II SA/Bd 356/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA: Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA: Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] 2005 r. Prezydent Miasta B. odmówił J. J. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że jak wynika z orzeczenia komisji lekarskiej ZUS strona jest całkowicie niezdolna do pracy, co jest równoznaczne z zaliczeniem do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Strona nie spełnia tych warunków, gdyż stosownie do informacji uzyskanych od ZUS, jej niepełnosprawność powstała w wieku 26 lat. Decyzja została doręczona skarżącej w dniu 6 grudnia 2005 r. (k. 15 akt administracyjnych organu I instancji). W dniu 5 stycznia 2006 r. w Urzędzie Miasta B. zostało złożone odwołanie skarżącej, w którym wnosiła o ponowne rozpoznanie jej wniosku o przyznanie dodatku pielęgnacyjnego, wskazując, że jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy, chorą na chorobę nowotworową. Porusza się o kuli i wymaga pomocy innej osoby. Skarżąca nadmieniła również, że nie mogła wcześniej napisać odwołania, ponieważ miała dwa ataki wymagające interwencji Pogotowia Ratunkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] 2006 r. (nr [...]) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium zauważyło, że skoro decyzję organu I instancji doręczono skarżącej w dniu 6 grudnia, to stosownie do art. 129 § 1 i § 2 kpa czternastodniowy termin na wniesienie odwołania upłynął 20 grudnia 2005 r. Odwołanie zostało natomiast wniesione bez pośrednictwa placówki pocztowej do organu pierwszej instancji w dniu 5 stycznia 2006 r., a więc z uchybieniem wskazanego terminu oraz niezgodnie z zawartym w treści skarżonej decyzji pouczeniem. Kolegium stwierdziło też, że skarżąca wraz z wniesionym po terminie odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy J. J. podniosła, że ze względu na swój stan nie może samodzielnie iść na pocztę w celu wysłania korespondencji, a nie ma żadnej osoby, która mogłaby jej na co dzień pomagać. Ponownie zwróciła uwagę, iż przeszła "dwa groźne ataki", które wymagały interwencji pogotowia ratunkowego. Opisując zły stan swojego zdrowia oraz wskazując na fakt braku zasiłku od maja 2006 r. wniosła o pozytywne rozstrzygnięcie sprawy, bez zwracania uwagi na terminy, w jakich wnosiła pisma do organu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż skarżąca nie mieszka samotnie, ale wraz z mężem – R. K., który jest jej domownikiem. Za jego pośrednictwem mogła zatem złożyć skargę w ustawowym terminie. Skarżąca nie przedłożyła też żadnych dowodów, które uprawdopodobniłyby, że faktycznie w okresie do wniesienia odwołania była niezdolna do sformułowania odwołania i jego przesłania organowi. Takie uprawdopodobnienie jest, stosownie do art. 58 kpa, obowiązkiem strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż wskazuje skarżąca. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność m. in. postanowień i decyzji administracyjnych (będących jednym z przejawów działalności organu administracji publicznej), z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym. Sąd nie może zastąpić organów administracji i orzec, że skarżącej przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "kpa") organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Organy administracji są zobowiązane do przestrzegania wszystkich przepisów prawa, a więc zarówno przepisów prawa materialnego – na podstawie których orzeka się m.in. o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego, jak też przepisów prawa procesowego – tj. tych przepisów, które regulują sposób postępowania mającego na celu zastosowanie przepisów prawa materialnego. Właśnie przepisy prawa procesowego określą m.in. termin, w jakim strona starająca się np. o zasiłek pielęgnacyjny może złożyć odwołanie od niekorzystnej dla niej decyzji organu pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że termin do wniesienia odwołania nie został zachowany. Okoliczności tej nie przeczy sama skarżąca, jest to zatem okoliczność niesporna. Jak wyżej wskazano, sąd administracyjny, kontrolując działalność organów administracji, bada zgodność ich działania z prawem – tj. z całością obowiązującego prawa. Sąd nie może zatem dokonać kontroli w sposób wybiórczy np. badając jedynie, czy organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, pomijając jednocześnie kontrolę przepisów prawa procesowego. W konsekwencji Sąd nie może – tak jak chce skarżąca – zbadać jedynie, czy organ I instancji (bo tylko on się wypowiedział merytorycznie), prawidłowo stwierdził, że nie przysługuje jej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, pomijając jednocześnie kwestię zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca konsekwentnie – bo zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu – wskazuje ponadto, że zaistniały okoliczności, które miały wpływ na niedotrzymanie terminu. W odpowiedzi Kolegium zwraca uwagę na brak formalnego wniosku o przywrócenie terminu, jak też na brak wypełnienia przez skarżącą wynikającego z art. 58 kpa obowiązku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa). Rzeczywiście w treści pisma z dnia 5 stycznia 2006 r. skarżąca nie wskazała wprost, że składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tym niemniej zdaniem Sądu Kolegium winno ocenić treść tego pisma mając na względzie określoną w art. 8 kpa zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz wskazany w art. 9 kpa obowiązek organu udzielania stronie wyjaśnień i wskazówek w celu czuwania nad tym, aby strona uczestnicząca w postępowaniu nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Jeżeli skarżąca wskazała, iż "szybciej nie była w stanie napisać odwołania" oraz opisała swoje problemy zdrowotne, który były jej zdaniem przyczyną zwłoki w sporządzeniu odwołania, to należy przyjąć, że we wspomnianym piśmie zawarty był w istocie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pominięcie przez Kolegium konieczności oceny tej części pisma stanowi zdaniem Sądu naruszenie art. 8 i 9 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 166/98, opubl. w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 47261), zwłaszcza że skarżąca występowała w postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika, który mógłby udzielić stosownych wyjaśnień co do treści przysługujących jej praw oraz sposobu formułowania wniosków. Naruszenie powyższych przepisów proceduralnych miało niewątpliwie wpływ na wynik postępowania, gdyż ewentualna ocena, że istnieją przesłanki do przywrócenia terminu powodowałoby uznanie za bezzasadne rozstrzygnięcia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.