II SA/Bd 347/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Bartosz Kornalewicz po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale II w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 145 i art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 z późn, zm.), po uprzednim wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], uchylił trzy własne decyzje ostateczne dotyczące M. G. tj. 1. z dnia [...] r. nr [...] o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 1.10.2008 r., 2. z dnia [...] r. nr [...] o utracie prawa do stypendium z dniem 1.04.2009r. 3. z dnia [...] r. nr [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 10.04.2009 r. i jednocześnie na mocy tej decyzji orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia 18.09.2008 r. z powodu podjęcia pracy. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż w okresie od 18.09.2008 r. M. G. świadczyła pracę na rzecz firmy [...] Sp. z o.o. w [...], a tym samym z dniem 18.09.2008 r. przestała spełniać warunki do zachowania statusu osoby bezrobotnej. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] M. G. podniosła, że nie zgadza się z wydaną decyzją i wnosi o jej uchylenie w całości. Odwołująca się wskazała, że w chwili zatrudnienia w firmie [...] Sp. z o.o. w [...] poinformowała pracodawcę, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w[...], a pracodawca poinformował ją, że dokona zgłoszenia jej zatrudnienia w urzędzie pracy. O fakcie nie zgłoszenia jej zatrudnienia strona dowiedziała się, gdy otrzymała postanowienie z dnia [...] r. Strona wyjaśniła również, iż nie zdawała sobie sprawy, że obowiązek zgłoszenia podjęcia pracy spoczywa również na niej. Ponadto strona odwołująca zarzuciła Powiatowemu Urzędowi Pracy w [...], iż nie poinformował jej o obowiązku zgłoszenia zatrudnienia. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił pełny stan faktyczny sprawy, wskazując, iż M. G. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...] r. Mocą decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] uznano M. G. za osobę bezrobotną z dniem 19.08.2008 r. i odmówiono jej prawa do zasiłku. W dniu 30.09.2008 r. M. G. złożyła wniosek o skierowanie do odbycia stażu w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] na stanowisku pracownika administracyjno - biurowego. W złożonym wniosku zawarła również oświadczenie, że nigdy wcześniej nie pracowała. Powiatowy Urząd Pracy w [...] skierował M. G. do odbycia stażu od dnia 1.10.2008 r. Na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] przyznano M. G. prawo do stypendium w wysokości 772,60 zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu, od dnia 1.10.2008 r. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o utracie prawa do stypendium z dniem 1.04.2009 r. w związku z zakończeniem jego odbywania przez M. G. w dniu 31.03.2009 r. W dniu 8.04.2009 r. M. G. zgłosiła wyjazd powyżej 10 dni w okresie od 10.04.2009 r. do 20.05.2009r. W związku z powyższym. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 10.04.2009 r. Dnia 22.12.2009 r. M. G. przedłożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] umowę o dzieło nr [...] zawartą na okres od 18.09.2008 r. do 30.09.2008r. z firmą [...] Sp. z o. o, w [...]. W ocenie organu odwoławczego istotnym w rozpatrywanej sprawie jest, czy Powiatowy Urząd Pracy w [...] udzielił M. G. niezbędnych informacji i pouczeń. Zdaniem organu z akt sprawy wynika, że wymóg ten został spełniony, ponieważ w dniu rejestracji strona została prawidłowo poinformowana o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej. W związku z powyższym strona nie może powoływać się w swoim odwołaniu na argument, iż nie wiedziała, że spoczywał na niej taki obowiązek, bowiem ustawodawca określił, że status osoby bezrobotnej przysługuje osobie niezatrudnionej, niewykonującej innej pracy zarobkowej, zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie (...), podkreślając przy tym, że status osoby bezrobotnej nie wynika tylko z faktu dokonania rejestracji i pozostawania w ewidencji osób bezrobotnych, lecz wiąże się również ze spełnieniem warunków określonych przez ustawodawcę. Organ stwierdził, iż M. G. zaprzestała spełniać warunek gotowości do podjęcia zatrudnienia podejmując pracę na podstawie umowy o dzieło nr [...] w firmie [...] Sp. z o.o. w [...] i w związku z tym od tego dnia tj. 18.09.2008 r. przestała spełniać warunki ustawowe osoby bezrobotnej i od tego dnia należało orzec o utracie statusu osoby bezrobotnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. G. wniosła o uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego z powodu naruszenia prawa materialnego i proceduralnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżąca zarzuciła, iż nie została poinformowana o obowiązku zgłaszania podjęcia zatrudnienia w Urzędzie Pracy. Wskazała też, że w chwili rejestracji w Urzędzie Pracy musiała wypełnić kilkanaście dokumentów, które zostały przez nią podpisane zgodnie ze wskazówkami pracownika PUP, lecz nie dano jej szansy na zapoznanie się z informacjami tam zawartymi. Ponadto wszelkie informacje, pod którymi składała podpis, zostały w dokumentacji Urzędu Pracy i nie otrzymała nawet kopii informacji o obowiązkach, aby móc zapoznać się z nimi w domu. W ocenie skarżącej fakt podpisania szeregu dokumentów w urzędzie nie wypełnia zasady prawnej wyrażonej w art.9 kodeksu postępowania administracyjnego. Niezależnie od opisanej sytuacji skarżąca zwróciła uwagę na aspekt moralny sprawy, bowiem w czasie, gdy była osobą bezrobotną, odbywała staż absolwencki i mając na uwadze trudności w znalezieniu jakiejkolwiek pracy, sukcesem było znalezienie jakiegokolwiek zatrudnienia (nawet w formie umowy stażowej). Dlatego pozbawienie statusu osoby bezrobotnej za cały okres zarejestrowania w Urzędzie Pracy i w konsekwencji zwrot wynagrodzenia z tytułu przebywania na stażu tylko dlatego, że skarżąca pracowała przez niecałe dwa tygodnie w okresie 18.09.2008 - 30.09.2008 r. i w sposób nieświadomy tego nie zgłosiła w Urzędzie Pracy, jest w jej ocenie niesprawiedliwe, krzywdzące i niemoralne. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu. Wznowienie postępowania, w wyniku którego doszło do wydania rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ta decyzja zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością wskazaną w przepisach k.p.a. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2002 r., OPS 11/02, publ. Prokuratura i Prawo 2003/2/46). W przedmiotowej instytucji przejawia się również wyraźnie aspekt o charakterze materialnoprawnym, tj. możliwość ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Niemniej jednak, aby możliwe było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną istnieć muszą określone przesłanki. Kodeks postępowania administracyjnego uzależnia w/w możliwość prawną od wystąpienia w sprawie dwóch przesłanek pozytywnych oraz braku w sprawie dwóch przesłanek negatywnych. Przesłankami pozytywnymi są rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną oraz wystąpienie jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. podstaw prawnych wznowienia. Przesłankami negatywnymi są zaś przesłanka terminu, określona w art. 146 § 1 k.p.a. oraz przesłanka przewidywanej możliwości wydania w wyniku wznowienia postępowania wyłącznie decyzji, która w swej istocie odpowiadałaby decyzji dotychczasowej. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia doszło do wznowienia postępowania w sprawie z uwagi na fakt, że w sprawie pojawiły się nowe istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji , nieznane organowi, który wydał tę decyzję. Stanowi to wyrażoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego i na nią powołano się w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że postępowanie uregulowane w art. 145 - 153 k.p.a. przebiega według ustalonego tam wzorca i można w nim wyróżnić dwa etapy: pierwszy z nich kończy się wydaniem przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), bądź decyzją o odmowie wznowienia postępowania (§ 3 powołanego przepisu), drugi - decyzją, o której mowa w art. 151 k.p.a. Na kolejnym etapie postępowania dokonuje się merytorycznej oceny przesłanek wznowienia postępowania i skutków, jakie z tego wynikają dla rozstrzygnięcia sprawy, co znajduje wyraz w kończącej postępowanie decyzji określonej w art. 151 k.p.a. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia organ pierwszej instancji po uzyskaniu informacji w dniu 22.12.2009 r., kiedy to M. G. przedłożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] umowę o dzieło nr [...] zawartą na okres od 18.09.2008 r. do 30.09.2008r. z firmą [...] Sp. z o. o, w[...], słusznie wznowił postępowanie postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] i uchylił trzy własne decyzje ostateczne dotyczące M. G.. Pozostaje jednak do rozpatrzenia kwestia zasadności zgłoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w tym zwłaszcza ich niewłaściwej interpretacji w kontekście stanowiącego istotę sporu w niniejszej sprawie - prawidłowego poinformowana o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej. W myśl bowiem art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zgodnie z wyżej wymienionym przepisem bezrobotnym jest o osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a - e i g, lub cudzoziemiec - członek rodziny obywatela polskiego, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli spełnia ponadto inne wymienione w tym przepisie przesłanki ( lit. a do k). Wśród tych innych przesłanek ustawodawca w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h) ustawy uzależnił uzyskanie statusu osoby bezrobotnej od faktu nie uzyskiwania miesięcznego przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Regulacja ta definiuje więc warunki, jakim odpowiadać musi osoba uzyskująca status bezrobotnego. W treści art. 2 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy określone zostały przesłanki konieczne dla nabycia statusu bezrobotnego, a jedną z nich jest zdolność i gotowość do podjęcia (w przypadku osoby pełnosprawnej) zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie, lub służbie lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika z powyższego, status osoby bezrobotnej jest zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Konsekwentnie do tego trzeba przyjąć, iż nie każdy podmiot pozbawiony pracy, znajdujący się w trudnej sytuacji życiowej i materialnej, jest osobą bezrobotną w rozumieniu prawa. Istota uprawnień osoby bezrobotnej nie wynika bowiem z samego faktu braku źródła dochodów lecz ustawodawca powiązał te uprawnienia ze stosowną aktywnością osoby pozostającej bez takich źródeł w przezwyciężaniu sytuacji, w jakiej się znalazła (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1998 r. sygn. II SA 565/98 publ. LEX nr 41865). Jedną z form takiej aktywności jest gotowość osoby bezrobotnej do podjęcia zaoferowanej jej pracy, jeżeli praca ta spełnia określone w art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy, warunki odpowiedniej pracy. Wobec tego należy uznać, że ratio ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wymaga, by osoba bezrobotna pozostawała w pełnej gotowości do podjęcia zaoferowanej jej pracy, z uwzględnieniem ustawowego wyjątku, o którym mowa w art. 75 ust. 3 tej ustawy. Z akt sprawy bezspornie wynika, iż skarżąca została zapoznana z przywołanymi regulacjami prawnymi, ponieważ w dniu rejestracji prawidłowo poinformowano ją o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, a w tym m.in. o obowiązku zawiadomienia w ciągu 7 dni urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. Potwierdzają to dokumenty będące w aktach sprawy i podpisane przez stronę w dniu rejestracji po zapoznaniu się z ich treścią, a mianowicie: "Oświadczenie bezrobotnego" (pkt 21) zawarte w "Karcie rejestracyjnej bezrobotnego" oraz "Informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy "(rozdział IV obowiązki osoby bezrobotnej pkt 6). W związku z powyższym skarżąca nie może powoływać się na argument, iż nie wiedziała, że spoczywał na niej taki obowiązek. Skarżąca rejestrując się jako osoba bezrobotna, miała zatem pełną świadomość uprawnień i obowiązków wynikających z posiadania tego statusu. W tej sytuacji powoływanie się przez skarżącą na brak wiedzy o ciążących na niej obowiązkach z tytułu posiadania statusu bezrobotnego, nie może mieć żadnego wpływu na zgodność z prawem decyzji pozbawiającej takiego statusu w świetle wyżej przytoczonych regulacji. Nie sposób jednocześnie wyprowadzić z wyżej przywołanych przepisów wniosku, że organ otrzymując od strony potwierdzenie zapoznania się z dokumentem poprzez złożenie na nim własnoręcznego podpisu, zobowiązany jest do podjęcia jakichś dodatkowych, nadzwyczajnych działań zmierzających do potwierdzenia, że strona rzeczywiście zapoznała się z jego treścią. Przyjąć należy, że składając podpis pod dokumentem strona jest świadoma jego treści i znaczenia. Organ ma uzasadnione prawo pozostawać w zaufaniu do wagi podpisu składanego przez stronę postępowania. Poza oceną Sądu pozostaje przy tym kategoryczność sankcji nakładanej przez ustawodawcę wobec osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Sąd nie podziela również zarzutów skargi odnośnie naruszenia przepisów procedury administracyjnej, nie dopatrzył się bowiem w postępowaniu organów obu instancji działań, które naruszałyby zasady ogólne zawarte w art. 6, 7, 8, i 9 K. p. a. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., Sąd stwierdził, że nawet gdyby uznać, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie jest wyczerpujące, to braki te sanuje decyzja organu drugiej instancji, która zawiera szczegółowe uzasadnienie. Organ ten w sposób staranny i wyczerpujący przedstawił motywy podjęcia rozstrzygnięcia odnosząc się przy tym do sformułowanych w odwołaniu zarzutów. Z tych względów stanowisko organów administracji, które odmówiły skarżącej zachowania prawa do posiadania statusu osoby bezrobotnej Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za słuszne i nie znajdując uzasadnienia do uwzględnienia wniesionej skargi, orzekł jak w sentencji po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).