim. Treść tego przepisu wskazuje, że zapomoga jest świadczeniem fakultatywnym, a wydana w tym przedmiocie decyzja ma charakter uznaniowy, gdyż ustawodawca posłużył się sformułowaniem "może otrzymać". Oznacza to, że świadczenie to może lecz nie musi być ono przyznane. Dalszych, materialnoprawnych przesłanek tej pomocy nie określają przepisy ustawy, bowiem ustawodawca w art. 186 ust. 1 ustawy przenosi kompetencję do ustalania tych przesłanek na rektora wyższej uczelni. Przywołany przepis art. 186 ust. 1 ustawy stanowi, iż szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Ze wskazanych powyżej regulacji wynika, że podstawą rozstrzygnięć podmiotów decydujących o przyznaniu zapomóg są nie tylko przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym, ale także przepisy wydanego przez rektora, na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy regulaminu, będącego aktem wykonawczym, mającym swoje umocowanie w tej ustawie. Rozstrzygnięcie organu o przyznaniu, bądź odmowie przyznania studentowi zapomogi jest decyzją administracyjną w indywidualnej sprawie studenta, a zatem na zasadzie art. 207 ust. 1 ustawy, do tych decyzji stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Konieczna zatem była wnikliwa ocena okoliczności uzasadniających wniosek w świetle obowiązujących przepisów o charakterze materialnym z poszanowaniem reguł procesowych. Stosownie do § 33 regulaminu do sytuacji uzasadniających przyznanie zapomogi w szczególności zalicza się: a) ciężką i przewlekłą chorobę studenta lub jego dziecka, b) zakup sprzętu medycznego poprawiającego warunki życiowe studenta niepełnosprawnego, c) urodzenie się dziecka studentowi, d) nieszczęśliwy wypadek studenta, e) śmierć najbliższego członka rodziny studenta. Wysokość zapomogi nie może być większa niż 90% najniższego wynagrodzenia zasadniczego asystenta ustalonego w przepisach o wynagrodzeniach nauczycieli akademickich. O zapomogę można ubiegać się w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące od wystąpienia zdarzenia uzasadniającego przyznanie zapomogi. Z tytułu jednego, tego samego zdarzenia student może otrzymać tylko jedną zapomogę. Zapomoga przyznawana jest na uzasadniony wniosek studenta. Do wniosku o przyznanie zapomogi student załącza dokumenty potwierdzające okoliczności, które stały się przyczyną trudnej sytuacji materialnej. Niezależnie od ustalania przesłanek prawa materialnego organy decydujące o przyznaniu, (bądź odmowie przyznania) zapomogi winny przestrzegać również przepisów postępowania administracyjnego i mieć na uwadze fakt, aby wydane decyzje odpowiadały wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera analizy okoliczności dotyczących sytuacji skarżącej w kontekście przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia. W uzasadnieniu organu odwoławczego stwierdzono wyłącznie, że zmniejszenie wysokości wynagrodzenia ojca nie jest przesłanką do uzyskania zapomogi i brak ubezpieczenia co najmniej 50 procent powierzchni upraw spowodowało zmniejszenie o połowę pomocy udzielonej przez ARiMR. Niewątpliwie te okoliczności nie są wymienione w regulaminie jako okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia, ale katalog przypadków określonych w § 33 regulaminu jest katalogiem otwartym na co wskazuje zwrot "w szczególności". Wymaga to więc oceny czy podane przez skarżącą okoliczności mogą zawierać się wśród przypadków uzasadniających przyznanie świadczenia, a jeśli nie to dlaczego. Niewątpliwie wymienione w § 33 regulaminu sytuacje wiążą się głównie ze zdarzeniami dotyczącymi wnioskodawcy bezpośrednio ale nie zwalnia to organu od konieczności analizy okoliczności na które powołuje się wnioskodawca. Uzasadnienie decyzji jest ogólnikowe, mało precyzyjne i czytelne. Z art. 11 k.p.a. wynika obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 k.p.a., powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ administracji musi m.in. przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że bez prawidłowego uzasadnienia decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów. Zaskarżona do sądu decyzja nie spełnia wymogów, które nakłada na nie treść art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. To z uzasadnienia decyzji strona czerpie informację o ustalonym i przyjętym przez organ do rozpoznania stanie faktycznym oraz o swojej sytuacji prawnej. Dla właściwej kontroli wydanych decyzji akta powinny również zawierać dokumenty o przekazaniu uprawnień na rzecz komisji stypendialnej i protokół posiedzenia komisji, którego w rozpoznawanej sprawie nie ma (dotyczy to postepowania przed organem I instancji. Reasumując Sąd stwierdził, że wniesienie skargi było uzasadnione z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny dokonać właściwej oceny okoliczności podanych przez skarżącą, tak aby jednoznacznie wynikało, dlaczego tak a nie inaczej je oceniono i przedstawić to w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi art. 107 § 3 KPA. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a.