II SA/Bd 357/07

Dnia 24 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 24 października 2007 roku sprawy ze skargi B. i R.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie oddziaływania działalności przedsiębiorstwa na środowisko 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) na rzecz radcy prawnego M.B. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z ... stycznia 2007 r., Nr ... Prezydent Miasta T. na podstawie art. 105 § kpa umorzył postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w dniu ... września 2006 r. w sprawie określenia oddziaływania na środowisko firmy A przy ul. ... 3 w T. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że przedsiębiorstwo to zlokalizowane jest zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, oraz jego zmianą, która nastąpiła Uchwałą nr ... Rady Miasta T. z dnia ... maja 2003 r., przewidującym przeznaczenie podstawowe: "obszar usług komercyjnych wraz z funkcją mieszkaniową jednorodzinną" i przeznaczenie dopuszczalne: "działalność gospodarcza nie powodująca na przyległych obszarach uciążliwej immisji zanieczyszczeń oraz hałasu nie przekraczającego równoważonego poziomu dźwięku 45 dB w godz. 6.00-22.00 i 35 dB w godz. 22.00-6.00 - przy B 51 KL". Organ ustalił też, na podstawie zebranych materiałów i przeprowadzonych kontroli, że Przedsiębiorstwo A w ramach prowadzonej działalności dokonuje napraw własnego taboru samochodowego (przy czym na firmę zarejestrowanych jest łącznie 19 pojazdów ciężarowych oraz przyczep), w trakcie których emitowany jest hałas, a ponadto prowadzi bazę transportową, o czym świadczy parkowane samochodów ciężarowych, przekraczających ilość 10 sztuk. W ocenie organu, z uwagi na brak stacjonarnych źródeł emisji zanieczyszczeń pyłowych i gazowych oraz hałasu do środowiska brak jest możliwości jednoznacznego określenia wpływu obiektu na środowisko, niemniej jednak przy tak dużej ilości poruszających się w obrębie działki i otoczenia samochodów ciężarowych z przyczepami, powstający hałas, jak i emisja spalin z silników pojazdów oraz pyłu z nieutwardzonego terenu działki, oraz hałas z procesów napraw tych pojazdów, mogą stanowić uciążliwość dla mieszkańców najbliższych posesji. Organ zaznaczył też, że samochody ciężarowe z przyczepami parkowane są na terenie nieutwardzonym, jednakże badania gleby przeprowadzone przez WIOŚ nie wykazały przekroczeń normatywnych wartości związków ropopochodnych. Organ wyjaśnił również, że działalność tego przedsiębiorstwa w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej może stwarzać uciążliwość dla ich mieszkańców i w związku z powyższym zobowiązano Przedsiębiorstwo A do sporządzenia przeglądu ekologicznego i przedłożenia w Wydziale Środowiska i Zieleni Urzędu Miasta T. w terminie do ... sierpnia 2006 roku, jednakże od powyższej decyzji strona odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., które uchyliło zaskarżoną wskazaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, uzasadniając m.in. tym, że organ nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, a tym samym nie stwierdził przekroczeń dopuszczalnych emisji spalin, zawartości związków ropopochodnych w glebie jak i poziomu hałasu, w związku z czym, w celu udokumentowania spełniania norm hałasowych, w wyniku działalności przedsiębiorstwa, organ wystąpił do WIOŚ w B., Delegatura w T. o przeprowadzenie pomiarów emisji hałasu. Przeprowadzone pomiary w dniu ....12.2006 r. nie wykazały przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku określonego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 29 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. Nr 178, poz.1841). Od powyższej decyzji skarżący wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. podnosząc, iż umorzenie postępowania nie rozwiązuje problemów dotyczących m.in.: - uciążliwości wynikających z działania w bezpośrednim sąsiedztwie domów jednorodzinnych dużej bazy transportowej, dla 20 samochodów ciężarowych, - dokonywania w budynku magazynowo-garażowym, który jest w rzeczywistości nielegalnie działającym warsztatem napraw samochodów ciężarowych własnych oraz firm zewnętrznych, przez kilku mechaników samochodowych, dokonujących napraw bieżących i kapitalnych remontów silników, jak i napraw blacharskich, - świadczenia napraw serwisowych przez firmę A na rzecz firmy B, samochodów MAN z terenu całego kraju, np. o numerach rejestracyjnych: .... - wprowadzania kontrolujących poziom hałasu w błąd, poprzez podstawianie przez kontrolowanych samochodów firmy B z nowoczesnymi, cichymi silnikami zamiast starego i wyeksploatowanego taboru Stayer i Man (....10.2006 