II SA/Bd 338/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2018 r. sprawy ze skargi A.P. działającego przez doradcę tymczasowego S.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Wnioskiem z [...] października 2017r., działająca jako doradca tymczasowy męża - A. P. (skarżącego), S. P. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we [...] o przyznanie na skarżącemu zasiłku stałego. Wskazała, że skarżący w dniu [...] stycznia 2017r. uległ wypadkowi komunikacyjnemu, w wyniku którego doznał urazu mózgu i umieszczony został w hospicjum. W związku z tym, że jego stan zdrowotny zaczął się poprawiać, przestał on kwalifikować się do odbierania opieki w tej placówce i konieczne jest uzyskanie prawa do zasiłku stałego, jako dochodu własnego skarżącego, by spełnić warunek umieszczenia skarżącego w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w L.. Doradca tymczasowy skarżącego wskazała, że nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, gdyż otrzymuje on pełne utrzymanie w ramach pobytu w hospicjum. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Kierownik Sekcji Realizacji Świadczeń Społecznych odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku stałego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, iż przed wypadkiem skarżący prowadził z żoną i dwójką dzieci wspólne gospodarstwo domowe, w rodzinie nie występowały konflikty, a żona nie występowała do sądu o ustalenie separacji, czy o rozwiązanie małżeństwa. Wskazał nadto, że do pobytu skarżącego w hospicjum żona dopłacała kwotę 270 zł miesięcznie. W związku z tym organ stwierdził, że małżonkowie prowadzili i prowadzą nadal wspólne gospodarstwo domowe, i że skarżący pozostaje osobą w rodzinie w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. W ocenie organu nie zmienia tego stanu rzeczy okoliczność, że skarżący przebywa w hospicjum. Zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. 514 zł. Stwierdził, że żona skarżącego osiągnęła w październiku 2017r. dochód, na który złożyła się kwota 2591,88 zł i nagroda w kwocie 1302,61 zł, zatem dochód rodziny przekracza ustalone kryterium dochodowe pozwalające na wypłatę zasiłku stałego. W odwołaniu od powyższej decyzji podniesiono, że skarżący nie utrzymuje z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, nie bierze udziału w wychowaniu dzieci i nie partycypuje w kosztach utrzymania rodziny. Wskazała, że gdyby nie wypadek, w wyniku którego skarżący doznał urazu czaszkowo-mózgowego powodującego konieczność sprawowania nad nim całodobowej opieki medycznej, małżeństwo zostałoby rozwiązane na skutek pozwu rozwodowego, który żona skarżącego miała zamiar złożyć. Opisując wpływ nadużywania przez skarżącego alkoholu na pożycie małżeńskie oraz stosunki wewnątrzrodzinne stwierdzono, że nie uzyskując zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej, pobyt skarżącego w hospicjum, czy też w każdym innym zakładzie opiekuńczo-leczniczym obciąży budżet rodziny, uniemożliwiając zapewnienie niezbędnych potrzeb dzieciom. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny i prawny sprawy oraz rozważania dotyczące ustawowej definicji pojęć rodziny, osoby samotnie gospodarującej i wspólnego gospodarowania. Przywołał ustalenia dokonane na podstawie akt sprawy, tj. okoliczność pozostawania skarżącego w związku małżeńskim, wypadku skutkującego niepełnosprawnością skarżącego i jego niezdolnością do pracy, pobierania przez skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie, oraz oświadczenia żony skarżącego, iż ten zamieszkiwał przed wypadkiem wspólnie z nią i z dziećmi, będąc na jej wyłącznym utrzymaniu, że jest on ubezpieczony zdrowotnie przy niej, oraz że żona łoży na utrzymanie skarżącego w hospicjum 270 zł. Organ stwierdził, że czasowy pobyt w hospicjum nie powoduje, że wnioskodawca przestał być członkiem swojej najbliższej rodziny, tj. żony i dzieci, uznać zatem należy, że skarżący, jako osoba niepełnosprawna nieposiadająca poza zasiłkiem pielęgnacyjnym innych dochodów, pozostaje stale na utrzymaniu żony, dlatego wspólnie z żoną i dziećmi stanowi rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Organ odwoławczy potwierdził prawidłowość ustalenia o przekroczeniu przez skarżącego kryterium dochodowego umożliwiającego przyznanie uprawnienia do zasiłku stałego. Wskazał, że na wysokość dochodu skarżącego, jak i dochodu na osobę w jego rodzinie nie mają wpływu obciążenia związane z utrzymaniem i mieszkania i inne koszty, wskazane w odwołaniu. Organ odwoławczy zauważył, że wprawdzie organ I instancji nieprawidłowo przyjął wysokość wynagrodzenia żony skarżącego z miesiąca października 2017r., zamiast z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. września 2017r., jednak okoliczność ta nie miała wpływu na wynik sprawy, albowiem w obu przypadkach kryterium dochodowe zostało przekroczone. Działająca w charakterze doradcy tymczasowego A. P. S. P. (żona) zaskarżyła w jego imieniu powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Podtrzymując stanowisko odnośnie nieprowadzenia ze skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego wskazała, że przebywa on nieprzerwanie od 2 lutego 2017r. w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w Stowarzyszeniu Hospicyjno-Paliatywnym w P., gdzie trafił w stanie wegetatywnym ze Specjalistycznego Szpitala Wojewódzkiego we [...]. W związku z tym, że od lipca skarżący zaczął wybudzać się ze śpiączki, jego pobyt we wspomnianej placówce stracił uzasadnienie i powinien być on skierowany do innego zakładu na pobyt stały, jednakże do tego wymagany jest dochód własny w postaci chociażby zasiłku stałego, a na komercyjny pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym skarżącego nie stać. Wskazała, że obecnie dopłaca do pobytu skarżącego w hospicjum [...] zł, mając świadomość, że zaprzestanie uiszczania tej kwoty doprowadziłoby do przymusowej jej windykacji, co znacznie uszczupliłoby budżet rodziny. W ocenie skarżącego jego pobyt w hospicjum ma cechy pobytu stałego i w związku z tym nie występuje przesłanka pozostawania skarżącego w rodzinie w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. – nie zamieszkuje on z żoną ani wspólnie z nią nie gospodaruje, dlatego na czas pobytu w hospicjum do dochodu skarżącego nie powinno wliczać się dochodów żony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiot sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2017r. w przedmiocie odmowy przyznania A. P. zasiłku stałego. Materialnoprawną podstawę decyzji organów administracji w tej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1769 ze zm. – dalej "u.p.s."). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucja polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 8 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W dacie orzekania przez organy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługiwało osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, a osobie w rodzinie, w której dochód w rodzinie nie przekraczał kwoty 524 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 -2 u.p.s. w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058). W rozpoznawanej sprawie skarżący, reprezentowany przez doradcę tymczasowego ustanowionego postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] marca 2017r. w osobie jego żony, ubiegał się o przyznanie zasiłku stałego. Warunki, jakie obligatoryjnie musi spełnić wnioskodawca ubiegający się o przyznanie tego zasiłku określone zostały w art. 37 u.p.s. Zgodnie z ust. 1 zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego w rodzinie (pkt 2). Przyznanie przedmiotowego świadczenia uzależnione jest od spełnienia wymienionej w tym przepisie przesłanki sytuacyjnej - niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy, oraz od spełnienia, tak jak w przypadku innych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, kryterium dochodowego. Zgodnie z ust. 5 art. 37 osobę przebywająca w domu pomocy społecznej lub ubiegająca się o przyjęcie do niego uznaje się za osobę samotnie gospodarującą, jeżeli przed przyjęciem do domu pomocy społecznej lub rozpoczęciem oczekiwania na miejsce w takim domu była uprawniona do zasiłku stałego. Niesporne w sprawie pozostaje, że skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy od [...] stycznia 2017r., co stwierdzone zostało orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 2017r. oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] maja 2017r., z którego wynika, że skarżący zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności i jest niezdolny do zatrudnienia. Z pisma z dnia [...] listopada 2017r. Stowarzyszenia Hospicyjno-Paliatywnego "[...]" skierowanego do organu I instancji wynika, że od [...] lutego 2017 r. skarżący umieszczony został w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w P. przy ul [...]