II SA/Bd 340/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] (dawniej: Odwoławcza Komisja Stypendialna [...]) z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] (dawniej: Odwoławcza Komisja Stypendialna [...]) na rzecz M. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komisja Stypendialna [...] Szkoły Wyższej w B. decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 89 i art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478, dalej "P.s.w.n.") oraz § 2 ust. 11 oraz § 5 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Szkoły Wyższej w B. (dalej: "regulamin") oraz Zarządzenia Nr [...] Rektora [...] Szkoły Wyższej w B. z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Szkoły Wyższej w B. - przyznała M. G. ("Skarżący", "Strona", "Wnioskodawca") stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2022/2023 na okres od [...] r. do [...] r. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia Strona zaskarżyła decyzję Komisji Stypendialnej [...] Szkoły Wyższej w B. w części dotyczącej braku przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2022/2023 za okres od [...] r. do [...] r. (drugi semestr letni). W pozostałym zakresie dotyczącym okresu od [...] r. do [...]. (pierwszy semestr zimowy) Wnioskodawca zrzekł się prawa do wniesienia odwołania. Zaskarżonej decyzji zarzucił wadliwą wykładnię art. 93 ust. 4 P.s.w.n., co skutkowało przyznaniem mu stypendium w roku akademickim 2022/2023 jedynie za okres od [...] r. do [...] r. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Szkoły Wyższej w B. (obecnie: Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii [...] decyzją z dnia [...]., na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 89 i art. 93 P.s.w.n. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że [...]. Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych. Komisja ustaliła, że Strona posiada ważne orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zatem spełnia kryterium, o którym mowa w § 5 ust. 1 regulaminu, zgodnie z treścią którego stypendium dla osób niepełnosprawnych może otrzymać student posiadający orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie, o którym mowa w art. 5 oraz art. 62 ustawy z dnia [...] r. Organ podał, że zgodnie z treścią art. 93 ust. 4 P.s.w.n., łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; na studiach drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Organ wyjaśnił, że o wprowadzeniu obecnie obowiązującego brzmienia tegoż przepisu ustawodawca zdecydował na mocy przepisu art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2021, poz, 2232, dalej "nowelizacja 2021"), który zgodnie z treścią przepisu art. 16 nowelizacji 2021, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art, 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Organ wskazał, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. art. 93 ust. 2 P.s.w.n. przedmiotowo i podmiotowo odnoszącego się do tożsamej sytuacji prawnej i faktycznej, obecnie uregulowanej przez prawodawcę w treści przepisu art. 93 ust. 4, świadczenia (stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium rektora) przysługiwały na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Zdaniem organu, zgodnie z wykładnią językową przepisu art. 93 ust. 4 P.s.w.n., na łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (tj. stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium rektora) i art. 359 ust. 1, nie wpływa okoliczność ich pobierania przez studenta. Nadto ustawodawca w treści przepisu art. 93 ust. 6 P.s.w.n. do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1 (tj. studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich), w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3 (tj. urlop od zajęć w związku z rodzicielstwem), z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Organ stwierdził, że trudno jest podzielić argumentację Strony, z uwagi na fakt, iż ustawodawca wprowadził omówioną zmianę przepisów w dniu [...] r. z mocą obowiązującą od semestru letniego w roku akademickim 2021/2022. Podkreślił, że dokonując wykładni przepisu art. 93 ust. 4 P.s.w.n. należy odnieść się do woli projektodawcy, tym samym intencji projektodawcy, którą kierował się przedkładając rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw do laski marszałkowskiej w dniu 02 września 2021r. (druk nr 1559/IX). Zgodnie z treścią uzasadnienia do projektu ustawy wprowadzenie przepisu w tymże brzmieniu miało na celu " zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu". Nadto projektodawca wskazał, iż nadrzędnym celem jest dążenie do" (...) usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń - proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej, co wyraża jednoznacznie użyte w projektowanym przepisie sformułowanie "każdy rozpoczęty semestr". Wskazany semestralny sposób liczenia okresu przysługiwania świadczeń jest przy tym spójny z terminologią