II SA/Bd 33/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. T.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując na swoja trudną sytuację materialną spowodowana brakiem pracy. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu 31 marca 2014 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca, zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną E.G. Skarżący oświadczył, że nie pracuje a dochód żony wynosi [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada żadnych nieruchomości ani oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zwrócić uwagę należy, że zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, jednakże jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, i którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a. okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona skarżąca jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2014 r. wezwano stronę skarżącą do wykazania rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego poprzez nadesłanie następujących dokumentów i oświadczeń: 1) odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe ( w tym małżonka oraz innych domowników w przypadku osoby fizycznej), 2) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, emerytury, renty, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń (np. z tytułu umowy o dzieło lub zlecenia, umowy najmu, pomocy rodziny, dochód z zagranicy) z okresu ostatnich 2 lat, 4) zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy/miasta na prawach powiatu, 5) aktualnego zaświadczenia o posiadaniu statusu bezrobotnego, 6) udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie wydatkach związanych z utrzymaniem, wynajęciem mieszkania (oraz ewentualnie samochodu), 7) oświadczenia o tytule prawnym przysługującym do obecnie zamieszkiwanego lokalu, 8) oświadczenia o wysokości posiadanych oszczędnościach, 9) oświadczenia o źródłach utrzymania (w tym pomocy udzielanej przez rodzinę). Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 marca 2014 r. (k. 28 akt sądowych). Termin do jego wykonania upłynął z dniem 23 marca 2014 r. W wyznaczonym terminie skarżący złożył do akt jedynie kopię zeznań podatkowych swoich i żony za ostatnie dwa lata, zaświadczenie o tytule do zajmowanego mieszkania, rachunki z jednego miesiąca za czynsz, prąd i gaz oraz polisę na samochód – opel [...]. Analiza informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i finansowej strony, zawartych jedynie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozwala na przyjęcie, że skarżący wyjaśnił okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Ilość posiadanych informacji jest przede wszystkim zbyt mała, a same informacje zbyt ogólne do rzetelnego rozpoznania wniosku. Prawo pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i stanowi instytucję przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach – przy czym – jak już wskazano na wstępie, okoliczności te muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę domagającą się przyznania prawa pomocy. Skarżący natomiast, zdaniem Sądu, składając wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, samotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie nie sposób ocenić, czy taka sytuacja występuje. Skarżący bowiem, nie przedstawił chociażby całkowitego zestawienia dochodów posiadanych przez wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, nie przedstawił również pełnych comiesięcznych koniecznych wydatków, ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym. Skarżący nie skorzystał również z możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową. Nie przedłożył również żadnego dokumentu potwierdzającego prawdziwość jego twierdzenia, iż pozostaje osoba bezrobotną. Wskazać przyjdzie, że na obecnym etapie postępowania jego koszty ograniczają się do wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie posiadanych informacji uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.