. Skarżącemu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, przyznany decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2017r., nr [...]. Przesłankę sytuacyjną, o której mowa w art. 37 u.p.s., uznać zatem należy za spełnioną. Zasadniczy spór w niniejszej sprawie wzbudziło ustalenie, czy ubiegającego się o przyznanie zasiłku stałego należy uznać za osobę pozostającą w rodzinie, czy za osobę samotnie gospodarującą w rozumieniu u.p.s., a w konsekwencji, które kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie świadczenia, odnieść do sprawy skarżącego i w jaki sposób dochód ten ustalić. Rozstrzygając powyższą kwestię wyjaśnić najpierw należy, że pojęcia "osoby samotnie gospodarującej" i "rodziny" zdefiniowane zostały w ustawie o pomocy społecznej i z uwzględnieniem tych definicji zarówno organ, a w trybie kontroli decyzji również Sąd, zobowiązany był ocenić kwalifikację skarżącego do jednej z dwóch wyszczególnionych w art. 37 ust. 1 u.p.s. kategorii osób. Zgodnie z art. 6 pkt 10 u.p.s. osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Poprzez prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego należy rozumieć sytuację, w której osoba samodzielnie zarządza uzyskiwanym dochodem w celu zaspokojenia indywidualnych potrzeb własnych oraz prowadzonego przez siebie i na swoją rzecz gospodarstwa domowego. Prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego wiązać należy zatem z brakiem jakiegokolwiek elementu codziennego i stałego współdziałania w celu lepszego zaspokojenia potrzeb życiowych. Sytuację taką cechuje niezależność decyzyjna i realizacyjna odnośnie zarówno przeznaczenia uzyskiwanego dochodu (element ekonomiczny), jak i wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami domowymi. Rodzina, w rozumieniu art. 6 ust. 14 u.p.s., to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodny jest pogląd, że na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczenie na zaspokojenie potrzeb życiowych. Faktyczny związek, o jakim mowa w art. 6 pkt 14 u.p.s. oznacza nie tylko zapewnienie dochodu stanowiącego źródło utrzymania, ale także codzienne współdziałanie osób, zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie, o którym mowa w komentowanym przepisie, jest przesłanką uznania za rodzinę zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania, rozumiany nie tylko jako stałą, wspólną współpracę w załatwianiu codziennych spraw, ale i sytuację, w której w której jeden z członków rodziny nie zarobkuje i pozostaje na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo tworzy (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 maja 2018r., sygn. akt I OSK 2770/17; z 13 października 2017r., sygn. akt I OSK 1274/16; z 28 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1326/13 i wskazane tam orzecznictwo; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd przychylił się do stanowiska organów administracji, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, na podstawie ustalonego prawidłowo stanu faktycznego, uznać należy skarżącego za osobę pozostającą w rodzinie, w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s., stworzonej z jego żoną (obecnym doradcą tymczasowym) i dwojgiem dzieci, a więc osobę, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. W związku z powyższym organ prawidłowo ustalił dochód rodziny w oparciu o łączny dochód uzyskiwany przez skarżącego i jego małżonkę oraz stwierdził przekroczenie kryterium dochodowego, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Przede wszystkim zauważyć należy, że - jak