określoną w art. 93 ust. 4 i 5 ustawy. Nieuwzględnianie przy ustalaniu okresu przysługiwania świadczeń okresu kolejnych studiów pierwszego stopnia odbywanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera lub równorzędnego jest uzasadnione ze względu na art. 93 ust. 3 pkt 2 ustawy w projektowanym brzmieniu, który stanowi, że świadczenia nie przysługują studentowi posiadającemu wymieniony tytuł zawodowy". Organ podkreślił, że obecne brzmienie przepisu art. 93 ust. 4P.s.w.n., jest zgodne z zasadą równości wyeksplikowaną w art. 32 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.). Nadto stanowi remedium na istniejące w tym zakresie nieprawidłowości i zachowania sprzeczne z zasadami współżycia społecznego tej grupy studentów, którzy w związku z istniejącymi wątpliwościami interpretacyjnymi w poprzednio obowiązującym stanie prawnym w przedmiotowej regulacji, czynili z faktu pobierania świadczeń pomocy materialnej stałe źródło dochodu. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie, mając na uwadze stan prawny, stypendium dla osób niepełnosprawnych, na studiach pierwszego stopnia przysługiwało Wnioskodawcy przez 9 semestrów, zatem nie przekracza łącznego okresu 12 semestrów i Strona może otrzymywać stypendium dla osób niepełnosprawnych na studiach drugiego stopnia maksymalnie przez okres 3 semestrów. Organ zauważył, że z przeprowadzonego postępowania wynika, iż Skarżący uprzednio studiował na studiach pierwszego stopnia od [...] r. do [...] r., czyli łącznie przez 15 semestrów. Zatem na studiach drugiego stopnia stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługuje maksymalnie przez okres 3 semestrów. Naukę na studiach drugiego stopnia Skarżący podjął [...]., zaś rozpoczęty w dniu [...] r. semestr zimowy roku akademickiego 2022/2023 jest trzecim semestrem na tych studiach i w związku z tym stypendium może zostać przyznane wyłącznie do dnia [...] r. włącznie, tj. do końca trwania semestru zimowego zgodnie z obowiązującą na Uczelni organizacją roku akademickiego. W skardze zaskarżono powyższą decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych za drugi semestr roku akademickiego 2022/2023 i wniesiono o jej uchylenie. Zaskarżonej w ww. części decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 P.s.w.n. w brzmieniu sprzed nowelizacji ww. ustawy z dnia 17 listopada 2021r. poprzez błędne ustalenie i przyjęcie, że świadczenia (stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium rektora) uregulowane obecnie przez prawodawcę (po nowelizacji 2021r.) w treści przepisu art. 93 ust.4 przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat i w związku z tym dla oceny Komisji zaistniała przesłanka do odmowy przyznania Skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych; - art. 2 oraz art. 31 Konstytucji RP w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 1 4 P.s.w.n. poprzez błędne przyjęcie wykładni językowej i dowolną interpretację artykułów ustawy i w konsekwencji wydania decyzji naruszającej prawo Skarżącego do skorzystania ze stypendium dla osób niepełnosprawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia [...] r. [...] Szkoła Wyższa w B. poinformowała o zmianie nazwy na Akademię [...]. W piśmie z dnia [...]. Skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze z zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę rozprawie. Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzje te naruszają prawo. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy zasadnie odmówiły Skarżącemu przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych na drugi semestr roku akademickiego 2022/2023. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] r. M. G. zwrócił się do Komisji Stypendialnej [...] Szkoły Wyższej w B. o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2022/2023. Decyzją z dnia [...]. Komisja Stypendialna przyznała Stronie stypendium dla osób niepełnosprawnych na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. w wysokości [...] zł. W decyzji tej wskazano, że zgodnie z art. 93 ust. 4 P.s.w.n. (w brzmieniu obowiązującym od dnia [...] r.) łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Komisja ustaliła, że na studiach drugiego stopnia Skarżącemu przysługuje maksymalnie stypendium rektora przez okres 3 semestrów. Z uwagi na to, że na tych studiach Wnioskodawca podjął naukę od dnia [...] r., zaś semestr zimowy roku akademickiego 2022/2023 jest trzecim semestrem na tych studiach, organ stwierdził, że stypendium może zostać przyznane do dnia [...] r. włącznie. Od decyzji tej wnioskodawca złożył odwołanie w części dotyczącej braku przyznania stypendium rektora za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. (za drugi semestr letni). Natomiast w zakresie okresu od dnia [...] r. do dnia [...] r. (pierwszy semestr zimowy) Skarżący zrzekł się prawa do wniesienia odwołania. Po rozpatrzeniu odwołania, Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Szkoły Wyższej w B. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powtarzając, co do zasady, argumentację zawartą w decyzji organu pierwszej instancji. Na tę ostatnią decyzję strona wniosła skargę do tut. Sądu w części dotyczącej odmowy przyznania jej stypendium dla osób niepełnosprawnych za drugi semestr roku akademickiego 2022/2023 (semestr letni). Należy zauważyć, że w myśl art. 86 ust. 1 pkt 2 P.s.w.n. student może ubiegać się o stypendium dla osób niepełnosprawnych. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym organy uczelni przy procedowaniu w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania stypendium są obowiązane do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (por. H. Izdebski, J.M. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, Lex/el 2021, Komentarz do art. 86), Z art. 107 § 1 k.p.a. wynika, że do części składowych decyzji należy m. in. rozstrzygnięcie (pkt 5) oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6). W rozstrzygnięciu (osnowie) organ orzeka o prawnych konsekwencjach zastosowanej normy prawnej w danej sytuacji faktycznej. Ze sformułowania rozstrzygnięcia powinno wyraźnie wynikać jakie uprawnienia zostały stronie przyznane lub jakie obowiązki zostały na nią nałożone (por. J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, str. 129). Z kolei, jak stanowi art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przywołaniem przepisów prawa. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że treść rozstrzygnięcia powinna stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w sprawie stanu faktycznego i jego prawną ocenę (por. J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1989, str. 206). Uzasadnienie decyzji powinno tłumaczyć podjęte przez organ rozstrzygnięcie. Uzasadnienie ma także spełniać rolę instrumentu wyjaśniającego adresatowi decyzji zasadności przesłanek tej decyzji, w szczególności po to, aby doprowadzić do jej wykonania bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 k.p.a.). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie powyższe przepisy zostały naruszone, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera prawidłowo sformułowanego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że Skarżący ubiegał się o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych za cały rok akademicki 2022/2023. Z Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Szkoły Wyższej w B. wynika, że stypendium dla osób niepełnosprawnych jest przyznawane na okres od dnia 1 października do [...](§ 1 pkt 7). Tymczasem decyzja z dnia [...] r. Komisji Stypendialnej [...] Szkoły Wyższej zawiera rozstrzygnięcie jedynie w zakresie części okresu na jaki ubiegał się Skarżący o przyznanie stypendium, tj. na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. (semestr zimowy), nie zawiera natomiast rozstrzygnięcia na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. (semestr letni). Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie stypendium się nie tylko na semestr zimowy, lecz także na semestr letni. Jeżeli w ocenie Komisji Skarżącemu nie przysługiwało stypendium w drugim semestrze roku akademickiego 2022/2023, to powinno to znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu decyzji. Innymi słowy, w osnowie decyzji organ powinien wyraźnie odmówić przyznania stypendium na okres od dnia [...]. do dnia [...]. Decyzja takiego rozstrzygnięcia nie zawiera. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano jedynie motywy, którymi kierowała się Komisja, przyznając Wnioskodawcy stypendium dla osób niepełnosprawnych na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Brak jest natomiast jakiegokolwiek odniesienia do drugiego ze wskazanych okresów i wskazania przyczyn odmowy udzielenie świadczenia na ten okres. Reasumując stwierdzić należy, że decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera zarówno rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia w odniesieniu do okresu od dnia [...] r. do dnia [...] r. W tej sytuacji brak było podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez organ odwoławczy. Postępując inaczej Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Szkoły Wyższej naruszyła ten przepis. Należy zauważyć, że Strona wniosła skargę do tut. Sądu w części dotyczącej odmowy przyznania jej stypendium dla osób niepełnosprawnych za drugi semestr roku akademickiego 2022/2023 (semestr letni). Skoro jednak w tym zakresie organ nie orzekał, brak jest rozstrzygnięcia tek kwestii to przedwczesne byłoby odnoszenie się do podniesionych w tym względzie w skardze zarzutów. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku oraz fakt , że decyzja została uchylona w całości. Mając powyższe uwadze, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Komisji Stypendialnej [...] Szkoły Wyższej w B. z dnia [...] r. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi ([...] zł).