II SA/Bd 333/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S.. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2004r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] 2004 r., na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071, zwaną dalej k.p.a.), oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. O kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), utrzymał w mocy decyzję własną z [...] 2004 r., odmawiającą uchylenia decyzji własnej z [...] 2001 r. i poprzedzającej jej decyzji z [...] 2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu, zaskarżoną decyzję oparł o następujące ustalenia i rozważania: Uprawnienia kombatanckie skarżący uzyskał z mocy orzeczenia Z. z dnia [...]1979r. z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od 12.10.1951r. do 8.12.1951r. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją Kierownika Urzędu z [...]2000r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...]2001r. pozbawiono stronę uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia 18.09.2003r. sygn. akt II SA/Gd 722/01 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Kierownika Urzędu. Decyzją z dnia [...]2004r. Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Dnia 1.10.2004r. strona wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zważył co następuje: Stosownie do art. 16 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określanych w Kodeksie. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach kpa. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 kpa., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych, tenże słuszny interes strony nie może się jednak sprowadzać do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Nie budzi wątpliwości fakt, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w KBW. W myśl art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / tekst. Jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 42 poz. 371 z późn. zm./ "pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. jednocześnie podkreślić należy, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 zd. 2 wskazanej wyżej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947r. W skardze złożonej do Sądu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak wynika to z treści skargi. W uzasadnieniu skargi wywodził, że nie utrwalał władzy ludowej, lecz pełnił służbę wojskową jako żołnierz powołany do jej odbycia, w ramach której zwalczał różnego rodzaju bandy, co zapewniało bezpieczeństwo w kraju. Podnosił też, że nie jest w stanie przedstawić dowodów swego pobytu w obozie hitlerowskim w Inowrocławiu, ponieważ wszystkie dokumenty uległy zniszczeniu, a świadkowie tych wydarzeń nie żyją. W ocenie skarżącego o wadliwości zaskarżonej decyzji świadczy fakt uzyskania przez niego odszkodowania ze środków niemieckiej Fundacji Pamięć i Odpowiedzialność za wykonywaną pracę w przemyśle ciężkim zbrojeniowym, w czasie której działał w podziemiu przeciwko Hitlerowi. W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, opierając się na dotychczasowej argumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy zauważyć, że skarżący został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 17 kwietnia 2000 r., która została utrzymana w mocy decyzją Kierownika Urzędu z 16 stycznia 2001 r., a skargę na tę decyzję Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z 18 września 2003 r., oddalił. Decyzja więc o pozbawieniu uprawnień kombatanckich stała się ostateczna i skarżącemu nie służyło już prawo do ponownego jej zaskarżania. W konsekwencji pismo strony z 27 stycznia 2004 r. skierowane do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie pozbawienia w/w uprawnień, organ słusznie zakwalifikował jako pismo, które winno być podstawą wszczęcia postępowania w ramach trybu nadzwyczajnego. W piśmie tym skarżący, przede wszystkim powoływał się na istnienie, w jego ocenie, podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich (a w konsekwencji uchylenia decyzji w przedmiocie pozbawienia tych uprawnień), z uwagi na okoliczność, iż w okresie drugiej wojny światowej był represjonowany przez okupanta niemieckiego, który zmuszał go jako dziecko do pracy w przemyśle ciężkim zbrojeniowym, na potwierdzenie czego, załączył dokumenty z których wynika, że jest uprawniony do otrzymywania świadczeń pieniężnych ze środków niemieckiej fundacji, z tytułu pracy dzieci do lat 16 w miejscu zamieszkania w przemyśle ciężkim i zbrojeniowym (vide: k. 41 akt administracyjnych). Ponadto w piśmie tym, skarżący wywodził, że uznawanie go za osobę utrwalającą władzę ludową, jest dla niego krzywdzące, skoro służył w wojsku jako zwykły żołnierz. Wobec powyższej argumentacji, organ miał podstawy, by przedmiotowe pismo skarżącego, w wyżej wskazanym zakresie potraktować jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Analizując treść zaskarżonej decyzji, należało stwierdzić, iż Kierownik Urzędu słusznie uznał, że powołana argumentacja skarżącego nie uprawnia do uznania, by wykazał on zaistnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, który stanowiłby podstawę do wzruszenia decyzji ostatecznej. Jak zasadnie wskazał organ, słuszny interes strony, nie może sprowadzać się do obchodzenia przepisów prawa, a w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Przepis ten stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Skoro więc poza sporem jest, że skarżący uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu "uczestnictwa w walkach o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej", to oczywistym jest, że słusznym interesem strony nie może być wyłączenie prawnych skutków tego faktu, niezależnie od tego w jaki sposób należałoby dziś oceniać odbytą służbę wojskową skarżącego. Organ nie miał też podstaw do uznania innych argumentów skarżącego, jako dających podstawę do przyjęcia, że zachodzi interes społeczny lub słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 kpa., a w szczególności by uzasadniać to miał fakt pracy skarżącego w przemyśle ciężkim i zbrojeniowym, za co aktualnie otrzymuje pewną formę rekompensaty materialnej. W świetle powyższego należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a argumenty skargi, koncentrujące się głównie na wywodach o wadliwym uznaniu skarżącego za osobę utrwalającą władzę ludową, nie zawierają zasadnych zarzutów w stosunku do zaskarżonego orzeczenia. Należy jednak zauważyć, że skarżący w swym w/w piśmie z 27 stycznia 2004 obok okoliczności, stanowiących podstawę żądania wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa, przywołał też fakt swej przynależności do podziemia antyhitlerowskiego i pobytu w łagrze niemieckim w I. Okoliczności tych nie zgłaszał w ramach toczącego się postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...] 2001 r. W tych warunkach należy uznać, że istnieją podstawy, do uznania, że w/w pismo we wskazanej części zawiera również wniosek o wznowienie postępowania, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Przepis ten stawowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Okolicznościami istotnymi w rozumieniu tego przepisu są niewątpliwie - powoływanie się na fakt przynależności do podziemia antyhitlerowskiego oraz - powoływanie się na fakt pobytu w łagrze niemieckim. Z tymi bowiem okolicznościami, ustawa z 24 stycznia 1991 r. O kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), wiąże możliwość przyznania uprawnień kombatanckich. Przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 w/w ustawy, stanowi bowiem, że kombatantami są osoby, które pełniły służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Natomiast przepis art. 3 pkt 2 tejże ustawy stanowi, że do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się również czas przebywania w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Jeżeli dodatkowo zważyć, że w postępowaniu o pozbawienie uprawnień kombatanckich, organ ma obowiązek rozpatrzyć i rozstrzygnąć wniosek (zarzut) co do zachowania tych uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, to nie istnieją przeszkody do zakwalifikowania pisma strony z 27 stycznia 2004 r., we wskazanym wyżej zakresie, jako wniosku o wznowienie postępowania. W konsekwencji, Kierownik Urzędu winien rozpoznać żądanie wznowienia postępowania. Inaczej bowiem organ może narazić się ze strony skarżącego na zarzut bezczynności w zakresie rozpatrzenia jego części żądania objętego tymże pismem. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji wyroku.