wynika z akt sprawy - skarżący ze swoją żoną niewątpliwie stanowili przed wypadkiem rodzinę w rozumieniu u.p.s. tj. pozostawali nie tylko w związku małżeńskim ale także w faktycznym związku, wspólnie gospodarując i zamieszkując. Zostało to potwierdzone w ramach rodzinnego wywiadu środowiskowego. Żona skarżącego sama oświadczyła, że do momentu wypadku męża prowadzili oni wspólne gospodarstwo domowe, nie toczyła się sprawa o separację bądź rozwiązanie związku małżeńskiego (notatka do wywiadu środowiskowego z [...] grudnia 2017 r. w aktach adm. sprawy). W tym miejscu zauważyć należy, że potwierdzeniem obecnej argumentacji o zamiarze rozwiązania łączącego z żoną związku małżeńskiego nie może być zawarty w aktach sprawy, podpisany przez doradcę tymczasowego skarżącego dokument – pozew o rozwód z orzeczeniem winy, albowiem nie wynika z niego chociażby kiedy został sporządzony, ani że został skutecznie złożony we właściwym sądzie powszechnym. Brak tym bardziej w aktach sprawy orzeczenia sądowego w sprawie rozwiązania związku małżeńskiego, oceniającego zasadność okoliczności w tym pozwie podniesionych. Jak wcześniej wskazano, zamiarom takim przeczą też oświadczenia małżonków dokonywane w toku zarówno postępowania zakończonego kontrolowaną decyzją, jak i innych postępowań dotyczących małżonków, których ślad pozostał w aktach niniejszej sprawy. Oceniając charakter obecnych relacji skarżącego i jego żony w kontekście kwalifikacji go jako osoby, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. należy wziąć pod uwagę powyższy stan rzeczy, istniejący do czasu wypadku skarżącego, a więc do momentu powstania całkowitej niezdolności do pracy. Sąd stoi na stanowisku, że poprzez zaistnienie okoliczności wymagającej umieszczenia członka rodziny w zakładzie opiekuńczo-leczniczym nie dochodzi do zerwania relacji między niepełnosprawnym a jego rodziną tej natury, że zostaje on wykluczony jednocześnie ze wspólnoty rodzinnej i staje się osobą samotnie gospodarującą. Nie można przede wszystkim utożsamiać okresowego zaniku elementu wspólnego zamieszkiwania związanego z faktem nawet długotrwałego procesu leczniczego, jako zdarzenia niweczącego stosunek rodzinny w rozumieniu u.p.s., tak jak wspólne zamieszkiwanie nie jest decydująca przesłanką o istnieniu rodziny wspólnie gospodarującej, o której mowa w art. 6 ust. 14 u.p.s. (por: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 617/17 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Po drugie zauważyć należy, że dla skarżącego, z racji na jego stan zdrowia i prowadzone przed sądem powszechnym postępowanie o ubezwłasnowolnienie, został ustalony doradca tymczasowy w osobie jego żony, który to doradca zgodnie z art. 548 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1974 r. Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm. – "k.p.c.") ustanawiany jest na rzecz osoby pełnoletniej, jeżeli w ocenie sądu powszechnego jest to konieczne dla ochrony tej osoby. Skoro zatem skarżący pozostaje pod opieką doradcy tymczasowego sprawującego ochronę nad jego osobą i skoro trwa postępowanie o jego ubezwłasnowolnienie, to trudno założyć, że jest on zdolny do prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego, czyli stał się osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 6 pkt 10 u.p.s. Zdolność skarżącego do "samotnego gospodarowania" została istotnie ograniczona ze względu na jego stan zdrowia, do tego stopnia, że konieczne było ustanowienie podmiotu dbającego o ochronę jego osoby. Nie jest on zatem, zgodnie z wcześniejszymi uwagami, niezależny decyzyjnie i realizacyjnie w dysponowaniu uzyskiwanym dochodem i wykonywaniu codziennych czynności domowych. Powyższe potwierdza, że w dacie orzekania przez organy, wyłącznie z powodu wypadku skutkującego trwałym uszczerbkiem na zdrowiu i koniecznością długotrwałego leczenia, skarżący nie utracił związku ze swoją dotychczasową rodziną w sposób skutkujący uznaniem go za osobę samotnie gospodarującą. Ustalenia organów w tym zakresie były zatem prawidłowe, w szczególności wskazujące na okoliczności potwierdzające wspólne utrzymywanie się i gospodarowanie z