II SA/Bd 33/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury [...] w B. A. K. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]2015r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) w związku z art. 2 pkt 4, pkt 5, pkt 5a, pkt 12, pkt 17 i 18, art. 9 ust. 1-3 i ust. 4a oraz art. 15 ust. 4a ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2015r. poz. 859), art. 3 pkt 1 lit. a i lit. b oraz pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015r. poz. 114 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...]2015r. o odmowie przyznania D. B. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od [...]2015r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, podzielając stanowisko wyrażone przez organ pierwszej instancji, stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia ustawowego kryterium dochodowego dla uzyskania przedmiotowego świadczenia. Przywołując treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie organ wskazał, że D. B. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego złożył [...]2015r. na okres od [...] do [...]2015r. Dochód 3-osobowej rodziny został ustalony na podstawie wskazanych przez organ dokumentów, dla roku bazowego 2013, bowiem jest to rok poprzedzający okres zasiłkowy, w którym złożono wniosek (2014/2015). Organ ustalił, że dochodem rodziny skarżącego w 2013r. był dochód T. B. (matki) osiągnięty z tytułu wynagrodzenia za pracę ([...] zł) oraz alimenty ([...] zł), łącznie kwota [...] zł. Ponieważ sytuacja dochodowa rodziny ulegał zmianie po roku bazowym 2013, organ uwzględnił dochody utracone oraz uzyskane, zgodnie z art. 9 ust. 3 i ust. 4a ustawy. Jako utracony organ uznał dochód matki osiągnięty z tytułu wynagrodzenia za pracę, nie wliczając go do dochodu rodziny. Natomiast analogicznie organ uwzględni dochód uzyskany przez członka rodziny w roku 2015. Zgodnie z art. 9 ust. 4a w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do dochodu rodziny skarżącego zaliczono zatem: alimenty w kwocie [...] zł, które podzielono przez 12 miesięcy i uzyskano przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w 2013r. w kwocie [...] zł ([...] zł : 12 = [...] zł), doliczono dochód T.B. z [...] 2015r. w kwocie [...] zł = [...] zł. Tę kwotę podzielono przez ilość osób w rodzinie, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie ([...] zł : 3) = [...] zł. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725,00 zł. Skarżący nie spełnił tego kryterium, zatem nie nabył prawa do przedmiotowego świadczenia. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że kwota przekroczenia ([...] zł) nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem ustawodawca nie przewidział takiej możliwości. Nadto podkreślił związany charakter decyzji w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. D. B. w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm., dalej jako "P.p.s.a."), sąd uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stwierdza jej nieważność gdy zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując z urzędu oceny skarżonej decyzji, w zakresie tak określonej kognicji Sad zważył, że nie zaistniały podstawy do jej wyeliminowania z obrotu prawnego, zatem skarga podlegała oddaleniu. Przedmiot kontroli sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od [...]2015r. Materialnoprawną podstawę decyzji organów administracji stanowiły zatem prawidłowo wskazane i przywołane w skarżonej decyzji przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2015r. poz. 859 z późn.zm., dalej "u.p.o.u.a."). Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.o.u.a., świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (ust. 2). W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 3). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4a). W myśl art. 18 ust. 1 u.p.o.u.a., prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. W art. 2 ustawodawca zdefiniował między innymi pojęcia "dochodu", jako dochodu, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (pkt 4), "dochodu rodziny" – jako dochodu rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (pkt 5), "dochodzie członka rodziny" - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a (pkt 5a). W myśl art. 2 pkt 8 "okres świadczeniowy" oznacza okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Prawidłowo w zaskarżonej decyzji, dla ustalenia dochodu rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę w rodzinie, organ odwoławczy przywołał zatem również odpowiednie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015r. poz. 114 z późn.zm.). Niesporne w sprawie pozostaje, że skarżący wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w dniu [...]2015r., określając rok z którego dochód stanowi podstawę ustalenia dochodu rodziny – 2013, jak również na fakt że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku nastąpiła utrata dochodu oraz uzyskanie dochodu (pkt 4 wniosku). Stwierdzić należy, że początek okresu świadczeniowego zależy od miesiąca, w którym zostanie złożony wniosek, ale może najwcześniej zostać ustalony na 1 października. Z kolei koniec okresu świadczeniowego został przez ustawodawcę ustalony na 30 września następnego roku kalendarzowego (o ile nie wystąpią okoliczności powodujące ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części). Po pierwsze oznacza to, że wnioskodawca nie możne samodzielnie decydować o tym, że jego wniosek, złożony w jednym okresie świadczeniowym, będzie skuteczny również w następnym okresie. Po drugie, organ nie może samodzielnie zadecydować o tym, aby złożony w jednym okresie świadczeniowym wniosek został rozpatrzony dopiero w kolejnym okresie (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2014r. sygn. I OSK 1815/14). Oznacza to, że wniosek złożony w niniejszej sprawie [...]2015 r. należało rozpoznać jako dotyczący okresu świadczeniowego, który rozpoczął się 1 października 2014r., a kończył 30 września 2015r. W konsekwencji prawidłowe było również ustalanie przez organ dochodu rodziny w przeliczeniu na członka rodziny w odniesieniu do roku 2013 jako roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy. Na akceptację zasługują również, oparte na wszechstronnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, szczegółowo uzasadnione i poparte stosownymi wyliczeniami ustalenia organu co do wysokości dochodu rodziny osiągniętego w 2013r., jak również dochodu utraconego oraz uzyskanego, w rozumieniu art. 2 pkt 17 i 18 ww. ustawy, za który należało uznać najpierw utracony dochód matki skarżącego z tytułu wynagrodzenia na pracę, a następnie uzyskany w 2015r. nowy dochód również z tytuły wynagrodzenia za pracę. Powołane przepisy, nakazują do stanu faktycznego wynikającego z wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego stosować stan przeszły, bowiem prawo do świadczeń ustala się w oparciu o dochód w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy powinien być, zdaniem Sądu, wykładany systemowo, przy uwzględnieniu celu ustawy. Zwrócić należy uwagę, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego podobnie jak świadczenia rodzinne są formami pomocy państwa skierowanymi do rodzin o najniższych dochodach. Ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego odbywa się poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, a otrzymaną w ten sposób kwotę dzieli się przez 12, a także na liczbę osób w rodzinie. Jednakże zauważyć należy, że taki sposób obliczenia dochodu rodziny może mieć miejsce w sytuacji, gdy dochody rodziny są stałe, czyli nie nastąpiło ani uzyskanie dodatkowego dochodu, ani też jego utrata, bowiem wówczas ustawodawca przewiduje inny sposób obliczenia dochodu. Instytucję utraty oraz uzyskania dochodu reguluje art. 9 ust. 3-4a ustawy, oraz analogicznie art. 5 ust. 4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych zastrzegając, że należy ją uwzględnić przy obliczaniu dochodu członka rodziny. Służą one urealnieniu wysokości dochodu rodziny na dzień ubiegania się o prawo do świadczenia alimentacyjnego (zasiłku rodzinnego) w stosunku do dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (zasiłkowy),w związku ze zmianą sytuacji finansowej wynikającą z uzyskania albo utraty dochodu. Definicje "utraty dochodu" i "uzyskania dochodu", zawarte w art. 2 pkt 17 i 18 u.p.o.u.a. na potrzeby ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy interpretować przez pryzmat przysporzenia czy też jego braku. "Uzyskanie dochodu" w myśl art. 2 pkt 18 ustawy to uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - co oznacza, że "uzyskanie dochodu" wiąże się nie tylko z pozostawaniem w zatrudnieniu, ale też i z otrzymywaniem wynagrodzenia. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 pkt 4a u.p.o.u.a.). Z powołanych regulacji wynika, że mimo wyraźnego rozdzielenia sytuacji uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i po tym roku, to jednak oba rozwiązania służą ustaleniu prawa do świadczeń na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę. Nie budzi wątpliwości że przedmiotowe świadczenie z uwagi na jego charakter stanowi pochodną dochodu rodziny i przysługuje wyłącznie wtedy, kiedy kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. nie jest przekroczone. Sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustaliły organy w niniejszym postępowaniu, a czego skarżący nie kwestionuje. Nie wynika z akt sprawy aby skarżący kwestionował ustalenia stanu faktycznego, w szczególności to, że dochód jego rodziny w przeliczeniu na osobę w tej rodzinie przekroczył ustawowe kryterium dochodowe (725 zł). Z tych powodów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.