II SA/Bd 342/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Paweł Staniszewski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [..] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący R. Z. złożył do Burmistrza Miasta B. wniosek o umorzenie w całości należności z tytułu zadłużenia wobec funduszu alimentacyjnego. Wniosek ten motywował złą sytuacją zdrowotną – niezdolnością do pracy powstałą w wyniku wypadku w 2006 r. oraz złą sytuacją materialną – utrzymywanie się jedynie z renty w wysokości 672 zł brutto. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Burmistrz B., w imieniu którego działał Zastępca Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., na podstawie art. 12 ust. 2 i art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7; z późn. zm., dalej w skrócie zwanej "p.o.u.a.") odmówił umorzenia zarówno całości jak i części zadłużenia z tytułu pobranych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, którego wysokość w dniu wydania decyzji wynosiła 19303,10 zł. W wyniku odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (dalej jako "Kolegium") decyzją z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] uchyliło decyzję Burmistrza z dnia [...] września 2011 r. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, uzasadniając, że nie ustalił on wyczerpująco stanu faktycznego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz B. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] odmówił umorzenia zarówno całości jak i części zadłużenia z tytułu pobranych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, którego wysokość w dniu wydania decyzji wynosiła 19803,37 zł. Burmistrz stwierdził, że częściowa i terminowa (do [...] października 2013 r.) niezdolność do pracy skarżącego pozwala liczyć na możliwość spłaty przez niego zadłużenia w przyszłości. Stwierdził, że skarżący nie figurował w rejestrze bezrobotnych, a w ciągu 5 lat podjął tylko jedną próbę zatrudnienia. Organ ustalił ponadto, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego wynosi 280,07 zł. Wskazał, że kwota ta pozostaje w sprzeczności z wysokością comiesięcznych płatności dokonywanych przez skarżącego za pośrednictwem organu egzekucyjnego (lipiec 2011r. - 1204,61 zł, sierpień 2011 r. - 1204,61 zł, wrzesień 2011 r. - 1215,91 zł, październik 2011 r. - 1215,91 zł, listopad 2011 r. - 1216,91 zł). Burmistrz wskazał także, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, którzy pomagają mu w codziennych potrzebach, w pokrywaniu kosztów leczenia (ok. 300 zł miesięcznie). Rodzice pomagają skarżącemu także w spłacie zadłużenia alimentacyjnego, co organ uważa za wypełnianie obowiązku alimentacyjnego stosownie do art. 128 i art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że nie może być argumentem za odmową umorzenia należności jego częściowa i terminowa niezdolność do pracy. Jest, bowiem osobą po ciężkim wypadku, mającą problemu z poruszaniem się nawet po prostej powierzchni. Z renty w wysokości 672 zł, po potrąceniu przez komornika świadczeń alimentacyjnych pozostaje mu jedynie 280 zł. Odwołujący się wskazał, że stara się o znalezienie pracy, jest to jednak trudne ze względu na stan zdrowia i wysokie bezrobocie. Otrzymywana od rodziców kwota ok. 300 zł miesięcznie nie ma wpływu na zmniejszenie zadłużenia. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na podstawie art. 30 ust. 2 i 3 p.o.u.a. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] grudnia 2011 r. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący jest osobą częściowo niezdolną do pracy do dnia [...] października 2013 r. w związku z wypadkiem przy pracy (orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] października 2011 r.), utrzymuje się z renty (280 zł) oraz z pomocy finansowej rodziców (ok. 300 zł miesięcznie). Skarżący zamieszkuje w budynku należącym do rodziców, gdzie zajmuje jedno pomieszczenie, nie ponosząc opłat z tego tytułu. Opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, zakup artykułów żywnościowych, alimenty i koszty leczenia ponoszą rodzice skarżącego. Skarżący jest osobą młodą, samodzielną, niewymagającą pomocy osób trzecich, częściowo niezdolną do pracy – może jednak podjąć pracę w warunkach pracy chronionej. Jak wynika z akt sprawy – skarżący podjął próbę podjęcia pracy w zakładzie pielęgnacji zieleni, nie został jednak zatrudniony. Skarżący nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny. Zdaniem Kolegium okoliczność, że orzeczenie o niezdolności do pracy zostało wydane na czas określony pozwala przypuszczać, iż stan zdrowia skarżącego może ulec poprawie, co oznacza, że istnieje potencjalna możliwość podjęcia pracy lub innego zajęcia umożliwiającego spłatę zadłużenia alimentacyjnego. W opinii organu odwoławczego w tych okolicznościach sytuacja dochodowa skarżącego, jakkolwiek trudna, nie uzasadnia umorzenia ciążących na skarżącym należności z tytułu wypłaconych na rzecz jego dzieci świadczeń alimentacyjnych. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dzieci z barków rodziców na barki podatników. Organ odwoławczy zauważył także, że umorzenie należności nie wpłynęłoby na poprawę sytuacji skarżącego, gdyż ciąży na nim bieżące i stale powiększające się zadłużenie na rzecz wierzyciela alimentacyjnego. W skardze do sądu administracyjnego R. Z. zarzucił decyzji, że jest niesłuszna i niesprawiedliwa oraz, że narusza jego interes prywatny. Stwierdził, że organ błędnie mniema, że majątek jego i jego rodziców jest wystarczający do pokrycia zaległych świadczeń alimentacyjnych. Podniósł, że błędne jest także przekonanie organu, iż natychmiast po upływie orzeczonego okresu niezdolności do pracy będzie mógł podjąć pracę i spłacić zadłużenie. Podkreślił, że pomimo pogarszającego się stanu zdrowia, nie rokującego odzyskania pełnej sprawności, nadal stara się znaleźć pracę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miały one lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 30 ust 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (p.o.u.a.) organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Jak wynika z treści cytowanego przepisu - decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 p.o.u.a. zapada w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne polega na możliwości odmowy wnioskowi o umorzenie należności nawet przy ustaleniu trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Wskazany przepis nie nakłada tym samym na organ obowiązku umorzenia zaległości, ale daje mu wyłącznie takie uprawnienie, jeżeli wystąpią pewnego rodzaju okoliczności, których ocena należy do orzekającego organu. Użyta przez ustawodawcę konstrukcja uznania administracyjnego nie może być jednakże rozumiana jako niczym nieograniczona dowolność. Nie zwalnia, bowiem organu orzekającego od konieczności wszechstronnego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Należy przy tym mieć na uwadze szczególną rolę zgodności takiej decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela uwidocznionym w treści art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej w skrócie "k.p.a."). Natomiast sądowa kontrola legalności decyzji o charakterze uznania administracyjnego sprowadza się do oceny zgodności postępowania organu z przepisami postępowania administracyjnego - w szczególności pod kątem wyjaśnienia i wzięcia pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy, oraz oceny zgodności ustalonego stanu faktycznego z przepisami prawa i wynikami postępowania dowodowego tj. m.in. pod kątem spełnienia wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 693/10, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyższy sposób Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów prawa. Zachowując przepisy postępowania administracyjnego organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozpatrzył cały materiał dowodowy konieczny do ustalenia sytuacji skarżącego i dokonania na tej podstawie oceny możliwości umorzenia zadłużenia z tytułu pobranych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ustalone w ten sposób fakty nie są w istocie przedmiotem sporu. Spór dotyczy oceny, którą organ podjął na podstawie ustalonych faktów. Zdaniem Sądu dokonana przez organ ocena co do braku możliwości umorzenia zadłużenia skarżącego nie jest dowolna, a tym samym nie przekracza granic uznania administracyjnego. W oparciu o ustalony stan faktyczny organ wskazuje, iż skarżący - chociaż w ograniczonym zakresie, jest zdolny do pracy oraz że jego ograniczona zdolność do pracy ma charakter czasowy. Zasadny jest tym samym wniosek organu, iż możliwe jest odzyskanie przez skarżącego zdolności zarobkowania i spłata zadłużenia. Twierdzenia skarżącego, że stan jego zdrowia ulega pogorszeniu i nie jest prawdopodobne odzyskanie przez niego zdolności do pracy nie znajduje poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. W sposób uzasadniony organ uznaje, że przeciwko umorzeniu przemawia sytuacja skarżącego przejawiająca się zamieszkaniem u rodziców, którzy ponoszą wszelkie koszty utrzymania lokalu, a ponadto udzielają skarżącemu pomocy w pokrywaniu kosztów wyżywienia, leczenia i spłaty alimentów. Słuszne w tym względzie są uwagi organu odnośnie obowiązku alimentacyjnego. Obowiązek ten, zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. W przedmiotowej sprawie obowiązek ten obciąża skarżącego, co zostało skonkretyzowane w wyroku sądu powszechnego (por. znajdujący się w aktach sprawy wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia [...] czerwca 2011 r.) Słusznie także podkreśla organ, iż zabezpieczenie społeczne nie ma na celu zwolnienia w całości rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci. Pogląd ten ma oparcie w prawie, tj. pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą pomocniczości (wyrażonej w preambule Konstytucji RP), stosownie do której Państwo ma wspierać, a nie zastępować w alimentacji osoby do tego zobowiązane (por. rozważania w pkt 4.2 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06). Nie jest zatem uzasadnionym, aby pochopnie przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników, tym bardziej, że celem zabezpieczenia społecznego jest zapewnienie bytu dzieciom rodziców, którzy nie są w stanie samodzielnie regulować należności na ich rzecz. Nie jest to pomoc bezzwrotna, a ustanowiona w interesie uprawnionych do obierania świadczeń alimentacyjnych, dlatego uzasadnionym jest, że organ będzie oczekiwał uregulowania wypłaconych uprawnionym zaliczek od zobowiązanego z alimentów. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę.