II SA/Bd 33/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu ... 2013 r. T. G. złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kat. C, D, C+E, D+E. Prezydent Miasta B. decyzją nr ... z dnia ... 2013 r. na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 z zm.) odmówił wydania prawa jazdy ww. kategorii, z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego w S. S. II K 458/13 z dnia ... 2013 r., którym orzeczono wobec skarżącego środek karny - zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A i B w ruchu lądowym na 3 lata. Składając odwołanie skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z wyrokiem Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z ... 2013 r. nr ...na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 oraz 17 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z zm.), art. 12 ww. ustawy z 5 stycznia 2011 r. w zw. z § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymało w mocy decyzję z ... 2003 r. SKO wskazało, iż Prezydent Miasta dokonał prawidłowej wykładni przepisów ww. ustawy z 5 stycznia 2011 r. oraz rozporządzenia i stwierdziło, że zachodzą negatywne przesłanki wydania prawa jazdy, wg z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Zdaniem SKO wyrok skazujący wymierzający środek karny - zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dotyczy zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ww. ustawy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1, D, B+E, C1+E, C+E, D1+E, D+E w okresie obowiązywania zakazu. Z tą decyzją nie zgodził się T. G., zarzucając w skardze stosowanie wykładni rozszerzającej w stosunku do wyroków sadowych i wniósł o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji z ... 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 143, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływanej dalej jako "p.p.s.a." uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Sąd stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia. Z akt sprawy wynika, że T. G. wyrokiem Sądu Rejonowego w Stargardzie Szczecińskim II Wydział Karny II K 458/13 z dnia 2 lipca 2013 r. został skazany za przestępstwo z art. 178a § 1 w zw. z art. 178a § 4 k.k. na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszonej na okres dwóch lat próby, grzywnę w wymiarze 40 stawek dziennych po 10 złotych każda; orzeczono także środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A i B określonych w ustawie z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w ruchu lądowym na okres trzech lat. Wyrok stał się prawomocny 10 lipca 2013 r. Wyrok został przesłany do Urzędu Miasta B. i wykonany zgodnie z przepisami art. 104 Kpa, 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182 § 2 k.k.w. przez wydanie decyzji nr ... Prezydenta Miasta B. orzekającej wobec skarżącego cofnięcie mu uprawnień do prowadzenia pojazdów kat. A i B na okres trzech lat. Wniosek T. G. o wydanie prawa jazdy kat. C, D, C+E, D+E został rozpatrzony odmownie, to samo stanowisko zajęło SKO w B. w wyniku odwołania od decyzji Prezydenta Miasta. W związku z tym, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami wyjaśnić należy, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami stanowi, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W przepisach art. 12 ust. 2 tej ustawy określone zostały zaś zakazy wydawania prawa jazdy innych kategorii niż ta, której dotyczy sądowy zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego. I tak w pkt 2 i 3 art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami wskazuje się, że przytoczony przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D (pkt 2) oraz B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E (pkt 3) - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem sądu, T. G. został ukarany środkiem karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych tylko kat. A i B określonych w ustawie o kierujących pojazdami w ruchu lądowym na okres trzech lat i wyrok został wykonany decyzją Prezydenta Miasta, która w treści odpowiada dosłownie sentencji wyroku. Zdaniem Sądu, organ drugiej instancji (jak i wcześniej organ pierwszej instancji) błędnie przyjął, iż T. G. jest osobą, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, czyli osobą ubiegająca się o wydanie dokumentu prawa jazdy. Skarżący nie ubiega się o wydanie prawa jazdy, bo już je uzyskał, co jest rzeczą bezsporną. W wypadku więc gdy sąd powszechny orzekł o zakazie dotyczącym tylko kat. A i B, skarżący posiada pełne prawo do kierowania pojazdami pozostałych kategorii tj. C, D, BE,CE, DE. Ponadto należy podkreślić, iż skarżący na stosownym blankiecie poprawnie wypełnił rubryki: C. pkt. 1 ppkt b) – zwrot zatrzymanego prawa jazdy, zaznaczając właściwe kategorie, które nie zostały objęte środkiem karnym (vide – k. 27 akt administracyjnych). Zatem w niniejszej spawie organy orzekły o odmowie wydania prawa jazdy, natomiast nie