żoną. Nie sposób nie odwołać się w kontekście niniejszych rozważań do celów instytucji związku małżeńskiego, usankcjonowanych ustawowo w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 682 ze zm. – dalej "k.r.o."). Przytoczyć tu wypada art. 23 k.r.o., stanowiący zarówno o równości praw jak i obowiązków małżonków wobec siebie, w tym obowiązku wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Doniosłość małżeństwa przejawia się między innymi w tym, że stanowi ono swego rodzaju dwustronną obligację do wzajemnego wsparcia w ewentualnych okresach przemijających lub trwających trudności, a takim okresem w małżeństwie niewątpliwie jest ciężka choroba jednego z małżonków lub – jak w niniejszej sprawie - jego zaistniała niepełnosprawność spowodowana wypadkiem. W ocenie Sądu nieracjonalnym nie tylko z punktu widzenia przepisów u.p.s., ale i ogólnie z punktu widzenia szeroko rozumianych funkcji rodziny byłoby ustalenie, że wspólnota rodzinna ulega trwałemu rozbiciu z powodu krótszego lub dłuższego pobytu jednego z jej członków w placówce opieki medycznej. Powyższe mogłoby doprowadzić do osłabiającego trwałość instytucji małżeństwa precedensu, zgodnie z którym negatywne zdarzenie zdrowotne mogłoby stanowić przesłankę do wykluczenia z rodziny, w świetle przepisów u.p.s., członka tej rodziny, którego zdarzenie to dotyczy. Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z art. 27 k.r.o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił i możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Istnieje zatem pomiędzy małżonkami, wśród obowiązków małżeńskich, obowiązek alimentacyjny, w którym bez wątpienia mieści się również obowiązek opieki nad chorym niepełnosprawnym małżonkiem, przy czym obowiązek ten ma charakter bezwzględny i nie uchyla go zdolność jednego z małżonków do samodzielnego utrzymania się (vide: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 269/16; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 1151/15 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt I ACa 332/15, LEX nr 1808664). Podkreślenia wymaga, iż w tych okolicznościach niezasadne jest twierdzenie strony skarżącej w tym zakresie, iż jest osobą samotnie gospodarującą. Nie budzi wątpliwości trudna sytuacja w jakiej znalazła się rodzina skarżącego. Sam jednak tylko fakt umieszczenia w placówce opiekuńczo – leczniczej finansowanej w ramach systemu opieki zdrowotnej, nie oznacza, że zmienił się jego status rodzinny. Nie można wykluczyć, iż w przyszłości mając na uwadze okoliczności zdrowotne i możliwości rodziny będzie się on ubiegać o skorzystanie z innych świadczeń w ramach pomocy społecznej – w tym umieszczenia w domu pomocy społecznej. Możliwa jest wszakże także dalsza poprawa stanu zdrowia, która nie będzie się wiązała z koniecznością zmiany dotychczasowego miejsca zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego. Po stałym umieszczeniu w trybie administracyjnym w tego typu placówce sytuacja może ulec zmianie, co jednakże nie może mieć na obecnym etapie znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie do przyznania zasiłku stałego. Wbrew jednak sugestii strony skarżącej, nie wynika z akt sprawy, ani też obowiązujących przepisów, aby przyznanie skarżącemu obecnie zasiłku stałego warunkowało możliwość umieszczenia go w domu opieki społecznej lub innej placówce. Odrębna kwestią pozostaje już jednak kwestia przyszłego ponoszenia kosztów pobytu w takiej placówce. Z powyższych powodów stwierdzić należy, że organy obu instancji słusznie stosowały w sprawie kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, uwzględniając dochód 4-osobowej rodziny skarżącego: 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego skarżącego oraz dochód żony w wysokości 2591,88 zł za miesiąc wrzesień 2017r., co po zsumowaniu i przeliczeniu na osobę w rodzinie zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. doprowadziło do ustalenia, iż kryterium dochodowe wymagane do przyznania zasiłku stałego, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, zostało przekroczone. Skargę należało zatem oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.