II SA/Bd 352/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 05 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Roberta C. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie związku rozpoznanych schorzeń z zawodową służbą wojskową postanawia odrzucić skargę Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2007 r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. stwierdziła rozpoznanie u Roberta C. schorzeń w postaci: 1) przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka, 2) zniekształcenia opuszki dwunastnicy, 3) zwyrodnienia drobnotorbielowatego siatkówki obwodowej obu oczu, zwłaszcza lewego, 4) melanozy nadtwardówki oka lewego, 5) przebytego, bez istotnych następstw (A.D. 2005), wykręcenia stawu skokowego lewego, 6) przebytego wykręcania stawu skokowego prawego (A.D. 2002) nieznaczne upośledzającego sprawność ustroju, określonych odpowiednio w § 43 pkt 1, § 43 pkt 5, § 14 pkt 14, § 7 pkt 4, § 77 pkt 5 i § 77 pkt 5 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 13, poz. 1422 z późn. zm.) i w konsekwencji uznała go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria zdrowia "Z"). Jednocześnie wyżej wymieniona Komisja stwierdziła, że schorzenia wymienione w pkt 1 i 2 pozostają w związku ze służbą wojskową jako następstwa wypadków (orzeczenia TWKL Bydgoszcz nr [...] i TKWL Gdańsk [...]), zaś na powstanie schorzeń wymienionych w pkt 3 i 4 służba wojskowa, nie miała wpływu. W odwołaniu od powyższej decyzji Robert C. nie podnosząc zarzutów dot. ustaleń odnoszących się do rozpoznanych schorzeń i ich kwalifikacji orzeczniczej oraz kategorii zdolności do służby wojskowej, zakwestionował wyłącznie nieuznanie zwyrodnienia drobnotorbielowatego siatkówki obwodowej obu oczu oraz melanozy nadtwardówki oka lewego za pozostające w związku ze służbą wojskową wywodząc, iż schorzenia te powstały w latach 1993 – 2000 kiedy to zajmował stanowiska służbowe związane z pracą narażającą na działanie pola magnetycznego z zakresu mikrofal i wymienione są w wykazie chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 567). Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2007 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. zaskarżone we wskazanej części orzeczenie organu I instancji utrzymała w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że orzeczenia w przedmiocie braku związku wymienionych w odwołaniu schorzeń Roberta C. ze służbą wojskową wydały już wcześniej Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej (w dniu [...] 2000 r.) utrzymując w mocy orzeczenie RWKL Marynarki Wojennej w G. z dnia [...] 2000 r.) oraz Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. (w dniu [...] 2000 r.) utrzymując w mocy orzeczenie RWKL w G. z dnia [...] 2000 r., a zawarte w nich ustalenia są ustaleniami prawomocnymi. W orzeczeniu zamieszczono jednocześnie informację, że w zakresie ustalenia związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Robert C. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o stwierdzenie jego nieważności i uznanie przez SĄd związku przyczynowego między wymienionymi w skardze oraz wcześniej w odwołaniu schorzeniami a odbywaną przez niego zawodową służbą wojskową. Skarżący podniósł, iż wskazane w uzasadnieniu orzeczenia organu II instancji, wcześniejsze orzeczenia komisji lekarskich nie mogą być prawomocne, gdyż zawierały wadliwe pouczenia o możliwości wniesienia skargi do NSA, jak również skargę jego odrzucił Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a zatem nie mógł korzystać z zagwarantowanego Konstytucją RP prawa do rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd. Nadto poprzednie orzeczenia komisji wydawane były na podstawie innych nieaktualnych obecnie przepisów, zaś w kwestionowanym w niniejszym przypadku orzeczeniu powołano się na rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. (Dz. U. Nr 13, poz. 1442) i 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 566). Poza tym OWKL w Bydgoszczy wskazała na opinię prof. Siekierzyńskiego wydaną bez przeprowadzenia badań oczu. Niezależnie od powyższego skarżący ponowił wywody zawarte w odwołaniu od orzeczenia z dnia 17 stycznia 2007 r. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. wniosła o jej odrzucenie argumentując, iż z przebiegu służby wojskowej Roberta C. wynika, iż po wydaniu przez Okręgową Wojskową Komisję Lekarską w 2000 r. orzeczenia nie pełnił tejże służby z narażeniem na działanie mikrofal oraz nie zaistniały żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby weryfikowanie dokonanych już ustaleń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 17 stycznia 2007 r. w części dotyczącej rozpoznanych u skarżącego schorzeń, ich kwalifikacji oraz ustalonej kategorii zdolności do służby wojskowej uzyskało po upływie 14 dni od doręczenia go skarżącemu przymiot ostateczności, wobec nie wniesienia od niego w tejże części odwołania. Przedmiotem rozstrzygnięcia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a w konsekwencji również – przedmiotem skargi do Sądu jest stwierdzenie o braku związku przyczynowego dwóch spośród ustalonych u skarżącego schorzeń ze służbą wojskową. Powyższy zakres zaskarżenia powoduje, że skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, bez badania jej zarzutów merytorycznych. Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 maja 2004 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 1422, zm. 2005 r. nr 253, poz. 2130) orzekając o zdolności lub niezdolności do zawodowej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza zawodowego choroby lub ułomności, wojskowa komisja lekarska orzeka również o: - związku lub braku związku tej choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową, - zaliczeniu lub niezaliczeniu żołnierza zawodowego do jednej z grup inwalidów oraz o związku lub braku związku inwalidztwa z zawodową służbą wojskową, kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i schorzeń ustalonym na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. 2004 r. nr 8, poz. 66 ze zm.), stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 567). W kwestii ustalania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a warunkami odbywania służby wojskowej wypowiedział się Sąd Najwyższy w zachowującej nadal aktualność uchwale nr III ZP 9/99 z dnia 27 października 1999 r. (OSNP 2000/5/167/) zajmując stanowisko, iż orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tym przedmiocie nie może być poddane kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż jest to rozstrzygnięcie dotyczące zagadnienia wstępnego, którego prawidłowość może być skontrolowana w przypadku decyzji odmawiającej wypłaty świadczeń przewidzianych w ustawach o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin. Ustawy te rozróżniają orzeczenia wojskowych komisji lekarskich oraz decyzje administracyjne organów wojskowych, przy czym o ile w przypadku orzeczeń przewidując odwołanie do komisji wyższego stopnia nie wspominają o kontroli sądu administracyjnego, to w przypadku decyzji organów wojskowych wyraźnie wskazują na ich podległość kontroli sądów pracy i ubezpieczeń społecznych (czyli sądów powszechnych), co oznacza, iż wolą ustawodawcy było by kontroli sądowej poddane były tylko decyzje z wyłączeniem orzeczeń. Ponadto w uzasadnieniu wyżej wymienionej uchwały stwierdzono, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w zakresie związku schorzenia ze służbą wojskową nie są czynnościami lub aktami z zakresu administracji publicznej (nie mamy w tym przypadku do czynienia z administrowaniem) oraz nie dotyczą przyznania, stwierdzenia uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (skoro odnoszą się tylko do określonej przesłanki od istnienia której zależy przyznanie świadczenia), a zatem nie są objęte zakresem art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. (obecnie - art. 3 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W konsekwencji w omawianej uchwale Sądu Najwyższego zawarto stanowisko, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Powyższe stanowisko podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 listopada 2000 r. sygn. OSA 1/00 (OSNA 2001/2/47) wyjaśniając, że w zakresie oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego) skarga do NSA nie przysługuje. Przenosząc przestawioną wyżej wykładnię prawa na grunt obowiązującej aktualnie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. 2004 r. nr 8, poz. 66 ze zm.) stwierdzić należy, że kontrola prawidłowości orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w zakresie ustaleń dotyczących związku schorzenia ze służbą wojskową dokonywana jest w ramach rozpoznawania odwołania od decyzji wojskowego organu emerytalnego wymienionego w art. 31 ust. 1 cyt. ustawy. Zgodnie zaś z art. 476 § 2 kodeksu postępowania cywilnego sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczące emerytur i rent są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, które - w myśl art. 477 § 1 Kpc - należą do właściwości sądów okręgowych (sądów pracy, ubezpieczeń społecznych) z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Uznając zatem, że skarga na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2007 r. w przedmiocie braku związku schorzeń w postaci zwyrodnienia siatkówki obwodowej oczu oraz melanozy nadtwardówki oka lewego ze służbą wojskową nie podlega, zgodnie z zamieszczonym w nim pouczeniem (informacją) jego kognicji, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wyżej wymienioną skargę odrzucił.