rozstrzygnęły żądania zawartego w ww. wniosku skarżącego, tj. żądania zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W świetle art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, orzeczony przez sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, wszelkich pojazdów lub wszelkich pojazdów mechanicznych. To sąd zatem, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie też z art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy, w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie zaś do art. 182 § 2 k.k.w., organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przytoczonym art. 182 § 2 k.k.w. koresponduje obecnie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w świetle których starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z powołanych przepisów wynika zatem, że to sąd karny – a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż to orzeczono w wyroku sądu karnego. Źródłem obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami jest wyrok sądu wraz ze stanowiącym jego integralną część rozstrzygnięciem nakładającym na skazanego obowiązek zwrotu takiego dokumentu - art. 43 § 3 in princ. k.k., a nie decyzja organu administracji publicznej wydana w oparciu o błędną interpretację przepisów wskazanych w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości to, że uregulowania zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami winno być stosowane jedynie do osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy określonych w nim kategorii, czyli osób które nigdy nie posiadały uprawnień do kierowania pojazdem, a wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy określonej kategorii (w niniejszej sprawie kategorii A i B). Nie można twierdzić, że racjonalny ustawodawca daje sądowi powszechnemu w art. 42 § 1 i 2 k.k. prawo do wyboru najbardziej, w ocenie tego sądu, racjonalnego środka karnego, by następnie orzeczenie sądu powszechnego było zmienione decyzją organu administracyjnego. W ocenie Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że orzekające w niniejszej sprawie organy dokonały błędnej rozszerzającej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Regulacje te winny być stosowane wyłącznie do osób, które ubiegają się o wydanie prawa jazdy określonych kategorii nigdy ich nie posiadając, a nie wobec tych osób, w stosunku do których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów obejmujący uprawnienia w zakresie określonej kategorii. Zamysłem ustawodawcy było niewątpliwie to, aby wydanie prawa jazdy wskazanych w tych regulacjach kategorii nie prowadziło do iluzoryczności orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego określoną kategorię. Odmienną jest jednak sytuacja, kiedy to sąd karny wprost wskaże, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dotyczy określonych kategorii. W takim przypadku poprzez odmowę wydania (a de facto zwrotu) prawa jazdy innych jeszcze kategorii, organy administracji publicznej faktycznie pozbawiają uprawnionego prawa do prowadzenia pojazdów nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd karny. Również konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych w połączeniu z treścią art. 42 § 1 k.k., w braku innych jednoznacznych uregulowań w ustawie o kierujących pojazdami, nie pozwala na cofanie uprawnień w trybie art. 103 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 182 § 2 k.k.w. innych niż orzeczone przez sąd karny. Reasumując, stwierdzić trzeba, że prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami prowadzi do wniosku, iż w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 1 lub § 2 k.k. i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten wyrok sądowy obejmuje, jeżeli je ona posiadała. Odmienna interpretacja analizowanego przepisu prowadziłaby do niewykonalności wyroków sądu powszechnego. W związku z tym stwierdzić należy, że organy administracji publicznej dokonały nieprawidłowej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami i poprzez odmowę wydania (zwrotu) prawa jazdy pozbawiły skarżącego uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie objętych zakazem orzeczonym przez sąd powszechny. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, ponieważ tych samych uchybień dopuścił się organ pierwszej instancji w swojej decyzji, utrzymywanej w mocy zaskarżoną decyzją organu odwoławczego. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęte zostało stosownie do art. 152 tej ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe wskazania Sądu, co do prawidłowej wykładni i zastosowania powołanych przepisów, które stosownie do przepisu art. 153 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są dla organu wiążące. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Na koszty te składa się kwota 200 zł uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu (§ 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193).