II SA/Bd 346/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Jarzembski po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: zawiesić postępowanie Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...]Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy [...], na podstawie art. 17, art. 20, art. 24, art. 25, art. 26 ust. 1 i 2, art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych), § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 130, poz. 903) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa) odmówił przyznania A. Sz. świadczenia pielęgnacyjnego oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem E. G., z uwagi na pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim. Decyzją z dnia 16 marca 2009 r. Nr SKO-4110/137/09 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, po rozpatrzeniu odwołania A. Sz. od w/w decyzji Wójta Gminy [...], na podstawie art. 127 § 2 kpa, art. 17 pkt. 1 kpa, art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, art. 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r., ustawodawca zmienił treść przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z tym w aktualnie obowiązującym stanie prawnym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje nie tylko rodzicom i opiekunowi faktycznemu chorego dziecka, lecz również osobom na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli zrezygnują z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem lub innym niepełnosprawnym człowiekiem rodziny. Mimo nowelizacji art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, został zachowany w dotychczasowym brzmieniu przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Zatem – jaka wskazał organ - aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełnić łącznie wszystkie ustawowe przesłanki z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ponadto nie mogą zaistnieć przesłanki określone w art. 17 ust. 5 wskazanej ustawy. Z uwagi więc na okoliczność, że ojciec wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim, organ I instancji miał prawo odmówić przyznania A. Sz. świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych ten fakt wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Na powyższą decyzję A. Sz. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wskazując, iż zarówno jej ojciec E. G., jak i matka L. G. są osobami niepełnosprawnymi zaliczonymi do znacznego stopnia niepełnosprawności. Podkreśliła, iż jej rodzice nie są w stanie opiekować się sobą nawzajem, albowiem są przewlekle chorzy - mają silną cukrzycę, wysokie nadciśnienie, astmę, w związku z tym bardzo często przebywają w szpitalu, często także nie wstają z łóżka prze wiele dni ponieważ nie są w stanie chodzić. Skarżąca wskazała, iż musiała zwolnić się z pracy, aby móc się niemi opiekować, gdyż jej rodzice potrzebują stałej opiek nawet w nocy. Zdaniem skarżącej przepis na podstawie którego odmówiono jej prawa do świadczenie pielęgnacyjnego ma sens jeżeli jedno z małżonków jest zdrowe, wtedy bowiem jest ono w stanie zaopiekować się drugim chorym małżonkiem. Natomiast w sytuacji, gdy obydwoje małżonkowie są przewlekle chorzy i nie są w stanie chodzić, przepis ten jest krzywdzący i pozbawiony sensu, albowiem w takiej sytuacji małżonkowie potrzebują pomocy innej osoby żeby w ogóle móc żyć. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270: ze zm., dalej powoływanej jako ppsa) Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania na podstawie wskazanego przepisu ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Uznanie to jednak nie może być dowolne, powinno być ono zatem uzasadnione względami celowości, sprawiedliwości oraz ekonomii procesowej. Należy podkreślić, że przyczyny zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa mają prejudycjalny charakter w stosunku do postępowania mającego ulec zawieszeniu, co oznacza że orzeczenie które zapadnie w innym toczącym się postępowaniu stanowić będzie podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym z tych przyczyn postępowaniu sądowoadministracyjnym. Innym słowy postępowania sądowosaministracyjne może być zawieszone, na podstawie wskazanego przepisu, ze względu na jego zależność (prejudycjalność) od innego postępowania wskazanego w art. 125 § 1 pkt 1 ppsa. W przedmiotowej sprawie organy administracyjne odmówiły wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powołując się na treść przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem orzekających w sprawie organów administracji pomimo, że A. Sz. spełnia określone w art. 17 ust. 1- 2 wymagania ustawowe do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego tj. należy ona do kręgu osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny o którym mowa w art. 17 ust. 1 w/w ustawy, zrezygnowała z zatrudnienia, spełnia warunki dotyczące kryterium dochodowego oraz sprawuje opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to nie przysługuje jej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne ponieważ osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W ocenie organów administracyjnych, okoliczność że współmałżonka osoby wymagającej opieki również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i także w związku z tym wymaga opieki innej osoby, nie ma znaczenia w aktualnie obowiązującym stanie prawnym dla stwierdzenia, że w sprawie zaistniała przesłanka negatywna do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w powszechnie obowiązującym przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a wykluczająca możliwość przyznania wskazanego świadczenia. Należy wskazać, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy toczy się sprawa - sygn. akt II SA/Bd 246/09 o tożsamym stanie faktycznym i prawnym. We wskazanej sprawie skarżącą jest również A. Sz., zaś przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instant odmawiającą przyznania A. Sz. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matką L. G. Podstawę rozstrzygnięcia organów administracyjnych w w/w sprawie stanowił art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z zaistniałą wątpliwością składu orzekającego w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 246/09 dotyczącą zgodności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim w sytuacji, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z treścią art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, postanowieniem z dnia 22 lipca 2009 r. Sąd zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym odnośnie zgodności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w wskazanym powyżej zakresie z w/w przepisami konstytucyjnymi oraz zawiesił toczące się w sprawie postępowanie. Postanowienie z dnia 22 lipca 2009 r. uprawomocniło się w dniu 29 lipca 2009 r. W ocenie Sądu zadającego pytanie prawne konstrukcja przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zrozumiała, gdy jedno z małżonków spełnia warunki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast drugi małżonek jest pełnosprawny i zdolny do opieki. Tymczasem w sytuacji gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni, nie mają uzasadnienia ustawowe założenia w/w przepisu, które sprowadzają się do obowiązku wzajemnego opiekowania się małżonków, w sytuacji gdy istnieje obiektywna ku temu możliwość. Małżonkowie nie są bowiem w stanie sobie wzajemnie udzielić pomocy i zapewnić opieki. Zdaniem pytających ustawowa regulacja odmawiająca prawa do uzyskania świadczenie pielęgnacyjnego wnioskodawcy w sytuacji gdy rodzice będący małżeństwem są chorzy i niezdolni do wzajemnej pomocy jest niesprawiedliwa i krzywdząca oraz godzi w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz narusza art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. W tym kontekście Sąd zadający pytanie prawne podkreślił swoisty paradoks kwestionowanej regulacji prawnej, wskazując iż gdyby dziecko opiekowało się jednym z rodziców nie pozostającym w związku małżeńskim, to wówczas skorzystałoby z prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast opiekując się w takich samych okolicznościach faktycznych dwoma chorymi rodzicami będącymi małżeństwem nie uzyska już wnioskowanego świadczenia. Zatem w świetle aktualnie obowiązujących regulacji prawnych czynnikiem wyłączającym możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest związek małżeński. Z uwagi na okoliczność, że Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela wątpliwości skład orzekającego w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 246/09 dotyczące zgodności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, a także ze względu na tożsamość stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy i sprawy w której zadano pytanie prawne oraz prejudycjalny charakter rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, wyrażający się w jego niezbędności do stwierdzenia czy zaskarżona w przedmiotowej sprawie decyzja odpowiada prawu, zasadnym jest zdaniem Sądu zawieszenie niniejszego postępowania, do czasu rozstrzygnięcia zaistniałej wątpliwości prawnej przez Trybunał Konstytucyjny. W ocenie Sądu wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanka negatywna warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma swoje uzasadnienie, jedynie w sytuacji gdy drugi z małżonków jest pełnosprawny. Natomiast w sytuacji gdy małżonek jest niezdolny z powodu niepełnosprawności do udzielenie pomocy i opieki drugiemu małżonkowi, uregulowanie prawne zawarte w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest nielogiczne, niecelowe, niezasadne oraz przede wszystkim nieracjonalne. Uniemożliwia ono bowiem osobie chcącej zaopiekować się niepełnosprawnym rodzicem, któremu nie jest w stanie pomóc z powodu choroby współmałżonek, uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego umożliwiającego zapewnienie niezbędnej opieki zarówno osobie wymagającej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jaki i drugiemu rodzicowi również tej pomocy i opieki wymagającemu. Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.