r.), - uniemożliwiania przeprowadzenia pomiarów w dniu ....11.2006 r., poprzez brak taboru samochodowego, pomimo wcześniejszego powiadomienia o terminie kontroli. Skarżący podnosili, że w dniu przeprowadzonej skutecznie kontroli, rozpoczynającej się o godz. 6.30, silniki samochodów zostały włączone już o godz. 6.00, by od momentu rozpoczęcia pomiarów były rozgrzane i pracowały ciszej, co wypaczyło rzeczywistą wielkość zmierzonego hałasu, tak samo jak wcześniejsze (przed rozpoczęciem kontroli) wyprowadzenie 20 tonowych samochodów z najgłośniejszymi silnikami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z ... stycznia 2007 r., Nr ... utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją. Uzasadniając swoje stanowisko kolegium podzieliło ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji stwierdzając, że ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprzez: utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub, co najmniej na tym poziomie, oraz zmniejszanie poziomu hałasu, co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany. Organ odwoławczy podkreślił, iż na podstawie przepisu art. 115a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu; za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N, z którego to wynika, że dokonanie pomiarów może nastąpić we własnym zakresie przez organ administracji publicznej pierwszej instancji, bądź wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia. Ponadto zdaniem organu odwoławczego dla merytorycznego rozpatrzenia niniejszej sprawy ma znaczenie także przepis art. 115 ustawy Prawo ochrony środowiska zgodnie, z którym w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oceny, czy teren należy do rodzajów terenów, o których mowa, w art. 113 ust. 2 pkt 1, właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli teren może być zaliczony do kilku rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, uznaje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu. Kolegium podkreśliło także, iż w rozpatrywanej sprawie organem, który dokonał pomiarów istniejącego hałasu był ... Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, który nie stwierdził przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu w środowisku określonego na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Mając na względzie powyższe Kolegium uznało, iż organ administracji publicznej pierwszej instancji nie mógł wydać merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie z uwagi na fakt, iż Przedsiębiorstwa A nie narusza obowiązujących przepisów prawa w zakresie oddziaływania na środowisko, co zostało ustalone w toku postępowania wyjaśniającego. W skardze złożonej do Sądu, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji pierwszoinstancyjnej, zwracając uwagę na fakt nielegalnego usytuowania na terenie dużego osiedla mieszkaniowego ... w T. dużej bazy transportowej z 30 samochodami ciężarowymi (o ładowności 20 ton każdy) oraz wykorzystania budynku magazynowo-garażowego, jako serwisu do napraw samochodów ciężarowych MAN z całego kraju. Skarżący podkreślili również okoliczność, że w posiadaniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. w T. inż. K. D. są zdjęcia wykonane w dniu ....02.2007 r. z napraw samochodów ciężarowych MAN (np. nr rej. ...) wykonywanych w ramach działalności firmy A, stwierdzając, że głównie zabiegają o prawne stwierdzenie nielegalności utworzenia na tym terenie dużej bazy transportowej i warsztatu napraw samochodów ciężarowych, co przekracza warunki zgody wydanej przez Wydział Architektury w T., na parkowanie tylko trzech samochodów ciężarowych na wyznaczonych stanowiskach. W ocenie skarżących, organ I instancji nie zobowiązał właścicieli w/w przedsiębiorstwa do korzystania z posesji zgodnie z prawem budowlanym i administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i należało ją uwzględnić. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W ocenie Sądu organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, że decyzja organu I instancji nie wskazuje w sposób dostatecznie jasny, jakiego przedmiotu dotyczy. Przedmiotu tego nie można określić z materialnoprawnej podstawy decyzji, albowiem jej nie zawiera. Wskazany przedmiot decyzji w jej sentencji – "określenie oddziaływania firmy na środowisko" – mógłby sugerować, że chodzi o decyzję wydaną o przepisy działu V, tytułu II; lub działu II, tytułu III; lub też działu III, tytułu VI w/w ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r., Prawo ochrony środowiska, tym bardziej, że organ omawiał w uzasadnieniu decyzji takie zagadnienia, jak poziom hałasu, oraz zanieczyszczenie powietrza i gleby. Uzasadnienie decyzji zawiera jednak stwierdzenia świadczące o tym, że została ona wydana w przedmiocie sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego, a więc na gruncie przepisu art. 237 w/w ustawy, znajdującego się w jej dziale V, tytułu III. Organ pierwszoinstancyjny nawiązał, bowiem do swej wcześniejszej decyzji z ....07.2006 r., zobowiązującej Przedsiębiorstwo A do sporządzenia przeglądu ekologicznego w terminie do ....08.2006 r., która została uchylona do ponownego rozpatrzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., m.in. z tego powodu, że organ I instancji nie stwierdził przekroczeń dopuszczalnych emisji spalin, zawartości związków ropopochodnych w glebie jak i poziomu hałasu. Organ wyjaśnił, że z uwagi właśnie na potrzebę udokumentowania norm hałasu wystąpił o jego pomiar. Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, że organ ten twierdzi jednocześnie, że decyzja została wydana po wszczęciu postępowania na skutek skargi skarżących na niedozwolone emitowanie spalin i hałasu, a z akt sprawy wynika, że skarżący podnosili też problem skażenia gleby, oraz nieprawidłowego z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego użytkowania terenu przez właścicieli Przedsiębiorstwa A. Poza brakiem właściwego określenia przedmiotu sprawy, organ I instancji nie poczynił również ustaleń faktycznych odnoszących się do wskazanej wyżej problematyki. I tak, w zakresie problemu zanieczyszczenia powietrza spalinami samochodowymi wraz z zanieczyszczeniem gleby, to organ I instancji nie poczynił żadnych własnych ustaleń faktycznych. Powołał się jedynie na badania gleby przeprowadzone przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B., Delegaturę w T., które nie wykazały przekroczeń normatywnych wartości związków ropopochodnych. Pomijając już, że organ nie podał daty tych badań, i bliżej nie określił tego dowodu, to przede wszystkim, nie zaznaczył, czy badaniom tym daje wiarę, czy też nie i czym uzasadnia swe stanowisko. Organ nie ustosunkował się przy tym w żaden sposób do twierdzenia skarżących z ....04.2006 r., że na terenie działalności Przedsiębiorstwa A w 2004 r. dokonano wymiany gleby (k. 36 w/w akt), tak w zakresie prawdziwości tego twierdzenia, jak i wskazania, czy badania owe uwzględniły ten fakt i w jaki sposób. W zakresie zagadnienia hałasu, również zamiast własnych ustaleń, przytoczył jedynie treść wyników pomiarów emisji hałasu przeprowadzonych przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B., Delegaturę w T. z ....12.2006 r., nie zaznaczając, czy wyniki te podziela, czy też nie i przeszedł do porządku nad niezgodnością zawartych w tych wynikach danych z twierdzeniami skarżących i przedstawionymi przez nich dowodami, oraz dowodami które uzyskał organ, co dotyczyło: - stwierdzonej w w/w wynikach ilości 10 samochodów ciężarowych, w sytuacji, kiedy skarżący twierdzą o ich 20 sztukach (k. 2 akt administracyjnych organu I instancji), a z informacji Wydziału Ewidencji i Rejestracji Urzędu Miasta T. z ....04.2006 r., wynika, że samochodów tych wraz z ciągnikami samochodowymi jest 17 oraz 8 przyczep (k. 38 – 38/3 w/w akt), - źródeł hałasu pochodzącego, jak stwierdzają w/w wyniki, jedynie z faktu 20 minutowego wjazdu i wyjazdu samochodów, w sytuacji kiedy skarżący twierdzą, że źródłem hałasu jest ponadto uruchamianie samochodów tytułem próby po remontach bieżących i kapitalnych, oraz wykonywanie tychże remontów (k. 2 w/w akt). Ponadto organ naruszył przepis art. 10 § 1 kpa, który stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wbrew, bowiem powyższemu przepisowi, pierwszoinstancyjna decyzja została wydana bez powiadomienia skarżących o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, a więc również, co do w/w pomiarów. Skutkiem powyższego, dowód w oparciu, o który rozpatrzono sprawę -przeprowadzone przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B., Delegaturę w T. wyniki pomiarów poziomu hałasu - nie może zostać uznany za wiarygodny, w świetle przepisów art. 80 i 81 kpa. Pomiarów tych dokonano jedynie w oparciu o relację Przedsiębiorstwa A, co do wielkości, czasu i źródeł hałasu (k. 16/3 w/w akt). Organ dysponując materiałem dowodowym przedstawionym przez skarżących, ani nie zweryfikował go w żaden sposób, ani nie ustosunkował się do niego, a z materiału tego wynikały zupełnie inne dane w zakresie wielkości, czasu i źródeł hałasu, niż przyjęte we wskazanych pomiarach. Ponadto skutkiem braku zastosowania normy przepisu art. 10 § 1 kpa, skarżący nie zapoznawszy się z treścią w/w pomiarów, nie mieli możliwości zgłoszenia zarzutów, co do metody ich