II SA/Bd 330/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Zakładu Produkcji "E." Sylwia Z. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zgodności pomieszczeń z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oddala skargę. II SA/Bd 330/07 UZASADNIENIE Decyzją Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w T. z dnia [...] 2006 r., nr [...] stwierdzono, iż pomieszczenia pracy w sklepie firmowym mieszczącym się w lokalu nr [...] Centrum Rozrywkowo-Usługowego [...] w R. przy ul. [...] odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia inspektor wskazał, iż pomieszczenia pracy pod względem wysokości, powierzchni, kubatury oraz wentylacji i oświetlenia spełniają wymogi. Dodał przy tym, iż w obiekcie znajdują się pomieszczenia higieniczno-sanitarne. Ponadto wywiódł, iż w sklepie nie zatrudnia się pracowników będących osobami niepełnosprawnymi, a tym samym nie można było wydać decyzji w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz dostępności do nich w zależności od występujących schorzeń. W odwołaniu od powyższej decyzji Sylwia Z. podniosła, iż fakt, że na dzień kontroli w Zakładzie Produkcji Odzieży "E." nie było zatrudnionych osób niepełnosprawnych nie oznacza, że również w przyszłości nie będzie on zatrudniał osób niepełnosprawnych. Stwierdziła przy tym, iż dla Zakładu Produkcji Odzieży "E." będącego zakładem pracy chronionej, wymagana jest decyzja Wojewody [...] na każde nowe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Rozstrzygnięcie to winno być poprzedzone decyzją Inspektora Pracy stwierdzającą, że pomieszczenia uwzględniają potrzeby zatrudnionych osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich. Wywiodła przy tym, iż brak takiej decyzji powoduje naruszenie przez Zakład przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż do chwili złożenia odwołania w sklepie firmowym przy ul. [...] nie zatrudniano osób niepełnosprawnych. Wywiódł przy tym, iż gdyby uwzględnić żądania strony, inspektor musiałby przy wydaniu decyzji uwzględnić wszystkie mogące wystąpić przypadki niepełnosprawności i to w niedającej się określić perspektywie. Różnorodność niepełnosprawności osób, które pracodawca może w przyszłości zatrudniać uniemożliwia, zdaniem organu, rozstrzygnięcie, czy istniejący stan obiektu, pomieszczeń pracy, maszyn i urządzeń, przejść, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych jest odpowiedni dla każdej mogącej wystąpić niepełnosprawności. Wydanie decyzji przez organ bez oceny spełnienia wymogów w odniesieniu do istniejącej w rzeczywistości niepełnosprawności u pracownika oznaczałoby rażące naruszenie prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję pełnomocnik Zakładu Produkcji "E." zarzucił jej naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) poprzez pominięcie podczas badania i orzekania kwestii uwzględniania w sklepie firmowym Zakładu Produkcji Odzieży "E." potrzeb osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniania wymagań dostępności do nich. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej z przepisu art. 28 ust. 2 cyt. ustawy nie wynikają jakiekolwiek ograniczenia lub warunki, uzależniające spełnienie obowiązku podjęcia odpowiednich działań przez Powiatową Inspekcje Pracy po otrzymaniu stosownego wniosku przez pracodawcę od faktu zatrudniania w konkretnych pomieszczeniach osób niepełnosprawnych. Ponadto w skardze wywiedziono, iż istnieją wymogi o charakterze ogólnym, wspólne dla wszystkich lub znacznej większości stopni i postaci niepełnosprawności, które prowadząc zakład pracy chronionej musi spełniać niezależnie od liczby zatrudnianych osób i stopnia ich niepełnosprawności. Jako przykład takich wymogów wymieniono te określone przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm.) dotyczące dostępności do budynków i kondygnacji, miejsc postojowych dla samochodów osobowych, parametrów wejść, pochylni, poręczy, sanitariów czy wysokości urządzeń do otwierania okien. Pełnomocnik strony skarżącej zwrócił przy tym uwagę, iż lokal nr 24 Centrum Rozrywkowo-Usługowego "P." w R. przy ul. [...] jest wykorzystywany jako salon sprzedaży, co nie wymaga spełniania żadnych dodatkowych, specyficznych wymogów. Ponadto stwierdził, iż ze względu na to, iż Zakład Produkcji "E." jest zakładem pracy chronionej, może on zatrudnić w każdej chwili osoby niepełnosprawne i dlatego do potrzeb takich osób przystosowano wspomniany lokal. W skardze podniesiono również, iż w przypadku innych sklepów firmowych Zakładu, Powiatowa Inspekcja Pracy badała i stwierdzała spełnianie obu z warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy nawet w przypadku nie zatrudniania osób niepełnosprawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór w sprawie sprowadza się do interpretacji art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., zwana dalej "ustawą") Przepis ten stanowi, że pracodawca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, zatrudniający nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągający wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których mowa w pkt 1, przez okres co najmniej 6 miesięcy, uzyskuje status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, jeżeli: (...) 2) obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy: a) odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy, b) uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich. Skarżący domaga się określenia przez Państwowego Okręgowego Inspektora Pracy, że przyszłe stanowisko pracy uwzględnia potrzeby w zakresie o jakim mowa pod lit. b), natomiast inspektor pracy wskazuje, że może to nastąpić dopiero w sytuacji, gdy zostanie zatrudniona konkretna osoba niepełnosprawna. W ocenie Sądu rację należy przyznać Wojewódzkiemu Okręgowemu Inspektorowi Pracy. Po to, aby uzyskać status zakładu pracy chronionej należy spełnić szereg wymogów wskazanych w art. 38 ustawy i innych, m.in. należy uzyskać odpowiedni wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Analiza tego przepisu jak i innych zawartych w ustawie, prowadzi do wniosku, że o statusie zakładu pracy chronionej decyduje faktyczne zatrudnienie, a nie hipotetyczne, osób niepełnosprawnych. Najpierw zatem musi nastąpić zatrudnienie tych osób, a dopiero potem, na mocy konstytutywnej decyzji wojewody (art. 30 ust. 1 ustawy) uzyskuje się status zakładu pracy chronionej. Z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych związanych jest szereg szczególnych wymogów., m.in. związanych z pokonywaniem barier architektonicznych. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650) wskazuje, że pracodawca zatrudniający pracowników niepełnosprawnych powinien zapewnić dostosowanie stanowisk pracy oraz dojść do nich – do potrzeb i możliwości tych pracowników, wynikających ze zmniejszonej sprawności (§ 48) oraz powinien zapewnić dostosowanie urządzeń higieniczno-sanitarnych oraz dojść do nich – do potrzeb i możliwości tych pracowników wynikających ze zmniejszonej sprawności, zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Przepisy techniczno – budowlane zawarte są w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). W szeregu przepisach tego rozporządzenia (§ 16 ust. 1 i2, § 18, § 20, § 21 ust. 1, § 22 ust. 4, § 40 ust. 1, § 42 ust. 2, § 54 ust. 2 i 3, § 55 ust.1 i 2, §§ 61 ust. 1 i 2, 62 ust. 2, 69 ust. 2, 70, 71, 74, 81 ust. 3 83, 86 ust. 1 i 2, 87 ust. 6, 104 ust. 4, 105 ust. 4 i 5, 129, 155 ust. 2, 191, 193 ust. 2, 2a, 3, 198 ust. 4, 299 ust. 5, 302 ust. 3) zawarte są wymogi związane z pokonywaniem różnych barier związanych z niepełnosprawnością. Rację ma zatem skarżący, gdy stwierdza, że istnieje szereg przepisów wspólnych dotyczących spełnienia wymogów związanych z pokonywaniem niepełnosprawności. Państwowy Okręgowy Inspektor Pracy wskazuje w tym zakresie, że spełnienie tych ogólnych wymogów zostało potwierdzone w decyzji organu pierwszej instancji. W decyzji tej stwierdzono, że pomieszczenia pracy w sklepie firmowym mieszczącym się w obiekcie pod wskazanym adresem odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy. Natomiast przystosowanie stanowiska pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych musi uwzględniać niepełnosprawność konkretnego pracownika. Trudno odmówić racji orzekającemu w sprawie organowi, gdy stwierdza, że "dalece różne będą przecież wymagania, jakie należy spełnić, gdy zatrudnia się osoby z dysfunkcją kończyn dolnych, ociemniałych, z niedoborem słuchu, czy z niepełnosprawnością intelektualną". Istotnie, różne stopnie niepełnosprawności, dysfunkcje różnych organów będą wymagały różnego dostosowania stanowiska pracy. W przypadku uznania np. że stanowisko pracy jest dostosowane dla osoby z dysfunkcją ruchu nie może oznaczać, że jest ono dostosowane do osoby ociemniałej czy niewidomej. Należy zatem podzielić pogląd, że gdy pracodawca w ocenianym obiekcie nie zatrudnia osób niepełnosprawnych wydanie decyzji o spełnieniu wymagań umożliwiających ich zatrudnienie jest niemożliwe. Nie ma żadnych przeszkód aby zatrudnić osoby niepełnosprawne, a następnego dnia uzyskać stanowisko inspektora pracy w przedmiocie spełnienia wymagań o jakich mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy. Przepis art. 28 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy mówi o "uwzględnieniu potrzeb" osób niepełnosprawnych w powiązaniu ze stanowiskiem pracy. Uwzględnienie potrzeb musi być skorelowane z konkretną osobą (określony stopień niepełnosprawności ma różne potrzeby) i z konkretnym stanowiskiem pracy. Łącznie uwzględnienie tych dwóch warunków będzie decydowało o spełnieniu wymogów, o jakich mowa we wskazanym przepisie. Za odmiennym stanowiskiem nie może przemawiać treść odmiennej decyzji w innej sprawie wydanej w 2001 r. Prawidłowa jest decyzja wydane w tej sprawie. Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi.