II SA/Bd 352/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę II SA/Bd 352/05 UZASADNIENIE Pismem z dnia 26 października 2004 r. P. P. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. o przyznanie mu zasiłku celowego na miesiąc grudzień 2004 r. na zakup żywności, artykułów czystości, żyletek do golenia i maszynki, obuwia zimowego, kurtki zimowej, pasty do zębów i szczoteczki do mycia zębów, powłoczki na poduszkę i samej poduszki do spania, materiałów piśmienniczych oraz na "inne niezbędne i konieczne cele". Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. przyznał P. P. pomoc w formie zasiłku celowego na miesiąc grudzień 2004 w kwocie 80 zł z przeznaczeniem na: – zakup żywności – w kwocie 50 zł., – zakup poduszki – w wysokości 10 zł., – zakup powłoczki w wysokości 10 zł., – zakup środków czystości, w tym szczoteczki i pasty do mycia zębów, maszynki i żyletek do golenia – w wysokości 10 zł. oraz odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup odzieży (kurtki zimowej), obuwia zimowego i materiałów piśmienniczych. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że P. P. spełnia określone w art. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593; z późn. zm.) warunki przyznania świadczeń z pomocy społecznej tj. warunek sytuacyjny i dochodowy. Skarżący jest bowiem osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a źródłem jego dochodu jest zasiłek okresowy w kwocie 92,20 zł – a więc w wysokości nie przekraczającej obowiązującego dla niego kryterium dochodowego (461 zł). Powołując się na treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej organ podkreślił, że potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W niniejszej sprawie ze względu na ograniczone środki finansowe gminy oraz dużą liczbę osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej i oczekujących pomocy konieczne jest ważenie pomocy i dlatego nie jest możliwe udzielenie stronie pomocy w żądanym przez nią rozmiarze i wysokości. Organ zwrócił uwagę, że decyzją z [...] strona otrzymała pomoc z przeznaczeniem m.in. na zakup obuwia w wysokości 20 zł, brak jest zatem podstaw do przyznawania pomocy na ten sam cel. W sprawie uzyskania kurki zimowej pracownik socjalny zaproponował skierowanie do instytucji charytatywnych, jednakże strona w oświadczeniu z 5 listopada nie wyraziła zgody na otrzymanie odzieży używanej. Według organu trudno jest uznać zakup materiałów piśmienniczych za potrzebę pierwszoplanową. W wyniku rozpatrzenia wniesionego w dniu 13 grudnia 2004 r. odwołania P. P., w którym zawarł on krytykę sposobu zarządzania gminą – Miastem T. oraz wykorzystania przez tę gminę środków pochodzących z kredytu bankowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało powyższą decyzję w mocy. Kolegium podzieliło ocenę organu pierwszej instancji co do spełnienia przez skarżącego kryterium sytuacyjnego i dochodowego przyznawania pomocy społecznej. Podkreślając uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w oparciu o który jest przyznawany zasiłek celowy, Kolegium zwróciło uwagę, iż decydując w tej kwestii organ administracji powinien załatwić sprawę w sposób odpowiadający słusznym interesom obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071; z późn. zm. – dalej jako kpa) a także biorąc pod uwagę, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w zadaniach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji przyznał pomoc uwzględniając te wymogi. Nie jest bowiem celem pomocy społecznej zaspokajanie wszystkich zgłaszanych potrzeb i przyznawanie świadczeń w kwocie lub ilości pozwalającej na ich całkowite zaspokojenie. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie ich całkowite zaspokajanie. Organ odwoławczy pokreślił też, że pomoc jest przyznawana w celu zaspokojenia najbardziej elementarnych potrzeb o charakterze bytowym ustalonych po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Prezentując to stanowisko Kolegium uznało, że organ pomocy społecznej pierwszej instancji dysponując określonymi, ograniczonymi środkami dokonał oceny sytuacji i przyznał pomoc w formie i rozmiarze odpowiednim do okoliczności sprawy, a także swoich możliwości. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że sposób wykorzystania środków finansowych (pochodzących z kredytów bankowych) przez gminę Miasta T. nie mieści się w zakresie właściwości Kolegium, która obejmuje rozpatrzenie odwołania wniesionego w indywidualnej sprawie administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. P. zarzucił Kolegium naruszenie prawa materialnego poprzez niezrozumienie pojęć prawnych w zakresie regulacji prawnej dotyczącej zabezpieczenia społecznego m.in. pojęcia minimalnego dochodu w zakresie zabezpieczenia ze względu na kryteria społeczne i biologiczne. Według skarżącego takim minimalnym dochodem dla osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe jest kwota 418 zł. Jednocześnie maksymalnym dochodem, jaki można otrzymać od podmiotów publicznych w zakresie zabezpieczenia społecznego jest kwota 461 zł. Wskazując to skarżący wywiódł, iż za grudzień 2004 r. należy mu się jeszcze tytułem zasiłku celowego pomoc w wysokości 288, 80 zł tj. kwota będąca różnicą maksymalnej do otrzymania kwoty 461 zł oraz sumy przyznanych mu faktycznie świadczeń tj. zasiłku okresowego (92,20 zł) i zasiłku celowego (80 zł). Skarżący podniósł, że powodem niewywiązywania się z zapewnienia minimalnych kwot zabezpieczenia społecznego nie może być okoliczność całkowitego niedomagania funkcjonalnego urzędu do spraw pośrednictwa i zatrudnienia ani też złe planowanie przez Prezydenta Miasta T. środków finansowych na zabezpieczenie socjalne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593; z późn. zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Jak wskazuje brzmienie tego przepisu, i co słusznie wskazało Kolegium w uzasadnieniu skarżonej decyzji - rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, jak wynika z art. 7 kpa, obowiązek organu załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, opublikowane w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 79608). Rozważając możliwość spełnienia żądania obywatela w kwestii przyznania mu zasiłku celowego organ administracji jest także obowiązany brać pod uwagę, czy zgłaszane potrzeby strony odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Celem zaś pomocy społecznej, jak wskazuje art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby korzystające z pomocy społecznej są przy tym obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy o pomocy społecznej). Zdaniem Sądu wydając zaskarżoną decyzję organ nie uchybił powyższym regułom przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Organy pomocy społecznej rozważyły wszystkie zgłaszane przez skarżącego potrzeby i przy właściwym uwzględnieniu stopnia ich niezbędności oraz wielkości posiadanych środków, przyznały stosowną pomoc. Wbrew mniemaniu skarżącego fakt, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (a więc także do zasiłku celowego) przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej), nie oznacza, że uznając co do zasady zaistnienie przesłanek przyznania pomocy organ jest zobowiązany do przyznania zasiłku w rozmiarze, który podniesie dochód strony do owej kwoty 461 zł. Przyznając bowiem pomoc w tej czy innej formie pieniężnej organ cały czas powinien przede wszystkim dążyć do wypełnienia celów pomocy społecznej, które mogą być osiągnięte nie tylko poprzez przyznanie świadczenia pieniężnego, ale także np. poprzez umożliwienie uzyskania darmowej pomocy rzeczowej, tak jak to stało się w niniejszej sprawie poprzez zaproponowanie stronie uzyskania darmowej zimowej odzieży używanej. Bezzasadne są zarzuty skarżącego wskazującego na niewłaściwe finansowanie pomocy społecznej w gminie Miasta T. oraz niewłaściwą działalność organów pośrednictwa pracy. Decydując o przyznaniu pomocy społecznej Prezydent Miasta T. (działający w przedmiotowej sprawie poprzez upoważnionego pracownika jednostki pomocy społecznej) może działać wyłącznie w zakresie kompetencji przyznanych organowi pomocy społecznej, a więc jest także ograniczony wielkością przewidzianych w budżecie Miasta środków finansowych na pomoc społeczną. Na ocenę prawidłowości działań Prezydenta Miasta T. jako organu pomocy społecznej nie może zatem rzutować ocena jego działań jako organu wykonawczego gminy uczestniczącego w planowaniu i realizowaniu budżetu gminy. Z tego samego powodu nie można czynić zarzutów organowi pomocy społecznej w związku z działaniami Prezydenta Miasta jako organu miasta na prawach powiatu realizującego zadania w zakresie polityki rynku pracy określone art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. – o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99 poz. 1001; z późn. zm.). Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.