przeprowadzenia i dopiero we wniesionym odwołaniu zawarli zarzut wprowadzania w błąd kontrolujących poprzez mające miejsce przed rozpoczęciem pomiarów 30 minutowe nagrzewanie silników i podmianę samochodów starych na nowoczesne, emitujące mniejszy hałas. Dokonując natomiast oceny zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że organ odwoławczy przeszedł do porządku nad powyższymi uchybieniami organu I instancji, w tym, w zakresie braku prawidłowego określenia przedmiotu sprawy i zakwalifikował decyzję pierwszoinstancyjną jako odnoszącą się jedynie do problemu poziomu hałasu emitowanego przez Przedsiębiorstwo A. W ten sposób pominął, więc zupełnie poruszane w decyzji organu I instancji problemy zanieczyszczeń gleby i powietrza, a przede wszystkim fakt, że organ ten kwalifikował swą decyzję jako decyzję wydaną ponownie po uchyleniu decyzji z ....07.2006 r., zobowiązującej Przedsiębiorstwo A do sporządzenia przeglądu ekologicznego. W powyższy sposób organy obu instancji naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego, zawarte w przepisach art. 7, 77 § 1, oraz 107 § 1 i 3 kpa. Zgodnie z powyższymi zasadami, organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7). Organy te są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1), co winno zostać uwidocznione w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, która powinna zawierać w uzasadnieniu faktycznym sprawy wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w uzasadnieniu zaś prawnym - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3). Uwzględniając powyższe, zaszły przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią w pełni zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się do prawidłowości postępowania i w konsekwencji właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Organy winny wziąć pod uwagę okoliczność, że złożone przez skarżących pisma i przedstawione przez nich dowody w postępowaniu administracyjnym, dotyczą czterech zagadnień: - ochrony przed hałasem (k. 2,18, 27, 36 w/w akt), - zanieczyszczenia powietrza spalinami (k. 2, 18,27, 36), - zanieczyszczenia gleby (k. 2, 36), - oraz zmiany sposobu użytkowania obiektu niezgodnego z warunkami pozwolenia na budowę (k. 2, 36, 46). Oczywistym jest, że w stosunku do zgłoszonego przez strony niewłaściwego sposobu użytkowania obiektu, nie zachodzi właściwość rzeczowa organów obu instancji do rozpatrywania takiej sprawy i dlatego obowiązkiem organu jest na podstawie art. 66 §1 kpa zawiadomienie strony wnoszącej podanie, że w sprawie tej powinna wnieść odrębne podanie do właściwego organu – tj. organu nadzoru budowlanego. W stosunku zaś do pozostałych w/w problemów nie zachodzi niewłaściwość organu ochrony środowiska i dlatego też organy powinny dokonać wnikliwej analizy przepisów w/w ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r., Prawo ochrony środowiska i rozstrzygnąć, czy wszystkie te zagadnienia mogą być objęte jednym postępowaniem, czy też winny być rozpatrzone w postępowaniach odrębnych. Niewątpliwie przepisem, który dotyczy wszystkich tych zagadnień jest przepis art. 362 tej ustawy, stanowiący, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na nie, to organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Należy jednak mieć na względzie, że z punktu widzenia zasad odpowiedzialności, przepis ten ma charakter uzupełniający i powinien być stosowany wówczas, gdy inne normy nie przewidują bardziej szczegółowych rozwiązań. Taka właśnie sytuacja zachodzi, co do problemu przekroczenia poziomu hałasu, co, do której winno się stosować przytoczony przez organ odwoławczy przepis, art. 115 lit. a tej ustawy. Organy obu instancji muszą jednak w jednoznaczny sposób, spełniający standardy przepisów postępowania administracyjnego rozpatrzyć wszystkie problemy zgłaszanych zanieczyszczeń powietrza i gleby, jak też zarzutów o przekroczeniu norm hałasu, rozstrzygając, które przepisy w/w ustawy mają do nich zastosowanie, oraz powinny zgodnie z art. 66 § 1 kpa zawiadomić skarżących, że w sprawie niewłaściwego użytkowania obiektu powinni wnieść odrębne podanie do organu nadzoru budowlanego. W przeciwnym razie organy pozostaną w bezczynności. Organy winny mieć ponadto na względzie, że na organie I instancji ciąży obowiązek wydania w sposób właściwy decyzji w przedmiocie przeglądu ekologicznego po uchyleniu do ponownego rozpatrzenia decyzji z 11.07.2006 r., zobowiązującej prowadzących Przedsiębiorstwo A do sporządzenia przeglądu ekologicznego. Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 §1 pkt 1lit. "a" i lit "c", oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.